- 1) فایدۀ مراجعۀ به اقوال فقها 1
- اشاره 1
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- 1377/11/3 شنبه درس شمارۀ (53) کتاب النکاح/سال اول 1
- الف): نگاهی به اقوال فقها در مسئلۀ استثناء وجه و کفین 1
- 2) نظر کلینی (ره) 1
- 3) نظر شیخ صدوق (ره) 2
- 4) نظر شیخ مفید (ره) 3
- 5) نظر شیخ طوسی (ره) 6
- ب):: نتیجه بحث 7
- 7) قائلین به عدم استثناء وجه و کفین و تفصیل در مسئله 7
- الف): بررسی آیه غضّ 8
- اشاره 8
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 8
- 1) خلاصۀ کلام اسداء الرغاب 8
- 1) متن آیۀ شریفه 12
- ب):: بررسی آیۀ حجاب 12
- 2) کلام صاحب اسداء الرغاب - قدّس سرّه 12
- 3) نتیجۀ بحث 12
- 4) نتیجۀ بحث 16
- اشاره 17
- الف): آیۀ «جلباب» 17
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 17
- اشاره 17
- 1) استدلال مرحوم آقای مطهری (ره) به آیۀ شریفه 18
- اشاره 18
- ترجمۀ آیه 18
- * خلط در ترجمه آیه 20
- * معنای جلباب 20
- اشاره 20
- 2) نقد کلام مرحوم آقای مطهری (ره) توسط استاد 20
- * اشکالی بر مفسران 20
- * دفاع از مفسران 22
- ب مختار استاد در تفسیر آیۀ شریفه و علت دستور استفاده از «جلباب» 24
- اشاره 25
- الف): ادامۀ ادلۀ حرمت نظر به وجه و کفین 25
- 1) ادامۀ استدلال به آیۀ «جلباب» و «یُدْنِینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِنَّ» 25
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 25
- 2 - نقد استاد مد ظله 26
- 3 - اشکال استاد به استدلال مرحوم آقای مطهری (ره) به آیۀ شریفه: 27
- 1 - مؤلف محقق کتاب وزین (اسداء الرغاب) یکی از ادلۀ تحریم نظر به وجه و کفین را آیۀ حجاب دانسته بودند، 28
- ب تکمله ای بر آیۀ جلباب 28
- 2 - نقد استاد مد ظله 28
- اشاره 28
- دو تذکر مهم: 29
- اشاره 30
- ج روایات حرمت نظر به وجه و کفین: 30
- 2 - تقریب استدلال 30
- 1 - طائفه اول: النساء عوره؛ 30
- 3 - نقد استاد مد ظله: 31
- 4 - طائفه دوم ما دل علی المنع من النظر الی الاجنبیه مطلقاً 32
- 5 - نقد استاد مد ظله: 32
- د - چند روایت دیگر 33
- اشاره 33
- تقریب استدلال 34
- نقد استاد مد ظله 34
- اشاره 35
- الف): بررسی مرسلۀ داود بن أبی یزید العطّار: 35
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 35
- 2) توضیح عبارت حدیث 35
- 1) متن روایت 35
- 3) تفسیر «ما وصفت الثیاب» 37
- 4) کلام صاحب اسداء الرغاب - قدس سرّه - در استدلال به روایت 38
- 5) ردّ استدلال فوق توسط استاد - مد ظلّه - 39
- ب): بررسی روایه خثعمیه: 42
- 6) نتیجه بحث 42
- 1) متن حدیث 42
- 2) تقریب استدلال به روایت بر حرمت نظر به وجه و کفین 43
- 3) پاسخ تقریب فوق توسط استاد - مد ظلّه - 43
- 4) استدلال به روایت بر استثنای وجه و کفین 44
- 5) نظر استاد - مد ظلّه - در بارۀ دو بیان فوق 45
- اشاره 46
- الف): بررسی مکاتبۀ صفار: 46
- 1) متن روایت 46
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 46
