نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 1 صفحه 159

کسی که قصد ازدواج دارد می تواند به هر زنی نگاه کند و اگر شخصی باشد باید کلمۀ «المرأه» در صدر روایت نیز مشخص باشد. (یعنی تصمیم دارد با شخص معینی ازدواج کند.) و الا استخدام لازم می آید و به عبارت دیگر از روایت استفاده می شود که متعلق اراده و متعلق نظر واحد است، چون متعلق نظر شخص خاص است متعلق اراده نیز فرد خاص می باشد.

سؤال:

اشاره

مرحوم آقای حاج شیخ فرموده اند: مردی که موردی را در نظر دارد و تحقیقات لازمه را انجام داده است فقط چنان چه از نظر ظاهری نیز او را بپسندد تصمیم به ازدواج می گیرد، در چنین مواردی نیز «یرید» صدق می کند، چون اراده قریب به فعلیت عرفاً ارادۀ فعلی محسوب می شود، پس در مورد اول از این چهار صورت نیز «یرید ان یتزوج المرأه» صدق می کند. چنان که کسی که بالقوه القریبه من الفعلیه عالم باشد، او را عالم می دانند و ادلۀ «هو لا یعلم» از چنین مواردی منصرف است. (کتاب النکاح - تألیف مرحوم آشتیانی - ص 7)

پاسخ استاد مد ظله:

این فرمایش شما در صورتی صحیح است که بداند بعد از دیدن او را می پسندد، همچنان که در مثال «و هو لا یعلم» چنین است، ولی اگر شک دارد که بعد از دیدن او را می پسندد یا نه، ارادۀ قریب به فعلیت نیست.

اشکال:

اشاره

درست است که ظاهر «یرید» ارادۀ فعلی است لکن تعلیلی که در روایت آمده است ظهور در ارادۀ تعلیقی دارد، و ظهور تعلیلی اقوی از ظهور حکم معلّل است و بر آن مقدم. روایت می فرماید «فانه یشتریها باغلی الثمن» اصل اولی حرمت نظر است، ولی امام علیه السلام برای کسی که قصد ازدواج دارد بالعنوان الثانوی اجازۀ نگاه کردن داده است، چون برای ازدواج مخارج فراوانی را متحمل می شود (مهریه و غیره)، و اگر چشم بسته اقدام کند خطر آن است که مال زیادی از او به هدر رود،