بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 360

بگوییم رادعی از ظهور «من احیا ارضاً میته فهی له» در ملکیت وجود ندارد.

دلیل دوم: دلالت روایات بر عدم احقّیت محیی در صورت خراب شدن و احیاء دیگری

اشاره

از روایات استفاده می شود کسی که زمینی را احیاء کرده، اگر آن را رها کند تا این که خراب شود آن گاه دیگری آن زمین را احیاء کند، شخص اوّل دیگر حقّی در آن زمین ندارد و این آیت آن است که زمین با احیاء، ملک محیی اوّل نشده بود؛ زیرا اگر ملک محیی اوّل شده بود، با خراب شدن از ملکش خارج نمی شد پس معلوم می شود تنها اولویت برای او حاصل شده بود که با عروض موتان آن اولویت هم تمام می شود؛ زیرا اولویت مادامی است که زمین محیاه باشد.

نقد دلیل دوم

اولاً: روایات «من احیا ارضاً میته فهی له» چه مفید ملکیت باشد و چه مفید اولویت، أمدی برای آن ذکر نشده است. به نحو اولویت هم باشد به این معناست که دیگر زمین در اختیار اوست؛ نه فقط مادامی که محیاه بوده و آبادانی برقرار است. و إلا اگر اولویت به آن معنای معهود باشد باید ملتزم شد به مجرد این که خرابی پیدا شد، هرچند فاصله اش زیاد نباشد یا به مجرد این که آن را تعطیل کرد و قصد ترمیم نسبت به آینده ی نزدیک نداشت، دیگری می تواند آن را تصاحب کند _ کما این که اگر کسی از جایی که در مسجد نشسته به قصد رفتن بلند شد، به مجرد بلند شدن دیگری می تواند جای او بنشیند هرچند شخص اوّل بلافاصله پشیمان شده و برگردد _ و این بعید است.

ثانیاً: همان طور که اولویت می تواند دارای أمد باشد، ملکیت نیز می تواند دارای أمد باشد. ملکیت دارای أمد در شرع معهود است؛ مثلاً در هبه ی به غیر