کتابخانه بالقرآن

بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 473

صفحه 473

قوی ایجاد می کند این دو شهر از سواد نیز خارج باشد؛ زیرا عرض عراق با عرض سواد یکی بوده و طول سواد به اندازه ی تکریت تا موصل از طول عراق بیشتر است. امّا برخی گزارش ها دلالت دارد این دو شهر از سواد نیز خارج است.(1)

1- الروض المعطار فی خبر الأقطار، ص332: و قد کانت هیت و عانات أیام الفرس داخله فی حد السواد من طسوج الأنبار إلی أن بلغ أنوشروان أن طائفه من العرب أغارت من ماء قریب من حد السواد إلی البادیه فأمر بحفر خندق من هیت حتی یأتی کاظمه مما یلی البصره و ینفذ إلی البحر لیکون ذلک مانعاً لمن أراد السواد. این قضیه در کتب متعدد دیگر نیز آمده است و در یکی تصریح شده که از آن پس، هیت و عانه از سواد خارج شد. ر.ک. البلدان، ص387؛ معجم البلدان ج2، صص181 و 392 و ج4، ص72 و معجم ما استعجم، ج1، ص251. ü ابن خرداذبه، المسالک و الممالک، ص69: و یقال إن کسری أبرویز أحصی جبایه مملکته فی سنه ثمانی عشره من ملکه و إنما کان فی یده ما ذکرناه و سمینا أعماله من السواد و سائر النواحی دون أعمال المغرب لأن حده کان إلی هیت و کان ما سمیناه من المغرب فی أیدی الروم من العین سبعمائه ألف و عشرین ألف مثقال یکون من الورق ستمائه ألف ألف درهم.