بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 342

مؤونه ی خود و عیالش _ احیاء کند و زمین قیمت پیدا کند، آیا در سر سال خمسی باید خمس آن را پرداخت کند؟

افزایش قیمت کالاهایی که برای تجارت تهیه شده متعلّق خمس واقع می شود، به عنوان مثال تاجری که یک تُن برنج را به قیمت پنج میلیون تومان برای تجارت خریداری کرده و در سر سال خمسی قیمت آن به شش میلیون تومان افزایش می یابد، باید خمس یک میلیون تومان ارزش افزوده _ یا اگر هم احتیاط کنیم بعد از تورم زدایی _ را بپردازد، هرچند هنوز آن را نفروخته باشد.

سید خویی(قدس سره) می فرماید: زمینی را که محیی به قصد تجارت احیاء کرده دارای قیمت می شود، در صورتی که بگوییم ملک محیی شده باید خمس آن را در سر سال خمسی بپردازد، ولی طبق مبنای ما که احیاء فقط أحقّیت می آورد خمس به آن تعلّق نمی گیرد؛ زیرا محیی چیزی را مالک نشده تا خمس آن را بپردازد؛ چون خمس به غیر ملک تعلّق نمی گیرد.(1)

بنابراین می توان ثمره ای برای این بحث که احیاء مملِّک است یا اولویت می آورد فرض کرد.

نقد کلام سید خویی(قدس سره)

تلاش سید خویی; برای تصویر ثمره برای این بحث بی ثمر است؛ زیرا احیاء چه مملِّک باشد و چه احقّیت بیاورد، فرض مذکور مشمول ادلّه ی خمس قرار گرفته و باید خمس آن را پرداخت کند؛ زیرا در آیه ی شریفه که مهم ترین دلیل