بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 293

ولی سید خویی(قدس سره) اشکال کرده که ارض خربه به معنای موات بالاصاله نیست؛ لذا نمی تواند به عنوان روایات دالّ بر تعلّق اراضی موات بالاصاله به امام(علیه السلام) باشد؛ چراکه «خربه» به زمینی اطلاق می شود که مسبوق به عمران بوده، سپس خراب شده است و به بیابان هایی مانند کویر لوت و کویر نمک که هیچ وقت روی عمران و آبادی به خود ندیده اطلاق نمی شود. (1)

نقد کلام سید خویی(قدس سره)

به نظر می رسد کلام سید خویی(قدس سره) تمام نیست؛ چراکه با مراجعه به کتب لغت معلوم می شود لفظ خراب بر ضدّ عمران اطلاق می شود و لزومی ندارد که مسبوق به عمارت بوده باشد. بله، این مقدار را قبول داریم که زمین خراب بر زمینی اطلاق می شود که توقع محیاه بودن را داشته باشد و إلا اگر هیچ توقع آباد بودن نداشته باشد مانند قله ی کوه ها، خراب بر آن اطلاق نمی شود.

در عرف نیز وقتی گفته می شود فلان زمین خراب است، یعنی خیلی احتیاج به اصلاح دارد تا قابل استفاده شود و نظیر کلمه ی موات است که حتّی بر زمینی که هیچ وقت روی عمران به خود ندیده ولی قابلیت عمران دارد نیز اطلاق می شود و این طور نیست که فقط بر زمینی که مدتی محیاه بوده و سپس مرده اطلاق شود.