- 1) متن عروه: 1
- اشاره 1
- الف - استحباب نکاح از دیدگاه کتاب و سنّت: 1
- اشاره 1
- کتاب النکاح 1
- مقدمه: 1
- 1377/6/22 یکشنبه درس شمارۀ (1) سال اول 1
- 3) دلالت کتاب بر استحباب نکاح: 2
- 4) استحباب نکاح در سنّت: 4
- ب) مراد از «حبّ النّساء» در روایات 5
- ادامۀ مقدمه 7
- اشاره 7
- 3) اشاره به سایر روایات 7
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 7
- اشاره 7
- الف): ادامه بحث قبل: 7
- 2) نکاح سبب گشایش روزی است (توضیح عبارت متن) 7
- 1) متن عروه 7
- 4) بررسی کلام مصنّف قدس سرّه درباره کراهت عزوبت 8
- 5) اشاره به سایر روایات درباره کراهت عزوبت 9
- 6) تذکر یک نکتۀ کتاب شناختی 10
- 2) توضیح و بررسی مسئله 12
- 1) متن مسئله 12
- ب) مسئلۀ اول: 12
- 3) توضیحی دربارۀ سند حدیث قبل: 13
- فهرست منابع اصلی: 13
- اشاره 14
- الف - متن عروه - استحباب تعدد زوجات 14
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 14
- اشاره 14
- اشاره 14
- 1) مدلول آیۀ شریفه ( دلیل اول مسئله) و ارتباط میان صدر و ذیل آن: 14
- 2) بیان آقای طباطبائی (ره) در «المیزان» 17
- 3) مدلول آیه ترخیصِ تعدد زوجات است نه ترغیب آن 18
- اشاره 19
- ج): نکته: شبهۀ «عبده» در تطبیق «نساءنا» در آیۀ مباهله بر حضرت زهرا (س) و جواب آن: 19
- ب - دلیل دوم استحباب تعدد زوجات ( روایات) 19
- پاسخ شبهه توسط استاد - دام ظله 20
- د - استحباب نکاح اعم از دائم و منقطع و حرّه و أمه است. 21
- خلاصۀ درس این جلسه: 22
- 1) توضیح مسئله: 22
- اشاره 22
- اشاره 22
- الف): طرح مسئله 3: 22
- 1) توضیح مسئله: 23
- اشاره 23
- ب): طرح مسئلۀ 4: 23
- 2) توضیح استاد 23
- ج): توضیح استاد پیرامون مسئله: 24
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی در اقسام نکاح 24
- د) ادامۀ متن مسئله 4: 25
- 1) توضیح: 25
- 2) بررسی کلام مرحوم نائینی در واجب مشروط و مطلق: 25
- اشاره 25
- 3) اشکال و جواب: 26
- جواب اشکال: 26
- توضیح اشکال: 26
- دفع اشکال بنا بر مبنای مرحوم آخوند: 26
- مقتضای تحقیق در حل اشکال: 27
- نقد کلام آخوند: 27
- اشاره 27
- ه) ادامه مسئله 4: 27
- و) دلیل حرمت اضرار جانی: 28
- اشاره 28
- مناقشۀ اول: 28
- 2) مناقشه در کلام مرحوم نائینی 28
- 1) کلام مرحوم نائینی در لا ضرر 28
- 2) قوله ره «مظنه الضرر»: 28
- مناقشۀ دوم: 29
- 3) بیان مفاد روایت 29
- اشاره 30
- 1) توضیح مبنای آقای داماد (ره) در علت و حکمت احکام: 30
- الف) بحث دربارۀ نظر مرحوم آقای داماد دربارۀ "حرمت اضرار بدنی" : 30
- خلاصه جلسات پیش و این جلسه: 30
- 3) تطبیق بحث بر ما نحن فیه: 31
- 2) تکملۀ کلام ایشان از سوی استاد - مد ظله: 31
- ج) بحث درباره ادامه مسئله (4) (او الوقوع فی الزنا او محرّم آخر): 33
- 1) در این باره که "او الوقوع فی الزنا" در متن عروه عطف به چیست، دو احتمال وجود دارد: 33
- اوّل: آن که عطف به "مظنّه" باشد 33
- ب) آیا حرمت اضرار تنها در ضرر قطعی است یا مظنه ضرر کفایت می کند؟: 33
- اشاره 33
- 2) در متن مسئله آمده که از جمله موارد وجوب نکاح، موردی است که ترک آن موجب وقوع در زنا یا حرامی دیگر شود: 34
- خلاصۀ جلسات پیش و این جلسه: 36
- دلیل دوّم: 36
- الف - ادامه بحث دربارۀ ادله حرمه اضرار به نفس: 36
- دلیل اوّل: 36
- 1 - دو دلیل بر حرمه اضرار به نفس: 36
- اشاره 36
- اشاره 36
- 2 - بررسی دو دلیل فوق: 36
- ب - ادامه بررسی اقسام نکاح (آغاز مسئله چهارم): 38
- 1 - متن مسئله: 38
- 2 - بررسی وجوب نکاح به جهت آن که ترک کردن آن منجر به وقوع در حرام می شود: 38
- 3 - بررسی حرمت نکاح به جهت منجر شدن به ترک واجب: 39
- 4 - بررسی صورت مباح گردیدن نکاح: 40
- توضیح مسئله: 42
- اشاره 42
- ج - تقسیم نکاح با توجه به مورد نکاح (منکوحه): 42
- تذکری مربوط به بحثهای سابق: 43
- اشاره 44
- اشاره 44
- ب): متن مسئله 9: 44
- 1 - کلام مرحوم ایروانی: 44
- استاد: 44
- اشاره 44
- اشاره 44
- الف): و بالنسبه الی المنکوحه ایضاً ینقسم الی الاقسام الخمسه... 44
- بررسی مثال اول: 45
- بررسی مثال سوم: 46
- بررسی مثال دوم: 46
- مثال روشن برای مسئلۀ اعراض: 47
- 2 - مناقشۀ استاد در کلام مرحوم ایروانی: 47
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه: 49
- 1) استدلال به بناء عقلاء: 49
- اشاره 49
- الف): ادامه نقل کلام مرحوم ایروانی در بحث اعراض 49
- 2) سه وجه دیگر بر خروج شیء اعراض شده از ملک مالک: 50
- 3) پاسخ مرحوم ایروانی از وجه اول: 50
- 4) پاسخ مرحوم ایروانی از وجه دوّم: 51
- 1) بررسی تقریب استدلال ایشان به بناء عقلاء: 52
- ب): بررسی کلام مرحوم آقای ایروانی - قدس سرّه - توسط استاد - مد ظله -: 52
