بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 298

بُکَیْرٍ وَ حُمْرَانَ وَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ وَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیهما السلام): قَالا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله): مَنْ أَحْیَا أَرْضاً مَوَاتاً فَهِیَ لَهُ.

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ مِثْلَهُ.(1)

زراره، محمد بن مسلم، ابی بصیر، فضیل، بکیر، حمران و عبدالرحمان بن ابی عبدالله از امام باقر و امام صادق(علیهما السلام) نقل می کنند که رسول الله(صلی الله علیه و آله) فرمودند: کسی که زمین مواتی را احیاء کند، آن زمین برای اوست.

از جمع بین روایاتی که فرمود موات مال رسول الله(صلی الله علیه و آله) و ائمه(علیهم السلام) است و این روایت که می فرماید هر کسی احیاء کند ارض مال اوست، به دلالت التزامی استفاده می شود که حضرت إذن در تصرّف زمین موات و احیاء آن داده اند.

2. صحیحه ی زراره:

وَ عَنْهُ [مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ] عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَهَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ(علیهما السلام) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله): مَنْ أَحْیَا مَوَاتاً فَهُوَ لَهُ. (2)

زراره از امام باقر(علیه السلام) نقل می کند که فرمودند: رسول الله(صلی الله علیه و آله) فرمودند: هر کسی مواتی را احیاء کند آن برای اوست.

تنها فرقی که این روایت با روایت قبل دارد آن است که در این روایت «ارض» ذکر نشده، فقط «موات» ذکر شده و ضمیر نیز به اعتبار «موات» مذکر آمده است.