بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 382

روایات متعدد دیگری نیز وجود دارد از جمله روایاتی که بیان می کند: «رِبْحُ الْمُؤْمِنِ عَلَی الْمُؤْمِنِ رِباً إِلَّا أَنْ یَشْتَرِیَ بِأَکْثَرَ مِنْ مِائَهِ دِرْهَمٍ ...»(1) که مراد باز شیعه است.

بنابراین شبهه ای نیست که استعمال مؤمن در معنای خاص، اصطلاح حادث نزد علماء نیست بلکه اصطلاح خود روایات است و اصلاً خود روایات ایمان را به کسی که اهل ولایت است معنا می کند، در نتیجه می توانیم بگوییم قرآن کریم نیز هر کجا از مؤمن و ایمان سخن می فرماید، مقصود کسی است که حداقل مراتب ایمان را داشته باشد _ مگر این که قرینه بر خلاف آن باشد _ و آن کسی است که از صدق، ولایت امیرالمؤمنین و اولاد طاهرینش: را پذیرفته باشد. شواهد دیگری نیز بر این مطلب وجود دارد که إن شاء الله در جای خود مطرح خواهد شد.

پس این وجه سید خویی(قدس سره) نیز ناتمام است.

جمع چهارم: حمل روایات پرداخت طسق بر استحباب

اشاره

وجه جمع دیگری که در کلمات بعضی به عنوان احتمال ذکر شده آن است که از ظاهر روایات دالّ بر لزوم پرداخت طسق به قرینه ی روایت مسمع بن عبدالملک که فرمود پرداخت طسق لازم نیست، رفع ید کرده و حمل بر استحباب کنیم و این یک قاعده ی کلّی در جمع بین دو نوع روایت است که روایات ظاهر در وجوب به قرینه ی روایات ترخیص در ترک، حمل بر استحباب می شود.