- 2) اشکال و پاسخ آن: 53
- 3) ادامه بررسی تقریب مرحوم ایروانی: 54
- ج): نقل و بررسی کلام مرحوم آقای خوئی در بحث اعراض: 55
- 1) نقل کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه -: 55
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی توسط استاد - مد ظله -: 56
- 3) تحقیق گسترده تر در مسئله اعراض: 57
- 4) اشکال دیگر استاد - مد ظلّه - به کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه -: 58
- منابع اصلی بحث: 59
- 1) اشکال مرحوم ایروانی (ره) به وجه اوّل (سیره متشرعه) 60
- الف):: بررسی اشکالات مرحوم ایروانی (ره) به ادلۀ سلب مالکیت از شیء اعراض شده 60
- اشاره 60
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 60
- 2) بررسی اشکال توسط استاد - مد ظلّه 61
- 3) اشکال مرحوم ایروانی (ره) به وجه دوم (الناس مسلطون علی اموالهم) (یادآوری) 62
- اشاره 65
- 1) متن روایت سکونی 65
- 2) کلام مرحوم آقای خوئی «قدس سرّه» 65
- ب): بررسی روایات خاصّه در مسئله اعراض 65
- 3) اشکال استاد - مدّ ظلّه - نسبت به کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 66
- 4) تقریب دقیق تر از کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 67
- 5) سایر روایات 68
- اشاره 71
- اشاره 71
- ج): تکمیل بحث اعراض و موارد شبیه آن 71
- 1) اقسام متصوره در مسئله و احکام آنها 71
- صورت اوّل (مأیوس الوصول) هم خود بر دو قسم است: 72
- صورت دوم (مال رها شده) هم دو حالت دارد: 72
- 2) آیا جواز استرداد مال اعراض شده دلیل بر خروج از ملک است؟ 74
- 3) نگاهی دیگر به بناء عقلا 75
- 4) نتیجه بحث 76
- خلاصۀ جلسات پیش و این جلسه 77
- الف): حکم نگاه مرد به زنی که می خواهد با وی ازدواج کند 77
- 1) متن عروه: 77
- اشاره 77
- 2) توضیح مسئله: 77
- ب) روایات مسئله: 78
- روایت الهیثم بن أبی مسروق النهدی 78
- روایت غیاث بن ابراهیم 79
- اشاره 79
- بحث سندی - غیاث بن ابراهیم عنوان یک نفر است یا دو نفر؟ -: 79
- بررسی احوال غیاث بن ابراهیم 80
- مذهب غیاث بن ابراهیم تمیمی 81
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه: 83
- در مورد غیاث سه سؤال مطرح است: 83
- اشاره 83
- در اینجا چندین سؤال مطرح است: 84
- اشاره 86
- بررسی ادله مرحوم آقای خوئی ره: 86
- نقد کلام صاح قاموس الرجال: 90
- فهرست منابع اصلی: 91
- اشاره 92
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه: 92
- بحث در این بود که «هل یجوز لمن یرید تزویج امرأه ان ینظر الیها؟ أم لا؟» 92
- اشاره 94
- نکتۀ رجالی: 94
- تحقیق در مذهب غیاث بن ابراهیم: 95
- نقد استاد - مد ظله -: 95
- اشاره 95
- شاهد دوم: 96
- شواهدی بر امامی بودن غیاث: 96
- شاهد اول: 96
- شاهد پنجم: 97
- شاهد سوم: 97
- شاهد چهارم: 97
- روایات مسئله: 98
- اعتبار غیاث بن ابراهیم: 98
- منابع درس: 100
- اشاره 101
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 101
- اشاره 101
- الف - اشتباه جامع الرّواه در روایت ابن عقده از ابن فضّال 101
- نکته مهم در کتاب شناسی کتب رجال: 102
- ب - آیا بحث «جواز النظر لمرید التزویج» برای کسی که مطلقاً جواز نظر به وجه و کفّین را قائل است لغو است یا نه؟ 103
- ج - بررسی اختلاف روایات 106
- 1) تعارض بر مبنایِ در مقام بیان و تحدید بودن روایات: 109
- الف - بیان مرحوم حاج شیخ در تعارض روایات به منظور تقریب قول «اختصاص جواز نظر به وجه و کفین» 109
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 109
- اشاره 109
- اشاره 110
- 2) تعارض بر مبنای انحصار علیّت: 110
- اشاره 112
- 3) عام ما فوق در تعارض روایات خاصه: 112
- نقد فرمایش مرحوم حاج شیخ 112
- نقد فرمایش مرحوم حاج شیخ 114
- ب - بیان مرحوم آقای حکیم در عدم تعارض روایات و نقد آن: 116
- 1) بیان آقای حکیم 116
- 2) نقد کلام مرحوم آقای حکیم 117
- الف): جمع بین روایات 118
- اشاره 118
- اشاره 118
- خلاصۀ جلسات پیش و این جلسه 118
- 1) روایت یونس بن یعقوب 119
- 2) نقد دیدگاه آقایان حکیم و خوئی پیرامون تعلیل در روایت: 120
- سند روایت 121
- اشاره 121
- 3) روایت حسن بن السری: 121
- اشاره 121
- ب بحثٌ فی وثاقه الحسن بن السری: 121
- نظر استاد - مد ظله - در بارۀ حسن بن السری: 123
- دلالت روایت الحسن بن السری: 125
- 2) استدلال به صحیحه هشام بن سالم، حماد بن عثمان، حفص بن البحتری. 126
- اشاره 126
- الف - حکم نظر به صورت: 126
- اشاره 126
- 1) استدلال به روایت مرسل عوالی اللئالی از پیامبر (صلی الله علیه و آله) 126
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه 126
- ب - حکم نظر به «کفین» 126
