ماه نو: مبانی علمی رویت هلال صفحه 95

ص:100

فصل هفتم: آشنایی با معیارهای رؤیت هلال

مقدمه

در فصل چهارم با مشخصه های تأثیرگذار بر رؤیت پذیری هلال ماه آشنا شدیم. همانطور که بیان شد با آشنایی و شناخت این پارامترها و دانستن مقادیر رکوردهای آن می توانیم رؤیت پذیر بودن یا نبودن برخی از هلال ها را پیش بینی کنیم. به عنوان مثال اگر تمام مقادیر مشخصه های یک هلال کمتر از مقادیر رکوردها باشد، آنگاه می توان گفت که این هلال به احتمال زیاد قابل مشاهده نخواهد بود. بنابر این هلال هایی که مقادیر مشخصه های رصدی آن خیلی کمتر از مقادیر رکوردها باشند را می توانیم بر حسب تجربه، غیرقابل رؤیت پیش بینی کنیم و در صورتی که مقادیر پارامترهایی نظیر ارتفاع هلال, جدایی زاویه ای, سن و مدّت مکث ماه به مقدار قابل توجهی از حدود بحرانی و رکوردها بیشتر باشند نیز می توان گفت که هلال به راحتی رؤیت خواهد شد. اما باید توجّه داشت که موارد بسیاری وجود دارد که به راحتی نمی توان درباره ی آنها اظهار نظر کرد. چرا که مقادیر مشخصه های رصدی آنها نه از مقادیر بحرانی کمتر هستند و نه به مقدار قابل توجهی از آنها بیشترند. از اینرو اظهارنظر درباره ی آنها نیازمند به تأمل بیشتری است.

از سال ها قبل منجّمان در هنگام مواجهه با چنین هلال هایی از ضوابط خاصی بهره می جستند که به این ضوابط در اصطلاح «معیارهای رؤیت پذیری هلال ماه» می گویند. این معیارها در ابتدا دقّت چندانی نداشتند و گاهی اوقات تنها از یک