بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 369

وجوه جمع بین این دو دسته روایت

اشاره

مرحوم شیخ دو وجه را در مکاسب در جمع بین این دو نوع روایت فرموده است که عبارتند از:

1. جمع اوّل شیخ(قدس سره) در مکاسب: روایات لزوم طسق، بیان اقتضاء است

اشاره

روایت کابلی و عمر بن یزید که به نقل از امیرالمؤمنین(علیه السلام) می باشد، بیان اقتضاء است و چه بسا حکم هم در آن زمان این چنین بوده، ولی ائمه ی بعد از امیرالمؤمنین(علیه السلام) آن را برای شیعیان تحلیل کرده اند.(1)

نقد وجه اوّل

اولاً: کلام امیرالمؤمنین(علیه السلام) بیان حکم _ نه صرف اقتضاء _ تا زمان ظهور حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف است و حکم موقتی بیان نکردند تا با تحلیل امام صادق(علیه السلام) منافات نداشته باشد.

ثانیاً: به نظر می آید این تحلیل هایی که برای شیعیان شده از اوّل از همان زمان امیرالمؤمنین(علیه السلام) بوده است؛ زیرا با دقت در روایات می یابیم که لحن آن ها به گونه ای نیست که تحلیل مخصوص امامی دون امام دیگر باشد.

بله، بعضی جاها قرائنی وجود دارد که استفاده می شود امامی در برهه ای از