فروغ مساجد (3) : مجموعه سخنرانی ها و مقالات صفحه 363

و رو به سوی مقصدی نامعلوم و ناهموار نهاده اند و آینده ای مبهم و تاریک را در فراروی خویش ترسیم می نمایند، گرایش جوانان و نوجوانان و خانواده ها به مسجد می تواند راهنما و هادی نسل حاضر و آینده، و روشن کننده آینده ای بس درخشان برای خانواده ها باشد.

با توجه به اینکه خانواده، خشت اوّل بنای اعتماد و مسؤولیت در هر جامعه است، رشد و انحطاط هر قوم و ملتی تا حدود بسیاری به خانواده مربوط است و سرآغاز هر حرکت و تقویت اندیشه ای را باید در آن جست و جو کرد و به لحاظ این اهمیت است که اسلام توصیه به حفظ آن دارد. «قوا انفسکم و اهلیکم»(1) و هم رسیدگی مجددانه به آن شده است.

خانواده به جهت نقش و اهمیتی که در رشد و سرنوشت نسل ها و حیات فردی و اجتماعی انسان دارد، موضوع بحث ادیان گوناگون، مذاهب و نیز دانش های متعددی چون روان شناسی، علوم تربیتی، جامعه شناسی و دیگر شاخه های علوم انسانی، قرار گرفته است.

در حقیقت خمیر مایه شخصیت انسان در خانواده شکل می گیرد و نگرش ها، رغبت ها و رفتارهای خوشایند و ناخوشایند درخصوص پدیده های گوناگون از خانه سرچشمه می گیرد.

پس خانواده اولین مرکز و هسته ای است که کودکان همه چیز را در آن یاد می گیرند و از همه سکنات و آداب و اطوار والدین تأثیر می پذیرند و خودآگاه و ناخودآگاه رفتار و خلق و خوی آنان را تقلید می کنند.

مادر و پدر بدون این که تعهدی داشته باشند، سرمشق و الگوی کودکان می شوند. اگر مادر و پدر سعی کنند که از سرمشق قرار گرفتن جلوگیری کنند کودکان به سرمشق های دیگر روی خواهند آورد و به نظر می رسد که این نیازی فطری است.

درباره تأثیر و نقش الگو در شکل گیری شخصیت انسان فراوان سخن گفته اند، در این جا ذکر خاطره یکی از عارفان بزرگ می تواند شاهد نیکویی بر این موضوع باشد:

«روزی از سهل شوشتری که از عرفای بزرگ و دارای کرامت بود، پرسیدند: چگونه به این مقام و مرتبه رسیدی؟ او پاسخ داد: «من در کودکی نزد دایی ام زندگی می کردم. وقتی هفت ساله بودم، نیمه شب ادرار به من