بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 23

پاسخ به اشکال

در پاسخ به این اشکال می گوییم: این که در کلام سائل آمده «سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَشْتَرِی مِنَ الْعَامِلِ وَ هُوَ یَظْلِمُ» می خواهد بیان کند که این عامل، ظلم مضاعف می کند؛ نه این که چون عامل ظلمه است، ظالم است؛ چون اگر مرادش این بود، این تعبیر درست نبود؛ زیرا در آن زمان ها عاملی که طبق عقیده ی شیعه ظالم نباشد، به جز افراد نادری مانند علی بن یقطین و ... پیدا نمی شد. بنابراین وقتی عامل گفته می شود، به عامل ظلمه منصرف است، پس این که سائل می گوید «وَ هُوَ یَظْلِمُ» معلوم می شود مرادش این است علاوه بر آن که عامل ظلمه است، ظلم مضاعف نیز می کند؛ یعنی بیش از مقدار واجب زکات اخذ می کند و بیش از آن چه باید خراج بپردازند، خراج می گیرد.

حضرت در این فرض می فرمایند مادامی که نمی دانی در مالی که می خری ظلم مضاعف کرده، مانعی از خرید آن نیست. پس دلالت روایت بر مدعا تمام است.

3. روایت ابی بکر الحضرمی:

اشاره

وَ [مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ] بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَهَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَهَ عَنْ أَبِی بَکْرٍ الْحَضْرَمِیِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) وَ عِنْدَهُ إِسْمَاعِیلُ ابْنُهُ فَقَالَ: مَا یَمْنَعُ ابْنَ أَبِی السَّمَّالِ(1) أَنْ یُخْرِجَ شَبَابَ الشِّیعَهِ فَیَکْفُونَهُ مَا یَکْفِیهِ النَّاسُ وَ یُعْطِیهُمْ مَا یُعْطِی النَّاسَ ثُمَّ قَالَ لِی: لِمَ تَرَکْتَ عَطَاءَکَ؟ قَالَ: مَخَافَهً عَلَی دِینِی قَالَ: مَا مَنَعَ ابْنَ أَبِی السَّمَّالِ أَنْ یَبْعَثَ إِلَیْکَ بِعَطَائِکَ أَ مَا عَلِمَ أَنَّ