ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 165

ص:170

1- 1- از دیدگاه چهارتن از مراجع گذشته حضرات آیات عظام، اراکی، امام، خوئی و گلپایگانی و ده تن از مراجع فعلی حضرات آیات بهجت، تبریزی، خامنه ای، زنجانی، سیستانی، صافی، فاضل، مکارم، نوری همدانی و وحید خراسانی.

پیشگویی منجّمین

س3- آیا اول ماه با پیشگویی منجّمین ثابت می شود؟

نه، ولی اگر انسان از گفته ی آنان یقین پیدا کند باید به آن عمل نماید.

حضرات آیات خوئی، بهجت، تبریزی، خامنه ای، سیستانی، وحید: یقین یا اطمینان.....

آیت الله گلپایگانی: یا اطمینان که در نظر عرف، علم محسوب شود.....

آیت الله زنجانی: یا اطمینان برای خود انسان یا نوع مردم حاصل شود.....

سوم: شهادت

دو مرد عادل بگویند که در شب ماه را دیده ایم ولی اگر صفت ماه را بر خلاف یکدیگر بگویند اول ماه ثابت نمی شود.

امام(ره): یا شهادتشان خلاف واقع باشد مثل این که بگویند داخل دایره ی ماه طرف افق بود اول ماه ثابت نمی شود اما اگر در تشخیص بعضی خصوصیات اختلاف داشته باشند، مثل آن که یکی بگوید ماه بلند بود و دیگری بگوید نبود به گفته آنان اول ماه ثابت می شود و با صاف بودن هوا و اجتماع مردم برای رؤیت و حصول خلاف و تکاذب بین آنها به نحوی که احتمال اشتباه در دو شاهد عادل قوی شود، قبول شهادت آن دو محل اشکال است.

آیت الله گلپایگانی و صافی: یا هوا ابری باشد و یا اگر آسمان صاف باشد هیچکس غیر از این دو نفر نبیند، کفایت نمی کند.

آیت الله زنجانی: و به جهتی مثل صاف بودن هوا و منحصر بودن گواهان به دو نفر، اطمینان نوعی به اشتباه آنها نباشد.

آیت الله سیستانی: و همچنین است اگر انسان یقین یا اطمینان به اشتباه آنها داشته باشد یا شهادت آنها مبتلا به معارض- یا در حکم معارض- باشد مثلاً اگر گروه زیادی از مردم شهر استهلال نمایند، ولی بیش از دو نفر عادل کسی دیگر ادعای رؤیت ماه را نکند یا آن که گروهی استهلال کنند و دو نفر عادل از میان آنان ادعای رؤیت کنند و دیگران رؤیت نکنند، حال آن که دو نفر عادل دیگر در