بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 372

بنابراین جمع بین این دو روایت به زمان حضور و غیبت می باشد.(1)

نقد وجه دوم

این وجه جمع نیز نه تنها شاهد جمع ندارد بلکه خلاف ظاهر روایات است؛ زیرا در روایت عمر بن یزید فرمود که تا ظهور قائم(علیه السلام) باید طسق پرداخت کنند که یعنی در زمان غیبت نیز پرداخت طسق لازم است. هم چنین در روایت مسمع تا زمان ظهور حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف تحلیل فرمودند که هم شامل زمان حضور ائمه(علیهم السلام) می شود و هم زمان غیبت و اصلاً خود مسمع خدمت امام(علیه السلام) رسیده بود که وظیفه ی مالی خود را انجام دهد (2)ولی حضرت فرمودند ما تحلیل کردیم: «قَدْ طَیَّبْنَاهُ لَکَ وَ أَحْلَلْنَاکَ مِنْهُ فَضُمَّ إِلَیْکَ مَالَکَ». پس نه لزوم پرداخت در روایت عمر بن یزید اختصاص به زمان حضور دارد و نه تحلیل در روایت مسمع اختصاص به زمان غیبت دارد، بنابراین این وجه جمع نیز درست نیست.

3. جمع سید خویی(قدس سره): عموم و خصوص مطلق

اشاره

روایت کابلی و عمر بن یزید که بیان می فرماید پرداخت طسق لازم است، شامل شیعه و سنّی هر دو می شود و اختصاص به شیعه ندارد، امّا روایت مسمع بن عبدالملک که می فرماید تحلیل شده، این تحلیل اختصاص به شیعیان دارد، بنابراین نسبت دو روایت کابلی و عمر بن یزید به روایت مسمع بن عبدالملک عموم و