- توضیح استاد در مفاد صحیحه: 127
- ج): حکم نظر به «شعر» و اطراف سر و صورت 128
- استدلال به صحیحه عبد الله بن سنان: 128
- اشاره 129
- ادامه مسأله 26: 129
- د) حکم نظر کردن به ساق: 129
- دلالت روایت: 129
- کلام مرحوم خوئی: 129
- مناقشۀ استاد در کلام مرحوم خوئی: 130
- اشاره 130
- ه): حکم نظر به «خلف» 130
- و) بیان حدّ اعلای جواز نظر در روایه یونس بن یعقوب 131
- 1 - متن روایت: 131
- سند روایت: 131
- 2 - سند روایت: 132
- اشاره 132
- 3 - دلالت روایت: 132
- جمع بین این روایت با روایات دیگر بنابراین که تحتجز صحیح باشد 133
- ذ) نظر استاد در جمع بین روایات: 133
- الف - چند توضیح دربارۀ روایات باب 134
- 1) توضیحی درباره «تحتجز» در روایت یونس بن یعقوب: 134
- اشاره 134
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه: 134
- 2) توضیحی دربارۀ کلمه «ترقق له الثیاب»: 135
- 3) توضیحی درباره «خلقها» در روایت حسن بن سری: 136
- 1) متن مسئله 138
- ب - ادامۀ مسئله 26 138
- 3) شرط اول جواز نظر ( عدم قصد تلذذ): 138
- 2) توضیح مسئله 138
- 4) شرط دوم جواز نظر ( ان لا یکون مسبوقاً بحالها): 140
- 5) شرط سوم جواز نظر ( احتمال اختیار): 141
- 7) بررسی شرط چهارم توسط استاد - مد ظله -: 142
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه: 144
- اشاره 144
- 1) توضیح صورت مسئله و تقریب کلام مرحوم خوئی ره: 144
- بحث درباره جواز یا عدم جواز نکاح با بنت الزوجه قبل از دخول و انحلال نکاح زوجه 144
- اشاره 145
- 2) نظر استاد مد ظله در بارۀ کلام مذکور: 145
- در این باره دو نکته قابل توجه است: 146
- مطلب دوم: 147
- مطلب سوم: 148
- 2) استدلال به آیه بر جواز جمع بین عقد مادر و دختر (یادآوری) 150
- الف - بررسی دلیل بر جواز ازدواج با دختر زوجه غیر مدخوله (آیه شریفه) 150
- 1) متن آیه شریفه: 150
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه: 150
- اشاره 150
- 3) اشکال استدلال قبل: 151
- 2) کلام مرحوم آشتیانی در تقریرات درس مرحوم حاج شیخ: 152
- 1) متن مسئله: 152
- ب): بررسی ادامه مسئله 26: (سایر شرائط جواز نظر) 152
- ج): نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم حاج شیخ: 155
- کلام در این بود که آیا جائز است مرد به زنی که قصد ازدواج با او را دارد نگاه کند؟ 157
- اشاره 157
- اشاره 157
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه: 157
- سؤال: چرا روایت سه مورد اول را شامل نشود؟ 158
- اشاره 158
- پاسخ استاد مد ظله: 158
- اشکال: 159
- سؤال: 159
- اشاره 159
- پاسخ استاد مد ظله: 159
- اشاره 159
- پاسخ استاد مد ظله: 160
- منابع اصلی بحث: 161
- اشاره 161
- سؤال: 161
- پاسخ استاد مد ظله: 161
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه 162
- الف) توضیحی پیرامون «یشتریها باغلی الثمن» در روایت: 162
- اشاره 162
- 3 - مناقشه در کلام شیخ انصاری: 163
- 2 - استدلال شیخ انصاری: 163
- 1 - طرح استدلال: 163
- ج): اغلی الثمن در روایت آیا علت حکم است یا حکمت حکم؟ 164
- 1 - توضیح مطلب: 164
- 4 - رد مناقشه از طرف استاد: 164
- اشاره 165
- 3 - نظر استاد در کیفیت تخصیص بوسیلۀ علت: 165
- نظر مرحوم داماد: 165
- 2 - بحث کلی حکمت و علت: 165
- نظر مشهور بنابراین که اغلی الثمن علت باشد: 166
- اشاره 166
- 4 - نتیجه بحث: 166
- الف - دو وجه کلی بر استفاده مفهوم فی الجمله از تعلیلات 168
- 1) وجه اوّل: 168
- اشاره 168
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه 168
- 2) بررسی وجه اول توسط استاد - مد ظلّه -: 169
- ب - تقریب خاصّ در محلّ بحث 172
- 4) تطبیق وجه دوم بر محلّ بحث 172
- 1) تقریب اول: 174
- الف): بررسی دو تقریب در بارۀ محدود بودن دامنۀ حکم جواز نظر برای مرید تزویج: 174
- اشاره 174
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه 174
- 2) نقد استاد - مد ظلّه -: 175
- 3) تقریب دوم (یادآوری) 177
- 4) نقد استاد - مد ظله -: 177
- 1) برخی می گویند بر فرض که الفاظ ادلۀ مجوزه اعم از ارادۀ فعلی و تعلیقی باشد، 179
- ب): مراد از ارادۀ تزویج چیست؟ ارادۀ فعلی یا تعلیقی یا اعم از آن دو؟ 179
- اشاره 179
- 2) ارادۀ فعلی: 180
- اشاره 182
- الف) استدراک (تذکری درباره وجه اول که دیروز عرض شد) 182
- خلاصه جلسات قبل و این جلسه 182
- قرائنی بر اعم بودن اراده در ما نحن فیه - نظر استاد دام ظلّه - 183
- اشاره 183
- ب): «اراده» در روایات بحث، اراده فعلی است یا اعم از فعلی و تعلیقی است؟ 183
- اشاره 185
- ج): آیا حکم جواز نظر در حق کسی که می تواند از راه دیگری مثل توکیل یک زن و غیره کسب اطلاع کند هم ثابت است؟ 185
