ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 63

ص:68

شکل 4-9: ضخامت بخش میانی هلال

فاصله ی ماه از زمین

از دیگر ویژگیهای مدار ماه که در بحث رؤیت پذیری هلال بسیار تأثیرگذار است، فاصله ی ماه از زمین است. در فصل های گذشته اشاره شد که به علت بیضوی بودن مدارِ کره ی ماه فاصله ی آن از زمین تغییر می کند. میزان این فاصله بر رؤیت پذیری هلال تأثیر می گذارد. برای درک راحت تر این مفهوم از مثالی استفاده می کنیم.

فرض کنید که در کنار جاده ای ایستاده اید و به ماشین های در حال عبور نگاه می کنید. ماشین ها به سرعت از کنار شما رد می شوند. در واقع تغییر مکان آنها در نزدیکی های شما بسیار زیاد است. اما اگر در آسمان به هواپیمایی که در آن لحظه در حال پرواز است نگاه کنید، می بینید با اینکه سرعت هواپیما چند ده برابر سرعت ماشین است، اما مقدار جابجایی آن در چشم شما (تغییر مکان آن) بسیار کمتر از ماشین است. این پدیده به این جهت رخ می دهد که تغییر مکان یک جسم در چشم ناظر تنها به سرعت یک جسم ارتباط ندارد، بلکه فاصله ی آن جسم از ناظر نیز اهمیت دارد. یا در مثال دیگر اگر دو جسم با سرعت یکسان در حال حرکت باشند، مطمئناً تغییر مکان جسمی که نزدیکتر است بیشتر خواهد