ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 37

ص:42

گفته می شود (شکل 3-8). حال چرا چنین پدیده ای رخ می دهد؟ جواب این سئوال در بررسی دقیق مدار ماه نهفته است..

با این مقدمه ی کوتاه وارد بررسی چگونگی بوجود آمدن پدیده رخگرد بر روی کره ی ماه می شویم. بطور کلی پدیده ی رخگرد به سه نوع اصلی و مهم طبقه بندی می شود:

الف) رُخگرد طولی ب) رُخگرد عرضی ج) رُخگرد روزانه

الف) رخگرد طولی

همانطور که گفته شد مدار ماه به دور زمین بیضوی است. بنابراین فاصله ی ماه از زمین ثابت نیست و گاهی به آن نزدیک و گاهی از آن دور می شود.

بر اساس قانون دوم کپلر هرگاه ماه به زمین نزدیکتر شود سرعت حرکت مداری آن بیشتر و هرگاه از آن دور شود سرعت حرکت مداری آن کمتر می شود. پس می توان اینگونه نتیجه گرفت که سرعت حرکت مداری ماه به دور زمین نیز ثابت نیست.

اما سرعت چرخش ماه به دورخود ثابت است. این تفاوت سرعت در حرکت انتقالی ماه با حرکت وضعی اش باعث جلو افتادن و یا عقب ماندن سطح رو به زمینِ ماه می شود که نتیجه ی آن نوسان چهره ی ماه به چپ و یا راست است. در نتیجه در مواقعی ما می توانیم بخش هایی از شرق یا غرب ماه را ببینیم که قبلاً دیده نمی شد. حداکثر مقدار این تغییر حدود 9/7 درجه می باشد. به این معنی که حداکثر جابجایی افقی قرص ماه 9/7 درجه است. این پدیده همانند آن است که شما یک کره را حول یکی از محورهای آن به سمت راست و یا چپ بچرخانید. در این حالت فرضاً با چرخاندن آن به سمت راست، مناطقی از سمت چپ آن دیده می شود، در حالی که مناطق لبه ی سمت راستِ آن از دید شما پنهان می شود. در نتیجه شما می توانید بخش های بیشتری از جسم را در طول یک