ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 5

ص:10

فصل اوّل: آشنایی با نجوم کروی

اشاره

هنگامی که در یک محیط باز به آسمان نگاه می کنیم، این تصور پیش می آید که آسمان همانند نیمکره ای در بالای سر ما قرار دارد. شاید همین تصور باعث شده تا گذشتگان ما این تفکر را مطرح کنند که همه ی ستارگان و اجرام سماوی بر روی کره ای قرار دارند. کره ای که تمام عالم را در بر گرفته است و زمین در مرکز آن قرار دارد. اما امروزه می دانیم که اجرام سماوی در فواصل متفاوتی از ما قرار دارند. در واقع چشم انسان به تنهایی قادر به تشخیص فاصله ی اجرام دوردست نیست، زیرا فاصله ی دو چشم ما نسبت به فاصله ی اجرام سماوی بسیار کم است. در نتیجه قدرت تشخیص اینکه کدام جرم دورتر و کدامیک نزدیکتر است، از ما گرفته می شود. شما این موضوع را در زندگی روزمره ی خود به خوبی درک می کنید، زیرا تشخیص فاصله ی اجرام نزدیک، به مراتب راحت تر از تشخیص فاصله ی اجرام دورتر است. می توانید این آزمایش را با درختانی که در فاصله ی زیادی از شما هستند انجام دهید. ستارگان نیز به همین گونه اند. فاصله ی بسیار زیادِ آنها از ما باعث شده است که نتوانیم دوری یا نزدیکی آنها از یکدیگر را تشخیص دهیم و این گمان برای ما به وجود می آید که تمام اجرام سماوی در یک فاصله از ما و بر روی یک کره واقع شده اند.

می توان اینگونه تصوّر کرد که تمام اجرام سماوی بر روی کره ی بسیار بزرگی قرار دارند که ناظر در مرکز آن قرار گرفته است. به این کره، کره ی آسمان (کره ی