بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 355

مَعْلُومَهً بِمِائَهِ کُرٍّ (1)عَلَی أَنْ یُعْطِیَهُ مِنَ الْأَرْضِ فَقَالَ: حَرَامٌ فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاکَ فَإِنِّی أَشْتَرِی مِنْهُ الْأَرْضَ بِکَیْلٍ مَعْلُومٍ وَ حِنْطَهٍ مِنْ غَیْرِهَا قَالَ لَا بَأْسَ بِذَلِکَ.(2)

الحسن بن علی الوشاء می گوید: از خدمت امام کاظم(علیه السلام) سؤال کردم درباره ی کسی که از دیگری زمینی را می خرد با جریب های معلوم در مقابل صد کُر که از آن زمین پرداخت کند، حضرت فرمودند حرام است. عرض کردم فدایتان شوم من زمین را می خرم در مقابل کیل معلوم [از گندم] و جو از غیر آن زمین، فرمودند: در این صورت اشکالی ندارد.

_ صحیحه ی ابی علی بن راشد:

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ الرَّزَّازِ (3)عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی

1- لسان العرب، ج 5، ص137: الکُرّ: سته أَوقار حمار، و هو عند أَهل العراق ستون قفیزاً. و یقال للحِسْی: کُرٌّ أَیضاً؛ و الکُرُّ: واحدٌ أَکْرارِ الطعام؛ ابن سیده: یکون بالمصری أَربعین إِرْدَبّاً؛ قال أَبو منصور: الکُرّ سِتُّون قَفِیزاً، و القَفِیز ثمانیه مَکَاکِیکَ، و المَکُّوکُ صاع و نصف، و هو ثلاثُ کَیْلَجاتٍ؛ قال الأَزهری: و الکُرُّ من هذا الحساب اثنا عشر وَسْقاً، کل وَسْقٍ ستون صاعاً.
2- وسائل الشیعه، ج 18، تتمه کتاب التجاره، أبواب بیع الثمار، باب12، ح2، ص237 و تهذیب الاحکام، ج7، ص149.
3- محمد بن جعفر الرزاز از مشایخ مشترک کلینی و ابن قولویه می باشد و علی بن ابراهیم نیز یک روایت از ایشان در تفسیرش نقل کرده است. شاید به این جهت و به جهت اکثار روایت کلینی و ابن قولویه از ایشان بتوان اطمینان به وثاقت محمد بن جعفر الرزاز حاصل کرد. به هر حال این روایت را صدوق نیز به سند صحیح در من لا یحضره الفقیه نقل کرده و روایت قابل اعتماد است. (امیرخانی) ü من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص242: وَ رَوَی مُحَمَّدُ بْنُ عِیسَی عَنْ أَبِی عَلِیِّ بْنِ رَاشِدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ(علیه السلام) فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ اشْتَرَیْتُ أَرْضاً إِلَی جَنْبِی بِأَلْفِ دِرْهَمٍ فَلَمَّا وَفَّرْتُ الْمَالَ خُبِّرْتُ أَنَّ الْأَرْضَ وَقْفٌ فَقَالَ لَا یَجُوزُ شِرَاءُ الْوَقْفِ وَ لَا تُدْخِلِ الْغَلَّهَ فِی مَالِکَ ادْفَعْهَا إِلَی مَنْ وُقِفَتْ عَلَیْهِ قُلْتُ لَا أَعْرِفُ لَهَا رَبّاً قَالَ تَصَدَّقْ بِغَلَّتِهَا. ü و ما کان فیه عن محمّد بن عیسی فقد رویته عن أبی- رضی اللّه عنه- عن سعد بن عبد اللّه، عن محمّد بن عیسی بن عبید الیقطینیّ. و رویته عن محمّد بن الحسن- رضی اللّه عنه- عن محمّد بن الحسن الصفّار، عن محمّد بن عیسی بن عبید الیقطینیّ.