- 3) پاسخ شیخ انصاری - قدس سرّه - به تقریب فوق 47
- 5) تقریب دیگری در استفادۀ استثنای وجه از مکاتبۀ صفّار 49
- 6) پاسخ استاد - مد ظلّه - به تقریب فوق 50
- 7) نتیجۀ بحث در بارۀ مکاتبۀ صفار 50
- اشاره 51
- 1) توضیح استاد - مد ظلّه - در بارۀ استدلال فوق 51
- ب): بررسی روایات دیگر استدلال شده بر عدم استثنای وجه و کفین: 51
- 2) پاسخ استاد - مد ظلّه - نسبت به استدلال فوق 52
- اشاره 53
- 1) متن روایت 53
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 53
- الف): بررسی استدلال به روایت حماد بن عثمان برای اثبات حکم حرمت نظر به وجه و کفین: 53
- 2) بررسی اشکال کلامی در متن حدیث: (فقه الحدیث) 53
- 4) پاسخ استاد - مد ظلّه - 56
- 3) چگونگی استدلال صاحب «اسداء الرغاب» به روایت: 56
- ب): روایات دیگر مورد استناد برای حرمت نظر به وجه و کفین: 57
- 1) روایت عباد بن صهیب و روایات مشابه: 57
- 2) روایت دعائم الاسلام: 58
- 3) پاسخ استاد - مد ظلّه -: 58
- 4) ادلّۀ دیگر: 59
- الف): استدلال به حکم عقل برای لزوم ستر وجه و کفین: 60
- 2) لزوم دفع ضرر دنیوی یا اخروی در کلام مرحوم آخوند (ره) 60
- 1) دفع ضرر محتمل و مظنون لازم است 60
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 60
- اشاره 60
- اشاره 63
- * تطبیق مطلب فوق بر مورد بحث 63
- 3) بیان استاد «مد ظله» در جمع کلمات مرحوم آخوند (ره) 63
- اشاره 64
- پاسخ استاد به استدلال فوق 64
- * بنابراین در ما نحن فیه بعد از فقد ادله شرعی باید به احتیاط عمل کرد نه برائت: 66
- ج): اخبار باب: - صحیحه فضیل بن سیار 66
- اشاره 68
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 68
- اشاره 68
- الف): دو نکته در تکمیل بحث گذشته: 68
- 1 - نکتۀ اول یکی از ادلۀ وجوب ستر وجه و کفین (و در نتیجه حرمت نگاه کردن به این مواضع) مکاتبه صفار بود. 68
- * کلام صاحب جواهر (ره) 68
- * کلام مرحوم شیخ انصاری (ره) 69
- * نقد کلام آقای خوئی (ره): 69
- * کلام مرحوم آقای خوئی (ره): 69
- اشاره 70
- 2 - نکته دوم توضیحی پیرامون روایت سماعه که چند جلسۀ پیش بیان شد: 70
- ب صحیحۀ فضیل بن یسار 71
- اشاره 71
- * اشکال استدلال: 71
- * تفسیر دوم 72
- * تفسیر اول 72
- * نقد کلام مسالک الافهام: 72
- * نقد کلام قلائد الدرر: 73
- * تفسیر سوم 73
- * تفسیر چهارم 74
- دفاع از صاحب حدائق (ره) 75
- نکته اول 75
- * نکته دوم 75
- اشکال اوّل 76
- 2 - بررسی تفسیر چهارم 76
- اشکال دوم 76
- نقد کلام اسداء الرغاب 76
- اشاره 76
- منابع بحث: 77
- اشکال سوم 77
- اشاره 78
- الف): اشکالات صاحب اسداء الرغاب به معنای وافی در بارۀ صحیحۀ فضیل بن یسار: 78
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 78
- 1) اصل کلام وافی و حدائق و اشکال اول اسداء الرغاب (یادآوری) 78
- 2) اشکال دوم کتاب اسداء الرغاب 79
- 4) اثبات مقدمۀ دوم و سوم 81
- 1) ردّ مقدمه اول 82