- آقای خوئی به دو دلیل تمسک کرده اند: 186
- د) آیا زن هم می تواند به مردی که قصد ازدواج با او را دارد، نگاه کند؟ 187
- اشاره 188
- ه) آیا در خرید کنیز، می توان به او نگاه کرد؟ 188
- عدم جواز تعدی از باب «أمه» به باب «حرّه» 189
- اشاره 191
- خلاصۀ جلسات قبل و این جلسه 191
- 1) متن مسئله 191
- 2) توضیح مسئله 191
- الف - بررسی ادامۀ مسئلۀ 26 191
- 3) کلام صاحب جواهر و مرحوم آقای خوئی قدس سرهما: 192
- 4) توضیح استاد - مد ظله - در بارۀ کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه -: 193
- 5) توضیح آخر مسئله 194
- 2) توضیح مسئله 196
- ب - بررسی مسئله 27 196
- 1) متن مسئله 196
- 3) روایت عباد بن صهیب و اثبات اعتبار آن: 197
- 4) بررسی راههای دیگر بر اثبات وثاقت عباد بن صهیب 200
- 5) خلاصه بحث 201
- اشاره 202
- 1) فرمایش مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 202
- الف): استدلال به تعلیل روایت عَبّاد بن صهیب برای شمول حکم نسبت به اهل ذمّه و کفّار: 202
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 202
- 1) اختلافِ نقل روایت در کافی، فقیه و علل: 203
- الف): روایت کلینی (ره) در کافی: 203
- اشاره 203
- ب): بررسی متن روایت عبّاد بن صهیب با نقل کلینی (ره) و صدوق (ره): 203
- 2) نقد استاد - مد ظلّه 203
- ب): روایت صدوق (ره) در فقیه: 204
- ج): روایت صدوق (ره) در علل الشرائع: 204
- 2) تفاوتهای موجود در نقل روایت مزبور و نقش آن در مفهوم روایت: 204
- 3) مرجّحات نقل کلینی در کافی و نتیجه گیری: 206
- 1) متن عروه و توضیح آن: 208
- اشاره 208
- خلاصۀ جلسات پیش و این جلسه 208
- الف): بررسی حکم جواز نظر به زنان بادیه نشین و روستانشینان: 208
- 2) کلام مرحوم آقای حکیم درباره روایت جواز نظر به نساء اهل بوادی و تفسیر کلام سید پیرامون نظر ایشان: 209
- 3) کلام آقای خوئی نسبت به تفسیر عبارت مرحوم سید و نیز روایت عباد بن صهیب: 209
- اشاره 210
- اما بیان اشکال دلالتی روایت عباد بن صهیب: 210
- 4) وجه استاد - مد ظله - نسبت به کلام مرحوم سید و نیز روایت عباد بن صهیب: 210
- ب) بررسی یکی از شرائط جواز نظر به نساء اهل ذمه (شرط عدم تلذذ): 211
- 1) طرح بحث: 211
- 3) نظر مرحوم آقای خوئی در این مسئله و نیز تفسیر آیۀ غض: 212
- 2) کلام مرحوم آقای حکیم نسبت به حکم و اقتضای اولیه نظر مرد به زن: 212
- 4) اشکالات استاد - مد ظله - بر مرحوم آقای خوئی 214
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 215
- اشاره 215
- اشاره 216
- 2) فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره) 216
- 1) استفاده از آیۀ «غض بصر» برای حرمت مطلق نظر 216
- اشاره 216
- اشاره 217
- معنای آیۀ شریفه چیست؟ 217
- 3) نقد استاد مد ظله 217
- تفسیر دیگر آیۀ شریفه: 220
- نقد استاد مد ظله: 221
- ب): صورت دوم: 221
- اشاره 221
- 2) نقد استاد مد ظله 222
- 3) استدلال استاد بر حرمت نظر با ریبه به آیۀ شریفه «فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ...» 222
- اشاره 222
- منبع اصلی بحث: 223
- خلاصۀ جلسات پیش و این جلسه 224
- اشاره 224
- اشاره 224
- 1 - وجه اوّل: 224
- الف): وجه اشکال سیّد در جواز نظر به نساء بوادی و اعراب 224
- اشاره 224
- تقریر اوّل مقدمه مطویّه: (رفع حرج) 225
- تقریر دوّم مقدّمه مطویّه (الغاء احترام) 226
- 2 - وجه دوّم: 227
- اشاره 227
- پاسخ وجه دوم 228
- ب): اشکال در جواز نظر به نساء اهل ذمّه 229
- اشاره 229
- جهت اشکال این بزرگان را می توان اینگونه تقریر کرد: 230
- ج): عدم جواز نظر با ریبه 232
- د) اشکال در «حرمت نفسی» نظر با ریبه 233
- الف): حکم نگاه کردن به زنان اهل ذمه 235
- خلاصۀ جلسات پیش و این جلسه 235
- 1 - اشاره به اقوال علماء 235
- اشاره 235
- 2 - وجه عدم جواز نظر به اهل ذمه 236
- 3 - وجه جواز نظر به اهل ذمّه 237
- 4 - نظر استاد - مد ظلّه - در تفسیر روایت عباد بن صهیب 238
- 1 - اشاره به کلام مرحوم آقای خوئی و اشکال آن 239
- ب): استدراکی درباره اشکال به مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - در استفاده از آیه غضّ 239
- 2) مقدمه پاسخ استاد - مد ظلّه - به اشکال 239
- 3 - اصل پاسخ استاد - مد ظلّه -: 240
- 1 - مقدمه ای در استدلال بر حرمت مطلق جواز نظر با شهوت 240
- ج): تفسیر آیه شریفه غض 240
- 2 - معنای «غضّ» 241
- 3 - اشاره به عبائر اهل لغت 241
- 4 - معنای «من» در آیه غضّ 242
- اشاره 244
- خلاصۀ جلسات پیش و اجمالی از مطالب این جلسه: 244
- الف): خلاصه ای از بحث جلسه گذشته و نتیجۀ بحث روائی در مسئلۀ (روایت عباد بن صهیب و نحوۀ جمع مفاد آن با مفاد خبر سکونی): 244
