بررسی فقهی احکام رشوه، غش و کم فروشی صفحه 111

سنان، ناتمام است. البته ممکن است برخی، عنایتی به سند روایت نداشته باشند، ولی عدّه ای از آن هایی هم که عنایت به سند روایات نمی کنند، در مورد آن روایاتی است که در کتب أربعه آمده باشد، ولی روایاتی که در معانی الأخبار ذکر شده، احتیاج به بررسی سند دارد.

حمزه بن حُمران می گوید: از امام صادق - علیه السلام - شنیدم که می فرمود: کسی که استیکال به علمش کند (1) فقیر می شود. [حمزه بن حمران می گوید] گفتم: در میان شیعیانِ شما، گروهی هستند که علوم شما اهل بیت - علیهم السلام - را یاد می گیرند و آن را بین شیعیان شما انتشار می دهند، مردم هم احترامشان کرده و با صله و هدیه به آن ها نیکی می کنند [این کارشان چه حکمی دارد؟] حضرت فرمودند: آن ها مستأکل به علم نیستند. همانا مستأکل به علم، کسی است که بدون علم و بدون هدایت از جانب خداوند، فتوا می دهد تا حقوق را باطل کند، به خاطر طمعی که در حطام دنیا دارد.

صدر روایت [صرف نظر از ذیل روایت] دلالت می کند: هر که با علمش نان بخورد فقیر می شود، البته این دالّ بر حرمت نیست، فقط بیان می کند فقیر می شود (2) کما این که روایتی مثلاً می فرماید: اگر کسی ناخنش را فلان طور بگیرد فقیر می شود بنابراین مبلّغینی که از راه تبلیغ