بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 212

تمسّک بعضی به قیام سیره بر أخذ خراج برای اثبات مفتوح العنوه بودن زمین

اشاره

راه دیگری که بعضی برای اثبات خراجی بودن زمین ارائه کرده اند، قیام سیره ی مستمره بر أخذ خراج از آن زمین است.(1) به این صورت که با رجوع به منابع احراز می کنیم مدت زمان زیادی از بعضی اراضی خراج أخذ می شده و این ثابت می کند آن زمین واقعاً مفتوح العنوه بوده است(2) ؛ زیرا:

اوّلاً: اگر أخذ خراج از آن زمین نابجا و براساس معیارهای فاسد بوده _ مثلاً زمین ملک شخصی مسلمین بوده _ حتماً ظاهر و روشن می شد و در کتب تواریخ منعکس می شد؛ چون اصحاب تواریخ و جغرافیا مترصّد امور غیر عادیّه و اتفاقات استثنائی هستند تا آن را نقل کنند و إلا اتفاقات روزمرّه و عادیه که مناسب نقل نیست _ گرچه بعضی اتفافات عادیّه را هم می نویسند، ولی به هر