- نقد استاد - مد ظلّه -: 246
- ب): فرمایش مرحوم مصنف (ره) و نقد آن توسط استاد - مد ظله -: 246
- اشاره 246
- 1) تقریب استدلال به تنزیل مزبور: 247
- ج): استناد به «تنزیل اهل کتاب به منزلۀ اماء» برای جواز نظر به نساء اهل ذمّه: 247
- 2) پاسخ استاد - مد ظلّه - به استدلال مزبور: 248
- خلاصۀ جلسات پیش و اجمالی از درس امروز: 250
- اشاره 250
- 1 - شیخ طوسی عبارتی در کتاب نهایه دارد که می فرماید «و النظر الی نساء اهل الکتاب و شعورهن لا بأس به 250
- الف): بررسی و توضیح کلام محقق در حکم نظر به نساء اهل کتاب 250
- اشاره 250
- اشاره 250
- اشکال اول: 250
- 2 - پاسخ محقق و دفاع از طرف شیخ: 251
- 3 - توضیحی پیرامون نساء اهل کتاب (مقدمه) 251
- اشکال دوم: 251
- اشاره 252
- ب): بررسی مجدد روایت عبّاد بن صهیب (یادآوری و تکمیل) 252
- 1 - روایت عباد بن صهیب به نقل کافی در بعضی جهات یک نحوه اختلافاتی با نقل صدوق دارد 252
- 2 - کلام استاد مد ظله العالی در بیان مفاد روایت: (یادآوری و تکمیل) 254
- ج): معنای غض در آیۀ شریف (یادآوری و تکمیل) 255
- د) معنای «مِن» در آیۀ غضّ (یادآوری و تکمیل) 256
- اشاره 256
- 3 - رد مناقشه از طرف استاد مد ظله العالی و نظر ایشان در معنای «مِن» 256
- 2 - مناقشۀ محقق اردبیلی 256
- 1 - نقل اقوال: 256
- نظر استاد: 257
- 1 - آیا آیۀ شریفه مطلق است؟ 258
- خلاصۀ جلسات قبل و این جلسه: 258
- الف): ادامۀ آیۀ شریفه «غضّ» 258
- اشاره 258
- 2 - تذکر یک نکته 259
- 3 - احتمالات در حدّ لزوم غضّ 259
- 1 - نگاهی به روایات 261
- ب): روایات واردۀ در بارۀ آیه غضّ 261
- 2 - روایت أبو عمرو الزبیری 261
- 3 - روایت سعد الاسکاف 262
- 4 - جمع بین این دو روایت 263
- 5 - سند روایت أبو عمرو زبیری 263
- ج): حالات سعد اسکاف 264
- 1 - ترجمۀ احوال 264
- 2 - جمع بندی کلمات ائمه رجال 265
- 4 - تذکری در بارۀ معجم رجال الحدیث 266
- 3 - تذکر نکته ای در رجال نجاشی: 266
- خلاصۀ این جلسه و جلسۀ پیش: 268
- اشاره 268
- الف): بررسی کلام شیخ محمد عبده در بارۀ مفهوم «نِساءَنا» در آیۀ مباهله: 268
- 1 - خلاصۀ مدّعای شیخ محمد عبده: 268
- جواب نقضی: 269
- 3 - ردّ کلام عبده از سوی استاد - مد ظلّه - 269
- پاسخ حلّی: 270
- نتیجه: 271
- ب): بحث در بارۀ مراد از «نِسائِهِنَّ» در آیۀ 31 سورۀ نور: 271
- اشاره 271
- تقریب این نظریه: 272
- الف شیخ احمد جزایری در کتاب خود قلائد الدّرر می گوید که مراد از نسائهن در آیه تمامی زنان و نساء می باشد 272
- ب): مرحوم مجلسی در مرآه العقول فرموده اند که این اضافه نکته ای معنوی هم دارد 272
- نقد استاد - مد ظلّه - 272
- 1 - اقوال کسانی که معنای «نسائهنّ» را عام و وسیع می دانند: 272
- در قلائد الدّرر وجه دیگری نیز آمده و آن این است که مراد از «نسائهن» زنانی می باشد که شخص با آنان معاشرت و حشر و نشر دارد 273
- نقد استاد - مد ظلّه - 273
- نقد استاد - مد ظلّه 274
- نظر مرحوم آقای خوئی - ره - 274
- نقد استاد - مد ظلّه - 274
- 2 - اقوال کسانی که مفهومی متضیق از «نِسائِهِنَّ» را پذیرفته اند: 274
- نظر أبو بکر جصّاص: 275
- اشاره 276
- آیۀ شریفه غضّ بصر 276
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 276
- الف - معنای «نِسائِهِنَّ» و معنای ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ » در آیه شریفه: 277
- 1) بحث ما در معنای «نِسائِهِنَّ» است، آیا جمیع نساء مورد نظر است یا صنف خاصی از نساء؟ 277
- دربارۀ «ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» دو دیدگاه وجود دارد: 277
- اشاره 277
- توجیه کلام صاحب جواهر 278
- اشاره 278
- 2) تنافی در کلام صاحب جواهر در تفسیر «نِسائِهِنَّ» و «ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» 278
- ب - مصحّح اضافه «نساء» به «هنّ» با توجه به معنای نساء چیست؟ 279
- اشاره 279
- پاسخ استاد: 280
- 1) نظر علامه مجلسی 280
- اشاره 280
- اشاره 280
- 2) نظر صاحب قلائد الدّرر 280
- پاسخ استاد 281
- دیگری، جریاً علی الغالب 281
- پاسخ استاد 281
- 3) نظر أبو بکر جصّاص 282
- نقد استاد 282
- اشاره 282
- 4) نظر آقای خوئی 283
- تفسیر اولنِسائِهِنَّ : مطلق نساء 284
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 284
- اشاره 284
- کلام در تفسیر «نِسائِهِنَّ» در آیۀ شریفه 31 سورۀ نور بود، تفاسیر مختلفی بر این عبارت شده است: 284
- اشاره 285
- وجه اول: ادعای ظهور در حرائر 285
- وجه دوم: از اضافه، حریت استفاده می شود. 285
- تفسیر دوم نسائهن: حرائر 285
- نقد استاد - مد ظله -: 288
- وجه سوم: به قرینه «ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» مراد از «نِسائِهِنَّ» خصوص حرائر است. 288
- نکتۀ اضافۀ نساء به «هنّ» 290
- اشاره 290
- تقریب کلام مرحوم آقا حکیم (ره): 290
- تفسیر سوم نسائهن: ارحام و بستگان 290
- نقد استاد - مد ظله -: 290
- منابع اصلی بحث 291
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 292
- الف):: معنای «مؤمنات» در آیه غضّ 292
- 1) طرح بحث 292
- اشاره 292
- 2) توضیح قرائن اختصاص مؤمنات در آیه غضّ به احرار 293
- 3) پاسخ قرینۀ اول 294
- 4) بررسی دلیل دوم 295
- الف - مراد از «نِسائِهِنَّ» در آیۀ شریفۀ 31 سورۀ نور: (یادآوری و تکمیل) 296
- اشاره 296
- 2) اشکال قول به «حرائر» (نقد و تقریب صاحب جواهر ره) 296
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 296
- 1) مقدّمه: 296
- 4) ابهام و اشکال موجود در کلام شیخ احمد جزائری: 297
- 3) اشکال قول به «ارحام» 297
- الف): اضافۀ نساء به امکنه: 298
- 5) کاربرد نساء مضاف در روایات به معنای ملازمین 298
- ب): اضافۀ نساء به اشخاص: 298
- اشاره 298
- ب - اشکالات مشترک وارده بر اقوال سه گانۀ مذکور و توجیه «معنای ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» در آیه: 300
- 1) اشکالات مشترک میان سه قول: 300
- 6) نظر نهائی استاد - مد ظلّه - دربارۀ مراد از نسائهن: 300
- 2) بررسی استدلال مرحوم صاحب جواهر: 301
- 3) مراد از «ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» بنا بر نظر مقبول استاد دربارۀ نسائهن: 301
- 1) مقدّمه: 302
- ج - بحث جواز نظر عبید به مالکۀ خود (یا جواز ابداء مالکه نسبت به عبد خود) 302
- 2) ادلۀ جواز ابداء زینت از سوی مولای زن در برابر عبد خود و فتاوای مربوطه: 303
- 3) مستندات مرحوم صاحب جواهر و نقد آن: 304
- 4) نتیجۀ بحث: 305
- 1) بررسی نظر سیّد دربارۀ «نِسائِهِنَّ» 306
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 306
- الف - تکملۀ بحث دربارۀ «نِسائِهِنَّ» 306
- اشاره 306
- جهت اوّل: مخالفت با سیره: 307
- (بررسی دو اشکال بر نظر مختار در نسائهنّ) 307
- 2) تکمیل استدلال بر «نظر مختار» در مسئله: 307
- جهت دوم: 308
- ب - دومین دلیل عدم جواز الکشف لدی النساء الکافره - صحیح حفص بن البختری: 309
- 2) توضیحی درباره روایت: 309
- اشاره 309
- 1) ارزیابی سند روایت: 309
- 3) مفهوم لا ینبغی (بررسی نظر آیت الله خوئی ره) 310
- اشاره 312
- 4) تحقیق دربارۀ تعلیل این روایت 312
- نقد بیان آقای مطهری دربارۀ تعلیل روایت: 313
- نقد بیان آقای خوئی دربارۀ تعلیل روایت حفص 313
- 1 - توضیح کلام شیخ - قدس سرّه - در تبیان 315
- ج - در حکم جواز ابداء زینت برای زن های مسلمان (نه برای زن های کافره) 315
- 2) نظر استاد - مد ظلّه -: 316
- 1) نقل عبائر چند کتاب فقهی 317
- الف - ادامه بحث جلسه قبل ( اعضایی که زن مسلمان باید از زن کافر پوشیده بدارد.) 317
- اشاره 317
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 317
- اشاره 317
- 2) آیا شیخ طوسی دو قول در مسئله دارد؟ 318
- 3) آیا شیخ طوسی پوشیدن وجه و کفین را هم از زن کافر لازم می داند؟ 319
- 4) نظر استاد - مد ظلّه - در مسئله 320
- 1) متن مسئله 321
- 2) توضیح مسئله و کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 321
- ب - بررسی مسئله 29 321
- 3) نظر استاد مد ظلّه - نسبت به کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 322
- 4) استدلال بر حرمت نظر به فرج مرأه در حال جماع 323
- 5) مناقشه در دلالت روایت وصیه النبی صلی الله علیه و آله 324
- 6) روایات معارض با حرمت نظر 325
- ج - بررسی مسئله 30 327
- 2) توضیح مسئله 327
- 3) نظر استاد - مد ظلّه - در مسئله خنثی 327
- 1) متن مسئله 327
- اشاره 327
- جهت اوّل بحث (خنثی طبیعت ثالثه است) 328
- جهت سوم: (عدم تنجیز علم اجمالی در مسئله خنثی) 329
- 4) خلاصه نظر استاد - مد ظلّه - در مسئله خنثی 330
- 1) در جلسه قبل عرض کردیم که تنها کسی که نظر به فرج زوجه را حرام دانسته، ابن حمزه در وسیله است، 331
- الف - دو نکته در تتمه بحث جلسه قبلی - نظر به عورت زوجه 331
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 331
- اشاره 331
- ب - «حکم نگاه کردن» و مباحث مربوط به آن 333
- 1) متن عروه مسئله 31: 333
- 2) فهرستی از مباحث در مسئله «نگاه» 333
- 3) تفصیل مباحث نظر بحث اوّل: 334
- اشاره 334
- قائلین به انحصار استثناء وجه و کفین از حرمت نظر 334
- مرحله دوم: (عدم انحصار استثناء از حرمت نظر در وجه و کفین) 335
- اقوال علمای امامیه 336
- 4) بحث دوم: از مباحث نظر در خصوص ملازمۀ بین حرمت کشف و حرمت نظر و نیز جواز کشف و جواز نظر، 338
