ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 73

ص:78

تقویم هجری قمری قراردادی

تاریخ نویسان و سایر پژوهشگران، برای سهولت در محاسبات روزمره ی تقویم هجری قمری و بر طرف کردن اشکالات ناشی از اختلاف در تقویم هجری قمری هلالی در کشورهای اسلامی، از تقویمی به نام«تقویم هجری قمری قراردادی» استفاده می کنند. البته این نوع تقویم در تعیین اول ماه های قمری کاربردی ندارد.

مبدأ تقویم و نام ماه های این تقویم، همانند تقویم هجری قمری هلالی است. اما تعداد شبانه روز ماه های این تقویم، متناوباً 30 و 29 شبانه روز است. یعنی ماه محرّم 30 شبانه روز، ماه صفر 29 شبانه روز و همین طور تا آخر در نظر گرفته می شود.

در تقویم های گوناگون، برای گردآوری کسرِ روزهای سال و تبدیل آنها به یک یا چند روز، از کبیسه گیری استفاده می شود. از آنجا که طول سال تقویم هجری قمری عدد صحیحی از شبانه روز نیست، به منظور انطباق تقریبی آغاز ماه های هجری قمری قراردادی و هلالی از دوره های کبیسه ی 30 ساله استفاده می شود. از آنجا که مدت سال قمری قراردادی به مقدار 30/11 354 خیلی نزدیک است، بنابراین دراین نوع کبیسه گیری، در هر دوره ی 30 سال، 11 سالِ کبیسه وجود دارد که ماه ذی الحجه در سال های عادی 29 و در سال های کبیسه 30 شبانه روز خواهد داشت. البته همانطور که ذکر شد، این نوع تقویم در تعیین اول ماه های قمری تقویم کشورهای اسلامی کاربردی ندارد.

مقایسه ی تقویم هجری شمسی و هجری قمری

در اینجا قصد داریم مقایسه ای اجمالی بین تقویم هجری قمری و تقویم هجری شمسی داشته باشیم. تقویم هجری قمری، همانطور که از نام آن بر می آید بر اساس حرکت ماه تنظیم گردیده است. هر سال قمری از 12 ماه تشکیل شده