بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 26

صفحه 26

دلالت فقره ی اوّل و دوم روایت بر جواز اخذ از بیت المال با تصدّی جائر

هم فقره ی اوّل و هم فقره ی دوم روایت، دلالت می کند اخذ از بیت المال هرچند متصدی آن جائر باشد، جایز است.

در فقره ی اوّل می فرماید: ابن ابی سمّال جوانان شیعه را استخدام کرده به کار بگیرد و به آنان حقوق دهد، که علی القاعده باید حقوقشان را از بیت المال بدهد؛ چون جمعیت زیادی را نمی توان با پول شخصی حقوق داد. پس این فقره دلالت می کند اخذ مال از بیت المالی که جائر تصدّی آن را به عهده دارد، برای شباب شیعه در قبال کاری که انجام می دهند جایز است.

در فقره ی دوم هم حضرت ابتدا از ابی بکر الحضرمی سؤال می کنند که چرا سهمت را از بیت المال نمی گیری و وقتی عرض می کند به خاطر ترس از دینم نمی گیرم _ چون فکر می کرد اخذ این پول ها حرام یا خلاف احتیاط است یا این که می ترسید با آن ها مزاولت پیدا کرده، تمایل به آنان پیدا کند _ حضرت ترغیب می کنند که ابن ابی سمّال سهمش را برایش بفرستد.(1)


1- المکاسب المحرمه، ج 2، ص207: فإنّ ظاهره حلّ ما یعطی من بیت المال عطاءً أو اجره للعمل فی ما یتعلّق به، بل قال المحقّق الکرکی: إنّ هذا الخبر نصّ فی الباب؛ لأنّه(علیه السلام) بیّن أن لا خوف علی السائل فی دینه؛ لأنّه لم یأخذ إلّا نصیبه من بیت المال، و قد ثبت فی الأُصول تعدّی الحکم بتعدّی العلّه المنصوصه، انتهی. و إن تعجّب منه الأردبیلی و قال: أنا ما فهمت منه دلاله ما؛ و ذلک لأنّ غایتها ما ذکر، و قد یکون شی ء من بیت المال و یجوز أخذه و إعطاؤه للمستحقّین، بأن یکون منذوراً أو وصیّه لهم بأن یعطیهم ابن أبی سماک، و غیر ذلک، انتهی. و قد تبع فی ذلک صاحب الرساله، حیث قال: إنّ الدلیل لا إشعار فیه بالخراج. أقول: الإنصاف أنّ الروایه ظاهره فی حلّ ما فی بیت المال ممّا یأخذه الجائر.
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه