بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 465

دجله، و کان کور فیروز- و هی طسوج الأنبار- و کان أول السواد شربا من الفرات، ثم طسوج مسکن، و هو أول حدود السواد فی الجانب الغربی من دجله و شربه من دجیل، و یتلوه طسوج قطربُّل و شربه أیضا من دجیل، ثم طسوج بادرویا، و هو طسوج مدینه السلام، و کان أجل طساسیج السواد جمیعا، و کان کل طسوج یتقلده فیما یقدم عامل واحد سوی طسوج بادرویا، فإنه کان یتقلده عاملان لجلالته و کثره ارتفاعه، و لم یزل خطیرا عند الفرس و مقدما علی ما سواه، و ورد عثمان بن حنیف المدائن فی حال ولایته.

و فی روایه أبی مجلز قال: بعث عمر بن الخطاب عثمان بن حنیف علی خراج السواد، و رزقه کل یوم ربع شاه و خمسه دراهم، و أمره أن یمسح السواد عامره و غامره، و لا یمسح سبخه و لا تلاله و لا أجمه و لا مستنقع ماء، و ما لا یبلغه الماء، فمسح کل شی ء دون الجبل- یعنی جبل حلوان- إلی أرض العرب و هو أسفل الفرات، و کتب إلی عمر:

إنی وجدت کل شی ء بلغه الماء من عامر و غامر سته و ثلاثین ألف ألف جریب، و کان ذراع عمر الّذی مسح به السواد ذراعا و قبضه و الإبهام مضجعه.(1)

محاسبه ی مساحت با کمک ابزارهای امروز

برای محاسبه ی مساحت، ابتدا باید موقعیت کنونی حدود یاد شده را روی نقشه پیدا کنیم. جهت دقیق تر شدن حدود به دست آمده می توانیم غیر از حدود