- فرمایش آقای داماد: - ملازمه عرفی است نه عقلی 338
- اشاره 338
- نقد فرمایش آقای داماد 338
- الف - تذکراتی در تکمیل بحث سابق 341
- اشاره 341
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 341
- 1) قول دیگر در مستثنیات از حرمت نظر مرد به زن 341
- 3) مقدمه ای در تکمیل بحث ملازمه بین حرمت نظر و وجوب ستر 342
- 4) مقدمه ای دیگر در بحث ملازمه بین حرمت نظر و وجوب ستر 345
- 5) تطبیق دو مقدمه قبل بر محل بحث 346
- اشاره 347
- ب - دلیل بر عدم جواز نظر به اجنبیه 347
- 1) ادله مرحوم آقای خوئی ره 347
- 2) بررسی ادله فوق توسط استاد - مد ظلّه 348
- 3) دلیل دیگر بر حرمت نظر به اجنبیه 349
- اشاره 350
- *نظر گروهی از متأخرین 350
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 350
- اشاره 350
- 1) بررسی ادعای اجماع بر حرمت 350
- الف - حکم نگاه زن به مرد 350
- *نظر قدماء 351
- 2) استظهار از کلام شیخ و ابن ادریس 351
- 3) مناقشه در استظهار 352
- 5) بررسی دلیل معتبر در مسئله 353
- 4) تأکید بر عدم اجماعی بودن مسئله 353
- ب - استثناء از حرمت نظر زن به مرد 354
- 6) مختار استاد - مد ظلّه 354
- 1) نظر فقهای معاصر 354
- 2) بیان مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه بر جواز نظر (با توضیحاتی از استاد - مد ظله -) 355
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 357
- 2) بررسی کلام آقای حکیم ره 357
- اشاره 357
- 1) کلام مرحوم آقای حکیم - قدس سرّه 357
- الف - تکمیل بحث در جواز نظر زن به وجه و کفین مرد 357
- ب - دلیل اجتهادی عام بر عدم جواز نظر زن و مرد به طرف مقابل 359
- 1) کلام مرحوم آقای حکیم - قدس سرّه 359
- 3) کلام مرحوم آقای مطهری - قدس سرّه 360
- 2) توضیح اشکال اوّل توسّط استاد - مد ظلّه 360
- 4) تأیید اشکال دوم مرحوم آقای حکیم ره 362
- 5) نظر استاد - مد ظلّه -- در معنای غضّ بصر 363
- اشاره 363
- دو اشکال و پاسخ آنها 365
- 8) اشاره به کلام ارباب لغت در معنای واژه «غضّ» 366
- 6) بررسی شواهد ذکر شده در کلام مرحوم آقای مطهری - قدس سرّه 366
- 7) نکته ای درباره کلام مرحوم آقای مطهری - قدس سرّه 366
- کتاب العین منسوب به خلیل بن احمد: 367
- 9) خلاصه بحث 367
- ضمیمه درس شماره 44: عبائر برخی از لغویان در کلمۀ غضّ 367
- جمهره اللغه (ابن درید): 368
- تهذیب اللغه 35:16 368
- معجم مقاییس اللغه 383:4 (ابن فارس) 368
- مجمل اللغه (ابن فارس): 369
- الصحاح (الجوهری): 369
- المحیط (صاحب بن عبّاد) 369
- اساس البلاغه (زمخشری) 369
- حدیث العطاس 369
- اشاره 369
- المفردات (للراغب): 369
- لسان العرب 370
- المصباح المنیر 370
- اشاره 371
- 1) اشکال مرحوم آقای حکیم و مؤیّداتی بر آن: 371
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 371
- الف - بررسی احتمال حمل آیه بر حرمت نظر به عورت (اشکال دوم آقای حکیم «ره»): 371
- 2) پاسخ استاد - مد ظلّه -: 372
- 3) نظر مرحوم آقای داماد (ره): 372
- 4) نظر استاد - مد ظلّه 374
- 1) بیان اشکال مرحوم آقای حکیم (با توضیح استاد «مد ظله»): 375
- ب - بررسی دلالت آیه بر عموم وجوب یا اولویت غض نسبت به جنس مخالف: 375
- 2) مناقشۀ استاد - مد ظله در این استدلال: 376
- 3) نظر مرحوم آقای داماد (ره): 376
- 4) نظر استاد - مد ظلّه 376
- 2) بیان استدلال مرحوم آقای شعرانی (ره): 378
- اشاره 378
- ج - توضیح نظر مرحوم آقای شعرانی دربارۀ عدم استثنای وجه و کفین: (معنای «إِلاّ ما ظَهَرَ» ) 378
- 1) بیان مدّعای مرحوم آقای شعرانی و مرحوم آقای داماد در این باره: 378
- الف - تفسیر «ما ظَهَرَ» در کلام مرحوم آقای شعرانی و مرحوم داماد 381
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 381
- 1) احتمالات سه گانه 381
- اشاره 381
- 3) توضیح کلام مرحوم آقای شعرانی و بیان تتمۀ فرمایش مرحوم آقای داماد 383
- 2) کلام مرحوم آقای داماد 383
- 4 - تقریب استاد «مد ظله» از کلام مرحوم آقای شعرانی (ره) 384
- ب - مسامحاتی در کلام مرحوم آقای شعرانی 385
- 1 - تعبیر آقای شعرانی به «مستوعب بودن» از دو جهت دارای مسامحه است: 385
- 2) قید متصل و منفصل در مستثنی 386
- ج) جایگاه روایت در بیان مرحوم آقای داماد و مرحوم آقای شعرانی 387
- 1) در خصوص بیان آقای داماد که حکم حجاب را تأسیسی دانسته، 387
- 2) آقای شعرانی معتقد شده اند که ذکر این موارد در روایات، «جریاً علی الغالب» است. 387
- 4) حلّ مسئله از نظر استاد مد ظلّه 388
- 3) اشکال بر بیان مرحوم آقای شعرانی 388
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 390
- اشاره 390
