نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 1 صفحه 294

- عن أبی بصیر عن أبی عبد الله علیه السلام أنه قال: علی الصبیّ اذا احتلم، الصیام و علی الجاریه اذا حاضت، الصیام و الخمار الاّ أن تکون مملوکه فانّه لیس علیها خمار الاّ أن تحب أن تختمر و علیها الصیام(1).

- عن أبی خالد القمّاط قال سألت أبا عبد الله علیه السلام عن الامه، أ تقنع رأسها قال: أن شاءت فعلت و ان شاءت لم تفعل(2)...

از این روایات که عدم لزوم قناع و خمار بر کنیز را بدون تقیید به حال نماز ذکر کرده، برمی آید که کنیزان می توانند موی سر خود را پوشیده ندارند.

سیرۀ مستمره نیز بر این بوده است که کنیزان بدون آن که سر خود را بپوشانند در حضور مردان بیگانه حاضر می شدند.

3) پاسخ قرینۀ اول

در اینجا نخست باید دانست که در این آیه، فقط مالک حذف نشده است، بلکه دو مستثنای نسبی و یک مستثنای سببی هم حذف شده است، یعنی عمو و دایی هم مذکور نیست، برای توضیح این که چرا این سه دسته در آیه حذف شده اند، بیانی به ذهن ما می رسید که ملاحظه کردیم آقای خویی هم همین بیان را در بارۀ عمو و دایی دارند، حاصل این بیان این است که حکم این سه دسته از برخی از دسته های مذکور در آیه به ظهور عرفی فهمیده می شود، در توضیح این بیان می گوییم که عرف نسبت میان پسر برادر و عمو را یکسان می داند، وقتی در آیه «بَنِی أَخَواتِهِنَّ» ذکر شده است، عرف از آن جواز ابداء زینت برای دایی را می فهمد، رابطه مادر زن و داماد نیز مثل رابطه زن (عروس) و پدر شوهر است، وقتی در آیه «آباءِ بُعُولَتِهِنَّ» استثناء شده، عرف از آن استثناء داماد را هم می فهمد.

حال در مورد «مالک» نیز می توان گفت که از دو قسمت آیه با بیان بالا «اتحاد