نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 1 صفحه 266

نباشد و به تعبیر نجاشی: یعرف و ینکر، این معنا البته خلاف ظاهر است، ظاهر صحیح الحدیث، صحیح الخبر است نه صحیح الاخبار، ولی برای جمع بین کلمات قوم می توان صحیح الحدیث را چنین معنا کرد.

معنای دیگری هم در اینجا برای عبارت نجاشی می شود که البته بعید است و آن این است که مراد از یعرف و ینکر: یعرف من جهه حدیثه و ینکر من جهه مذهبه باشد، همانند بنو فضال که در بارۀ آنها وارد شده: خذوا ما رووا و ذروا ما رأوا(1)

به هر حال به نظر می رسد که ما باید روایات سعد اسکاف را بپذیریم.

تذکر دو نکتۀ رجالی که مربوط به بحث فقهی نیست، مفید است:

3 - تذکر نکته ای در رجال نجاشی:

در رجال نجاشی در بارۀ وی گفته شده: کان قاضیاً، سعد اسکاف در کتب عامه هم مترجم است وی را نیز تضعیف کرده اند ولی هیچ کس به منصب قضایی وی اشاره نکرده با این که ترجمه مفصل حالات وی را آورده اند و در روایات هم شاهدی بر قاضی بودن وی نیافتیم.

از این رو ما احتمال می دهیم که کلمه قاضیاً مصحف قاصّاً باشد. در ترجمۀ وی در رجال کشی می خوانیم:.. عن سعد الاسکاف قال قلت لأبی جعفر علیه السلام أنی أجلس فاقص و اذکر حقکم و فضلکم قال وددت أنّ علی کل ثلاثین ذراعاً قاصاً مثلک(2)

کلمه قاصاً و قاضیاً بسیار شبیه به هم نگاشته می شده، بخصوص با توجه به عدم پایبندی به نگارش نقطه ها و محو شدن آنها در نسخه، و احتمال تصحیف این دو به هم بسیار طبیعی است.

پس بعید نیست «قاضیاً» در رجال نجاشی مصحّف قاصّاً باشد.

4 - تذکری در بارۀ معجم رجال الحدیث

مرحوم آقای خوئی می فرمایند: بعید نیست سعد بن طریف تا زمان حضرت