نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 1 صفحه 274

برای مطلق نساء است (ثبوتاً)، ولی حکم تنها برای مواردی که غالباً تحقق خارجی می یابد، اثبات شده است. امّا این امر تضیّقی در اصل حکم ثبوتی که برای مطلق نساء ثابت است، ایجاد نمی کند.

نقد استاد - مد ظلّه -

نمی توان گفت که ابداء زینت برای معاشرین برای نساء جنبۀ غالبی دارد، بلکه برعکس برخورد زنان با افراد غیر معاشر در طول زندگی بسیار بیشتر از برخورد و تماس او با معاشرین و نزدیکان است. معاشرین از قبیل اقوام و دوستان همواره عدّۀ کمی از افرادی را که زن با آنان مواجه می شود، تشکیل می دهند. پس نمی توان ذکر این را از باب ذکرِ افراد غالب به شمار آورد و از باب «جریاً للغالب» دانست.

2 - اقوال کسانی که مفهومی متضیق از «نِسائِهِنَّ» را پذیرفته اند:

نظر مرحوم آقای خوئی - ره -

ایشان فرموده اند که مراد از نسائهن احرار از نساء می باشد، زیرا تقابل بین «نِسائِهِنَّ» و «ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» که با «او» عطف شده، می رساند که این دو با هم متقابلند. پس مراد از نسائهن حرائر خواهد بود.

نقد استاد - مد ظلّه

لزومی ندارد که در عطف، تقابل از نوع تباین وجود داشته باشد، بلکه کافی است معطوف و معطوف علیه عامین من وجه باشند تا عطف صحیح و مفید باشد.

مثلاً گفته می شود اکرام علماء یا سادات واجب است. یا در خود آیۀ شریفه آمده است: «أَوْ بَنِی إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِی أَخَواتِهِنَّ» و امکان دارد که فردی هم پسر برادر باشد و هم پسر خواهر. بنابراین لزومی ندارد که میان طرفینِ عطف، تباین کلی وجود داشته باشد و تباین جزئی (عموم و خصوص من وجه) کافی است.

بر این اساس، می توان فرض کرد که مراد از «نِسائِهِنَّ» مؤمنات و مراد از «ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» مملوکات باشد و تقابل آن دو نیز عموم و خصوص من وجه است.