ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 163

ص:168

طوسی؛ ج4 ، ص 72 ، حدیث 197 مراجعه کنید.)

موارد اختلاف نظر در آغاز ماه های قمری به لحاظ شرعی

با وجود اتفاق نظر بین فقهای اسلام در این که اول ماه ها با رؤیت اثبات می شود و ماه قمری 29 و یا 30 روزه است و نه کمتر و نه بیشتر امّا در فروع و جزئیات مسائل اختلافاتی وجود دارد که به تعدادی از آن ها اشاره می شود.

1. آیا رؤیت با چشم مسلح (دوربین و تلسکوپ)، در حالی که همان هلال با چشم غیر مسلح رؤیت نمی شود اول ماه را ثابت می کند؟

2. اگر کسی هلال را به تنهایی دید و دیگران نتوانستند آن را ببینند و یا نزد حاکم اول ماه ثابت نشد، آیا اول ماه برای خودش ثابت است؟

3. اول ماه با شهادت چند نفر ثابت می شود؟ آیا یک شاهد کافی است؟ این شاهد و یا شاهدان چه شرایطی باید داشته باشند؟

4. آیا باید عملاً رؤیت هلال صورت گیرد یا محاسبات نجومی که رؤیت پذیری یا عدم رؤیت پذیری را در صورت صاف بودن هوا پیش بینی می کنند برای اثبات اول ماه کافی است؟

5. اگر محاسبات نجومی کارشناسان رؤیت هلال نشان دهد که هلال در یک شب خاص قابل رؤیت نیست، امّا شاهدانی گواهی دادند که هلال را دیده اند کدام پذیرفته می شود؟

6. اگر هلال در هنگام غروب دیده نشد اما فردای آن، در هنگام روز دیده شد آیا اول ماه بودن روز رؤیت ثابت می شود؟

7. اگر در محل سکونت خود نتوانستیم هلال را ببینیم و در جای دیگری از دنیا شاهدانی بر رؤیت هلال داشتیم آیا با شهادت آنها اول ماه ثابت می شود؟

در هفت مورد ذکر شده که اغلب موارد اختلاف نظر فقهی در زمینه ی رؤیت هلال را در بر می گیرد، فقها با برداشت های خود از روایات گوناگون رسیده در