بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 374

حاشیه ی تقریرات آمده است: این که در بعضی جاها مؤمن را به کسی که به اهل بیت: ایمان داشته و ولایت دارد معنا می کنیم، این حدیث و جدید بین علماء است، ولی در روایات به همان معنای مسلم است.

بنابراین این دو روایت اطلاق دارد و شامل شیعه و سنّی هر دو می شود و نسبتشان به روایت مسمع بن عبدالملک که تحلیل یک اصطلاح طسق را بیان می فرماید و اختصاص به شیعه دارد، عموم و خصوص مطلق است.

نقد وجه سوم: مراد از مؤمن، مؤمن به ولایت است

گرچه ما قبول داریم گاهی در روایات که مؤمن اطلاق می شود به معنای مسلم است، نه خصوص کسی که ایمان به ائمه ی اطهار: دارد، کما این که بعض وقت ها مسلم که استعمال می شود به معنای مؤمن می باشد و بلکه مراتب عالی ایمان را بیان می کند چون «الاسلام هو التسلیم»(1) ولی به حسب عادی، مؤمن در کلام ائمه(علیهم السلام) که اطلاق می شود مقصود کسی است که علاوه بر اسلام، ایمان بالمعنی الخاص یعنی ایمان به ولایت امیرالمؤمنین(علیه السلام) و اولاد معصومینش: دارد. پس این تنها یک اصطلاح بین علماء نیست بلکه متّخذ از نفس روایات است.

از آن جا که این مسأله ی مهمی است و غیر از ایشان نیز کسانی این مطلب را فرموده اند و در جاهای دیگر نیز کاربرد دارد _ از جمله در مسأله ی جواز و عدم جواز غیبت مخالف، که بعضی با تمسّک به آیه ی شریفه ی (وَ لاَ یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