- الف):: اشکالی بر بیان مرحوم آقای شعرانی (ره) و مرحوم آقای داماد (ره): 390
- ب):: متعلق غض بصر چیست؟ 392
- 1) متن مسئله 398
- 2) توضیح یک اشتباه 398
- اشاره 398
- خلاصۀ جلسات قبلی و این جلسه: 398
- الف - بررسی مسئله 51 398
- 3) توضیح مسئله 400
- 4) یک استثناء از عدم لزوم ستر بر مرد 401
- 5) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - توسط استاد - مد ظلّه 403
- 6) قید لازم در محل بحث 404
- ب - طرح بحث دربارۀ وجه و کفین و قدمین 405
- 7) خلاصه بحث 405
- 1) عنوان ابحاث لازم 405
- 2) بررسی یک نکته در بارۀ استثناء منقطع 406
- الف - بحث در بارۀ دلالت آیۀ غضّ بر عموم وجوب ستر: 408
- اشاره 408
- اشاره 408
- خلاصۀ جلسۀ قبل و این جلسه: 408
- 1) تقریب استدلال به آیه: 408
- ب - بحث در بارۀ دلالت «لا یبدین زینتهنّ الاّ ما ظهر» بر عموم وجوب ستر: 411
- اشاره 411
- 1) تقریب استدلال: 411
- 2) نقد استدلال: 412
- 3) بحث تفسیری در تطبیق «ما ظَهَرَ» بر ثیاب 413
- نقد استاد - مد ظله - نسبت به کلام مرحوم مطهری: 414
- اشاره 414
- 2) روایات مورد استدلال: 415
- 1) بیان استدلال: 415
- نتیجه بحث: 416
- 3) پاسخ استاد - مد ظله - به استدلال مزبور: 416
- خلاصۀ جلسۀ قبل و این جلسه: 417
- الف - دلیل اوّل: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ ... وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ» 417
- اشاره 417
- استدلال آقای خوئی 418
- ب - دلیل دوم: آیۀ شریفه «لا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاّ ما ظَهَرَ مِنْها ... وَ لا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ...» 418
- نقد استدلال آقای خوئی توسط استاد - دام ظلّه 420
- ج - دلیل سوم: روایات 422
- اشاره 422
- معنای روایت بنظر استاد - مد ظلّه 423
- نقد معنای مورد نظر آقای خوئی 423
- الف - ادامۀ ادلۀ عامه بر حرمت نظر به اجنبیّه 425
- خلاصۀ جلسه قبل و این جلسه: 425
- اشاره 425
- 1) روایت أبو هریره و عبد الله بن سنان 425
- ب - روایت محمد بن سنان 426
- 2 - نقد استدلال به روایت سنداً و دلاله: 426
- اشاره 426
- اشاره 426
- در اینجا دو مطلب قابل دقت است: 426
- سند روایت: 427
- دلالت روایت: 428
- نکتۀ حدیثی 429
- 1) بررسی اقوال 430
- نتیجۀ مباحث گذشته 430
- ج - اقوال فقهاء 430
- نظر دوم: حرمت نظر به وجه و کفین مطلقاً 431
- 2) دسته بندی اقوال 431
- نظر اول: جواز نظر به وجه و کفین مطلقاً (نظر اول و غیر آن) 431
- 3) بررسی کلام صاحب ریاض 432
- نظر سوم: تفصیل بین نظره اولی و ثانیه 432
- 4) توضیح بیان شیخ طوسی در مبسوط 433
- خلاصۀ جلسه قبل و این جلسه: 434
- الف - بررسی نظر شیخ طوسی در بارۀ جواز نظر به وجه و کفّین در کتاب خلاف: 434
- اشاره 434
- ب - بررسی نظر شیخ مفید در مقنعه در بارۀ عدم جواز نظر به وجه و کفّین: 436
- ج) نظر شیخ صدوق در بارۀ نظر به وجه و کفّین 439
- د - اشاره به برخی نکات از کتاب اسداء الرغاب (راجع به بحث حجاب) 440
- تذکر به مناسبت ماه مبارک رمضان 442
به آنها هم نگاه کند، و با همین نگاه کردن، معظم غرر مرتفع می شود، از این تعلیل استفاده نمی شود که شما نسبت به موارد استثنایی - که ممکن است برای رفع کامل غرر، لازم باشد -، تمام بدن شخص دیده شود و به قول شیخ که می فرماید: اگر چنین باشد، باید به عورت هم به توان نگاه کرد (1)- مجاز به نگاه کردن به همۀ بدن شخص هستید.
پس تعلیل نقشی در توسعه یا تضییق حکم ندارد و باید روایت را قطع نظر از تعلیل ملاحظه کنیم که در چه مطلبی ظهور دارد.
3) روایت حسن بن السری:
اشاره
«أبو علی الاشعری عن محمد بن عبد الجبار عن صفوان عن ابن مسکان عن الحسن بن السری قال: قلت لأبی عبد الله - علیه اسلام - الرجل یرید ان یتزوج المرأه یتأملها و ینظر الی خلفها و الی وجهها؟ قال: نعم لا بأس بان ینظر الرجل الی المرأه اذا اراد أن یتزوجها ینظر الی خلفها و الی وجهها».
جامع الاحادیث، جلد 20، ح 117، ط قدیم وسائل الشیعه، ابواب مقدمات النکاح، باب 36، ح 3؛ ج 20، ص 88، ط آل البیت.
سند روایت
سند روایت هیچ گونه اشکالی ندارد. أبو علی اشعری، احمد بن ادریس است که ثقه می باشد، صفوان هم، صفوان بن یحیی است. در ابن مسکان هم بحثی نیست، بحث قابل توجه در بارۀ «حسن بن السری» است.
ب بحثٌ فی وثاقه الحسن بن السری:
اشاره
افرادی همچون علامه، ابن داود، احمد بن طاووس و میرزا محمد استرآبادی در رجال کبیر و وسیط او را توثیق کرده اند و معتقدند که نجاشی نیز او را ثقه شمرده است. ولی کسانی که وثاقت او را نفی کرده اند، اظهار می دارند که در هیچ یک از
1- (1) کتاب النکاح، ص 40، ط 10، المؤتمر العالمی بمناسبه الذکری النوبه الثانیه لمیلاد الشیخ الانصاری.