نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 1 صفحه 337

منعقد کرده و روایات مجوّزه را نقل نموده، نشان می دهد که فتوای او این است.

- شیخ احمد جزایری در «قلائد الدّرر»: «النظر الی الوجه و الکفین و القدمین من الأجنبیه» را از مستثنیات می شمارد، سپس می افزاید: «و إلی العمل بهذه الأخبار ذهب کثیر من الأصحاب».

در مسئله ستر نیز می گوید: «الأظهر إنّها الوجه و الکفان و ما علیها (یعنی وجه و کفان و زینتهایی که روی آنهاست) و هو ظاهر اختیار أکثر الأصحاب و یدخل فی الظاهر القدمان و ما علیها کالفتخه و الثیاب»

- فیض در «وافی» بابی با عنوان «باب ما یحلّ النظر الیه منهنّ» می گشاید و روایاتی را که قدمین را استثناء کرده، نقل می فرماید. و از اینکه در این روایات بحث و اشکال نکرده، با اینکه او در روایات بحث و اشکال می کند، و وجه جمع برای روایات متعارض ذکر می کند، معلوم می شود که موافق بوده است.

- صاحب حدائق پس از نقل روایت مردک بن عبید از کافی که حضرت در پاسخ می فرماید: «الوجه و الکفان و القدمان»، می گوید:

«و هی صریحه فی المراد و قد تضمنت زیاده القدمین مع أن ظاهر کلامهم تخصیص الاستثناء بالوجه و الکفین... و الروایه کما تری صریحه فی استثنائه ایضاً و یؤیده ما صرحوا به فی کتاب الصلاه حیث أن المشهور بینهم أنّ بدن المرأه کلّه عوره ما خلا الوجه و الکفین و القدمین فلم یوجبوا ستره فی الصلاه و هو أظهر ظاهر فی تجویزهم النظر الی هذه الثلاثه المذکوره»

صرف نظر از اینکه استنباط ایشان تمام است یا نه؟ نظر ایشان استثناء وجه و کفین و قدمین است.

با توجه به عبائری که از فقهاء ملاحظه نمودید، مسئله چندان یقینی نیست که گر کسی قدمین را هم به وجه و کفین ملحق کرد، خرق اجماعی مرتکب شده باشد.