ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 166

ص:171

میان آنها باشند که در دانستن جای هلال و در تیزبینی مانند آن دو عادل اول باشند و آسمان صاف باشد و مانع احتمالی از دیدن آن دو نباشد در این چنین موارد، اول ماه به شهادت دو عادل ثابت نمی شود.

آیت الله نوری: و یا آسمان صاف باشد و جمعیت زیادی با دقت تمام برای دیدن ماه اجتماع کنند و نبینند، در این صورت که احتمال عقلایی برای اشتباه آن دو نفر هست، بگویند، اول ماه ثابت نمی شود.

آیت الله وحید: و همچنین اگر قابل تصدیق نباشند مثل این که آسمان صاف باشد و عده ی استهلال کنندگان زیاد باشند و غیر از این دو، دیگران هر چه دقت کنند نبینند.

چهارم: سی روز از اول ماه قبلی بگذرد.

پنجم: حکم حاکم

حاکم شرع حکم کند که اول ماه است در این صورت کسی هم که تقلید او را نمی کند باید به حکم او عمل نماید ولی کسی که می داند حاکم شرع اشتباه کرده نمی تواند به حکم او عمل نماید.

آیت الله خویی: اول ماه به حکم حاکم شرع ثابت نمی شود و رعایت احتیاط، اولی است.

آیت الله سیستانی: ثابت نمی شود مگر این که از حکم او یا ثابت شدن ماه نزد او، اطمینان به دیده شدن ماه حاصل شود.

آیت الله زنجانی و وحید: ثبوت ماه با حکم حاکم، محل اشکال است، بله اگر موجب اطمینان شود کافی است.

آیت الله تبریزی: و چنانچه حاکم شرع بگوید دو عادل نزد من به رؤیت هلال شهادت داده اند نیز کافی است.

] آیت الله مجتبی تهرانی: اگر برای مجتهدی اول ماه ثابت شود، اگر اعلام ثبوت ماه و اشاعه ی آن موجب اختلاف و تفرقه بین مسلمین و وهن به اسلام