بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 288

4. روایتی از رسول الله(صلی الله علیه و آله):

وَ عَنْهُ(صلی الله علیه و آله) قَالَ: مَوْتَانُ الْأَرْضِ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ فَمَنْ أَحْیَا مِنْهَا شَیْئاً فَهُوَ لَهُ.(1)

زمین های موات برای خدا و رسولش است، پس کسی چیزی از آن زمین ها را احیاء کند، آن زمین برای اوست.

این چهار روایت، روایاتی بود که در آن لفظ «میته» وارد شده بود. دو روایت دیگر نیز می توانیم ذکر کنیم که در آن لفظ میته وارد نشده ولی «کُلُّ أَرْضٍ لَا رَبَّ لَهَا» وارد شده است، مانند:

5. موثقه ی اسحاق بن عمار:

عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ فَضَالَهَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) عَنِ الْأَنْفَالِ؟ فَقَالَ: هِیَ الْقُرَی الَّتِی قَدْ خَرِبَتْ وَ انْجَلَی أَهْلُهَا فَهِیَ لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ مَا کَانَ لِلْمُلُوکِ فَهُوَ لِلْإِمَامِ وَ مَا کَانَ مِنَ الْأَرْضِ الْخَرِبَهِ لَمْ یُوجَفْ عَلَیْهِ بِخَیْلٍ وَ لَا رِکَابٍ وَ کُلُّ أَرْضٍ لَا رَبَّ لَهَا وَ الْمَعَادِنُ مِنْهَا وَ مَنْ مَاتَ وَ لَیْسَ لَهُ مَوْلًی فَمَالُهُ مِنَ الْأَنْفَالِ.(2)

اسحاق بن عمار می گوید: از محضر امام صادق(علیه السلام) درباره ی انفال سؤال کردم، فرمودند: آن قریه هایی که خراب شده و اهلش کوچ کرده اند، متعلّق به خدا و رسولش است و آن چه متعلّق به ملوک بوده، مال امام(علیه السلام) است. و زمین های خرابه ای که ایجاف خیل و رکاب بر آن نشده و هر زمینی که صاحب ندارد و معادن از زمین ها و اموال کسی که بمیرد و مولایی نداشته باشد همه از انفال است.