بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 289

این روایت در تفسیر القمی وارد شده که اگر احراز کنیم صاحب وسائل(قدس سره) نسخه ی قابل اعتمادی از تفسیر القمی داشته، می توانیم بگوییم روایت موثقه و قابل اعتماد است.

6. روایت ابی بصیر:

وَ [مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِه] عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ(علیه السلام) قَالَ: لَنَا الْأَنْفَالُ قُلْتُ: وَ مَا الْأَنْفَالُ؟ قَالَ: مِنْهَا الْمَعَادِنُ وَ الْآجَامُ وَ کُلُّ أَرْضٍ لَا رَبَّ لَهَا وَ کُلُّ أَرْضٍ بَادَ أَهْلُهَا فَهُوَ لَنَا.(1)

ابی بصیر از امام باقر(علیه السلام) نقل می کند که فرمودند: انفال برای ماست. عرض کردم: انفال چیست؟ فرمودند: از آن جمله است معادن، جنگل ها و هر زمینی که صاحب ندارد و هر زمینی که اهلش کوچ کرده برای ماست.

این روایت در تفسیر العیاشی به صورت مرسله ذکر شده است.

ضمیمه ی روایات ارض خربه به روایات تعلّق موات به امام(علیه السلام)

روایاتی که در آن «ارض خربه» به کار رفته را نیز می توانیم به این روایات ضمیمه کنیم. البته لفظ «خربه» در بعضی روایات در کنار «أَرْضٍ مَیْتَه» یا «کُلُّ أَرْضٍ لَا رَبَّ لَهَا» ذکر شده و در بعضی روایات به نحو مطلق ذکر شده است.

در آن روایاتی که در کنار «أَرْضٍ مَیْتَه» یا «کُلُّ أَرْضٍ لَا رَبَّ لَهَا» ذکر شده، ممکن است معنای خاصی مراد باشد؛ یعنی ارضی که آباد بوده بعد خراب شده است، ولی آن جاهایی که مطلق ذکر شده می توانیم بگوییم اعم از خراب بالاصاله و خراب بالعرض است، لذا آن روایاتی که ارض خربه در آن به نحو مطلق _ نه