بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 305

اشکال حضرت امام(قدس سره) بر استدلال به صحیحه ی مسمع بن عبدالملک و نقد آن

الف) اشکال سندی

مرحوم امام(قدس سره) می فرماید علی رغم آن که خیلی ها از این روایت تعبیر به صحیحه کرده اند، صحیحه نیست؛ زیرا عمر بن یزید حداقل مشترک بین دو نفر است که یکی عمر بن یزید بیاع السابری(1) است که ثقه است و دیگری عمر بن یزید بن ذبیان الصیقل(2) است که توثیقی ندارد و از آن جا که این دو هم عصر بودند و تمییزی وجود ندارد، لامحاله وثاقت عمر بن یزید مذکور در روایت احراز نمی شود، بنابراین نمی توان حکم به صحّت روایت کرد.(3)

1- رجال النجاشی، ص283: عمر بن محمد بن یزید أبو الأسود بیاع السابری مولی ثقیف، کوفی، ثقه، جلیل، أحد من کان یفد فی کل سنه. روی عن أبی عبد الله و أبی الحسن(علیهما السلام). ذکر ذلک أصحاب کتب الرجال. له کتاب فی مناسک الحج و فرائضه و ما هو مسنون من ذلک، سمعه کله من أبی عبد الله(علیه السلام)، أخبرنا أبو عبد الله القزوینی قال: حدثنا أحمد بن محمد بن یحیی قال: حدثنا سعد عن أحمد بن محمد بن عیسی، عن عمرو بن عثمان، عن محمد بن عذافر عنه به. و أخبرنا ابن نوح عن أحمد بن جعفر قال: حدثنا أحمد بن إدریس قال: حدثنا محمد بن عبد الجبار قال: حدثنا محمد بن عبد الحمید عنه بکتابه. و أخبرنا أبو عبد الله النحوی قال: حدثنا أحمد بن محمد بن سعید قال: حدثنا علی بن الحسن قال: حدثنا عمرو بن عثمان، عن محمد بن عذافر عنه به.
2- همان، ص286: عمر بن یزید بن ذبیان الصیقل أبو موسی مولی بنی نهد، روی عن أبی عبد الله(علیه السلام). له کتاب، أخبرنا الحسین بن عبید الله، عن أحمد بن جعفر قال: حدثنا حمید بن زیاد قال: حدثنا محمد بن عبد الله بن غالب قال: حدثنا علی بن الحسن قال: حدثنا محمد بن زیاد عن عمر بکتابه.
3- کتاب البیع (للإمام الخمینی)، ج 3، ص28: و قد عرفت: أنّ جواز التصرّف و نفوذه فی الموات، موقوف علی إذن النبیّ(صلی الله علیه و آله) أو الإمام(علیه السلام) فهل أذن المعصومون: فی التصرّف فیها تحجیراً و إحیاءً؟ و علی فرضه، هل الإذن مخصوص بالشیعه، أو یعمّ المسلمین، أو یعمّ الناس؟ ظهر من جمله من الروایات اختصاص الإذن بالشیعه، و هی بین ضعیف السند مطروح الظاهر، کروایه عمر بن یزید، المشترک بین الضعیف و الثقه المشتمله علی أنّ الأرض کلّها لهم:.