ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 41

ص:46

داشت. همچنین در مناطق D و E به علت کشیده شدن آبها به مناطق A و C، سطح آب دریاها پایین می آید و در این مناطق جزر اتفاق می افتد.

با این توضیحات و با توجه به شکل می توان نتیجه گرفت که در هر لحظه دو نقطه از سطح زمین دچار مد و دو نقطه ی دیگر، که بر راستای دو نقطه ی قبلی عمودند، دچار جزر می شوند. پس در یک شبانه روز در هر نقطه ی کره ی زمین دو بار جزر و دو بار مد رخ می دهد. زیرا زمین در این مدت یکبار دور خود می چرخد. علاوه بر جاذبه ی ماه، موقعیت ماه و خورشید، فاصله ی ماه از زمین نیز بر میزان این کشند تاثیر گذار است. هنگامی که زمین در یک طرف و ماه وخورشید در سویی دیگر باشند جزر و مد توسط جاذبه ی خورشید تقویت می شود و حداکثر مد که «مهکشند» نامیده می شود را پدید می آورد. اما هنگامی که ماه و خورشید نسبت به هم زاویه ی 90 درجه بسازند، یعنی ماه در حالت تربیع باشد، در این حالت جهت جاذبه ی خورشید بر جهت جاذبه ی ماه عمود می شود و مقدار جزر و مد به کمترین حالت خود می رسد که به آن «کهکشند» می گویند.

ب) خورشید گرفتگی ( کسوف )

پدیده ی دیگری که به مدار ماه وابسته است، خورشید گرفتگی است. به

شکل 3-11 : در خورشید گرفتگی، زمین در سایه ماه قرار می گیرد.