- اشاره 5
- طول و عرض جغرافیایی 6
- پیمایش در آسمان 8
- دستگاه مختصات افقی 10
- دستگاه مختصات دایره البروجی 12
- منابع 17
- اشاره 18
- سطح ماه 18
- دریاها 21
- کوه ها 22
- گودال ها 23
- جوّ ماه 25
- رگه ها 25
- پیدایش ماه 26
- منابع 27
- اشاره 28
- مدار ماه 28
- قوانین کپلر 32
- اهلّه ی ماه 33
- لیبراسیون ( رُخگرد، آزادش) 36
- اشاره 36
- الف) رخگرد طولی 37
- ب ) رخگرد عرضی 38
- ج ) رخگرد روزانه 38
- بررسی پدیده های وابسته به مدار ماه 39
- الف) جزر و مد 39
- ب) خورشید گرفتگی ( کسوف ) 41
- منابع 43
- جدایی زاویه ای 44
- اشاره 44
- مقارنه ی ماه و خورشید 46
- سنّ ماه 48
- حدّ دانژون 51
- مدّت مکث 53
- ارتفاع هلال 57
- اختلاف سمت 58
- فاز ماه 60
- طول کمان هلال 61
- ناپیوستگی هلال 61
- ضخامت بخش میانی 62
- فاصله ی ماه از زمین 63
- نامگذاری هلال 64
- منابع 65
- اشاره 67
- مبانی تقویم هجری قمری 68
- تقویم هجری قمری هلالی 70
- چرا در تقویم هجری قمری اختلاف پیش می آید؟ 71
- مقایسه ی تقویم هجری شمسی و هجری قمری 73
- منابع 75
- اشاره 76
- مقدمه 95
- ضابطه های رؤیت دوره ی اسلامی 99
- معیار فادرینگهم (Fatheringham) 100
- معیار ماندر(Mounder) 102
- معیار بروین (Bruin) 103
- معیار هندی- اسکچ (Schoch) 103
- معیارهای رؤیت پذیری الیاس (Ilyas) 104
- معیار شوکت (Shaukat) 107
- معیار یالوپ(Yallop) 107
- معیار رصدخانه ی آفریقای جنوبیSouth African Astronomical Observatory (SAAO) 109
- معیار عوده (Odeh) 110
- منابع 111
- مقدمه 113
- تاریخ و زمان رصد 114
- استخراج داده های رصدی 116
- بررسی و پیش بینی وضعیت رؤیت پذیری هلال 118
- ابزارآلات رصدی 125
- اشاره 127
- تلسکوپ ها 127
- تلسکوپ های شکستی 128
- تلسکوپ های بازتابی 130
- تلسکوپ های شکستی – بازتابی 131
- استقرار ابزارهای اپتیکی 134
- اشاره 134
- استقرار استوایی 135
- استقرار سمت و ارتفاعی 135
- مزایا و معایب تلسکوپ های بازتابی و شکستی 136
- روشهای جستجو و رؤیت هلال 138
- اشاره 138
- روش مقدماتی 139
- روش جاروب افقی 141
- روش جستجوی سمت و ارتفاعی با ابزار 142
- روش جستجوی استوایی 144
- روش اجرام هم میل 145
- روش رصد هوایی 147
- نحوه ی رصد و ثبت 148
- رؤیت هلال در روز 150
- توهّم در رؤیت هلال ماه 152
- نحوه ی گزارش نویسی 153
- منابع 161
- اشاره 162
- موارد اختلاف نظر در آغاز ماه های قمری به لحاظ شرعی 163
- راههای ثابت شدن اول ماه 164
- رؤیت هلال پیش از ظهر 168
- مآخذ فتاوای مراجع عظام 171
ص:144
برقراری نظم و سکوت در رصدگاه است.
راصد بسته به میزان تجربه و امکانات خود، می تواند روشهایی را برای جستجوی هلال بکار ببرد که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد.
روش مقدماتی
مطمئناً قبلاً زمان غروب خورشید را برای رصدگاه مورد نظر محاسبه کرده اید. اما ممکن است به دلیل وجود عوارض در افق، خورشید زودتر از زمان محاسبه شده، در پشت کوه ها و یا موانع دور دست غروب کند. ثبت این زمان بسیار ارزشمند است و حتماً باید در گزارش رصد ذکر گردد.
اولین قدم برای رصد هلال ماه، تعیین و به خاطر سپردن مکان غروب خورشید بر روی افق است. برای اینکه این مکان از یاد نرود بهتر است نشانه ای را به وسیله ی عوارض موجود در افق شناسایی نمود. مثلاً اینکه خورشید در کنار قله ی کوه غروب کرد و یا اینکه در بالای فلان درخت دوردست ناپدید شد. این عوارض به راصد کمک می کند که بدون خطا مکان تقریبی غروب خورشید را به خاطر بسپارد. روش کمکی دقیق تر، رسم عوارض افق می باشد.
با دانستن میزان سمت ماه در هر لحظه و همچنین محاسبه ی تفاضل آن با سمت لحظه ی غروب خورشید، اختلاف سمت مکان ماه و مکان غروب خورشید در هر لحظه بدست می آید. اگر سمت ماه کمتر از سمت غروب خورشید باشد، این به معنای آن است که اختلاف سمت ماه و خورشید منفی است و ماه در سمت چپ خورشید قرار دارد.
پس از آن کافی است راصد به اندازه ی این اختلاف سمت، از مکان غروب خورشید در راستای افق به سمت راست و یا چپ (بسته به مکان ماه) حرکت نماید. سپس کافی است از نقطه ی جدید به اندازه ی ارتفاع ماه و عمود بر افق به سمت بالا نشانه رود. به همین راحتی می توان مکان تقریبی ماه را بدست آورد.