کتابخانه بالقرآن

بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 240

صفحه 240

کلام شیخ(قدس سره) در اعتماد به سند این روایت

اشاره

مرحوم شیخ(قدس سره) در مورد اعتماد به سند این روایت می فرماید: از آن جا که قمیون آن را نقل کرده و به آن اعتماد کرده اند، در حالی که قمیون کسانی هستند که روایتی اگر ضعیف باشد در کتبشان نقل نمی کنند مگر این که محفوف به قرائنی که به آن اعتماد می کنند باشد _ به همین خاطر احمد بن محمد بن عیسی الاشعری القمی افرادی مانند احمد بن محمد بن خالد و سهل بن زیاد را به خاطر نقل از ضعفاء از قم بیرون کرد _ پس این قرائن فی الجمله می تواند جابر ضعف سند روایت باشد.(1)

نقد کلام شیخ(قدس سره)

طبق این کلام مرحوم شیخ(قدس سره) تقریباً روایتی که نتوان به آن عمل کرد باقی نمی ماند؛ زیرا وقتی روایتی که صرفاً صدوق(قدس سره) در خصال آورده بگوییم پس قمیون به آن اعتماد کرده اند که در کتبشان ادراج کرده اند، باید بگوییم به طریق اولی روایات من لا یحضره الفقیه که خود شیخ صدوق(قدس سره) ملتزم شده طبق آن فتوا می دهد نیز قابل مناقشه نخواهد بود و اگر من لا یحضره الفقیه این چنین باشد، کافی نیز به طریق اولی قابل مناقشه نخواهد بود و بقیه ی روایات هم که به نوعی قمیون در سند آن واقع شده اند قابل اعتماد خواهد بود، در حالی که این حرف باطل است؛ چراکه:

1- المکاسب المحرمه، ج 2، ص245: و فی سند الروایه جماعه تخرجها عن حدّ الاعتبار، إلّا أنّ اعتماد القمّیین علیها و روایتهم لها، مع ما عُرِف من حالهم لمن تتبّعها من أنّهم لا یخرّجون فی کتبهم روایه فی راویها ضعف إلّا بعد احتفافها بما یوجب الاعتماد علیها، جابر لضعفها فی الجمله.