بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 367

2. صحیحه ی عمر بن یزید:

وَ [مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَن] بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ: سَمِعْتُ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ الْجَبَلِ یَسْأَلُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) عَنْ رَجُلٍ أَخَذَ أَرْضاً مَوَاتاً تَرَکَهَا أَهْلُهَا فَعَمَرَهَا وَ کَرَی أَنْهَارَهَا وَ بَنَی فِیهَا بُیُوتاً وَ غَرَسَ فِیهَا نَخْلاً وَ شَجَراً قَالَ: فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام): کَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ(علیه السلام) یَقُولُ: مَنْ أَحْیَا أَرْضاً مِنَ الْمُؤْمِنِینَ فَهِیَ لَهُ وَ عَلَیْهِ طَسْقُهَا یُؤَدِّیهِ إِلَی الْإِمَامِ فِی حَالِ الْهُدْنَهِ فَإِذَا ظَهَرَ الْقَائِمُ فَلْیُوَطِّنْ نَفْسَهُ عَلَی أَنْ تُؤْخَذَ مِنْهُ.(1)

عمر بن یزید می گوید: شنیدم شخصی از اهل جبل از امام صادق(علیه السلام) سؤال کرد درباره ی کسی که أرض مواتی را که اهلش آن را ترک کرده بودند گرفت و آن را آباد کرد و نهر در آن جاری کرد و خانه هایی در آن ساخت و نخل و درخت در آن غرس کرد. [عمر بن یزید] می گوید امام صادق(علیه السلام) فرمودند: امیرالمؤمنین(علیه السلام) این طور می فرمودند: هر کسی از مؤمنین زمینی را احیاء کند، زمین مال اوست و باید طسق آن را به امام(علیه السلام) در زمان هُدنه [یعنی قبل از ظهور] بپردازد، پس اگر قائم ظهور کند باید خودش را برای گرفتن آن زمین از او آماده کند.

پس این روایت بیان می کند که در حال هدنه (قبل از ظهور) باید طسق پرداخت شود.

این دو روایت _ یعنی روایت کابلی و صحیحه ی عمر بن یزید _ با آن روایاتی که به اطلاق مقامی از آن ها استفاده می شود غیر از زکات چیز دیگری بر عهده ی