- ب): بررسی کلام اسداء الرغاب توسط استاد - مد ظلّه -: 82
- اشاره 82
- 2) ردّ مقدمه دوم 84
- 4) نتیجه بحث 85
- 3) ردّ مقدمه سوم 85
- الف): ادامۀ اشکالات اسداء الرغاب برای استدلال به صحیحۀ فضیل بر استثنای وجه و کفین: 86
- 2) اشکال چهارم 86
- 1) اشکال سوم 86
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 86
- اشاره 86
- 3) تلفیق این دو اشکال توسط استاد - مد ظلّه 87
- 4) بررسی اشکال توسط استاد - مد ظلّه 88
- 5) اشکال پنجم صاحب اسداء الرغاب 89
- 6) پاسخ استاد - مد ظلّه 90
- 7 - اشکال ششم صاحب اسداء الرغاب و پاسخ استاد - مدّ ظله 92
- ب): کلام استاد - مد ظلّه - در تفسیر صحیحۀ فضیل 93
- 1) معنای مناسب «دون» در صحیحه فضیل 93
- 2) مقدمه ای در استفاده استثنای وجه و کفین بنا بر تفسیر دون به اسفل 93
- ج): نتیجۀ بحث 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 97
- اشاره 97
- 1) دلیل اول (با توضیح استاد - مد ظلّه -): 97
- الف): بررسی دو دلیل مذکور در جواهر برای حرمت نظر به وجه و کفین: 97
- 3) پاسخ استاد - مد ظلّه - به دلیل اول: 98
- 2) چرا صاحب جواهر (ره) تعبیر به «ما تَشْعُرُ» کرده است؟ 98
- 5) پاسخ استاد - مد ظلّه 99
- 4) دلیل دوم: (روایت سعد اسکاف) 99
- 1) روایتی از جعفریات 100
- ب): بررسی امکان استدلال به برخی روایات برای حرمت نظر به وجه و کفین: 100
- ج): بررسی ادلۀ مجوّزین نظر به وجه و کفین: 102
- 1) مقدمه: 102
- 4) اشکالات استاد - مد ظلّه -: 102
- 2) اشتباه در ضبط نام راوی در روایت أبو سعید: 103
- اشاره 106
- الف): روایات مورد استناد محقق نراقی (ره): 106
- 1) روایت اول: 106
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 106
- اشاره 106
- 2) نقد استاد مد ظله - به استدلال از روایت 107
- 3) روایت دوم: 108
- 5) روایت سوم: 109
- 1) روایاتی که سماع صوت اجنبی را جایز دانسته اند، 110
- ب): روایاتی که شیخ انصاری (ره) بر جواز به آنها استدلال کرده: 110
- 3) روایاتی که در مورد معالجه مریض وارد شده است 111
- 4) پاسخ استاد - مد ظله 111
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 113
- الف): نقل کلام صاحب جواهر - قدس سرّه -: 113
- اشاره 113
- اشاره 113
- 1) جواب اجمالی صاحب جواهر به ادله مجوزین نظر به وجه و کفین: 113
- 2) پاسخ استاد - مدّ ظله - به جواب اجمالی صاحب جواهر - قدس سرّه 114
- 3) ادلۀ جواز نظر به وجه و کفین و پاسخ صاحب جواهر به آنها 114
- اشاره 119
- 1) جواب اجمالی استاد - مد ظلّه - نسبت به پاسخ جواهر به دلیل دوم 119
- ب): بررسی کلام صاحب جواهر قدس سرّه توسط استاد - مد ظلّه -: 119
- روایت دوم: موثقه بکیر 120
- اصل روایت: 120
- 2) نقل روایت مفسّره «ما ظَهَرَ» 120
- روایت اول: صحیحه فضیل بن یسار 120
- اشاره 120
- اصل روایت: 122
- بحث سندی: 122
- اصل روایت: 122
- روایت چهارم: روایه أبی الجارود 122
- فقه الحدیث: 122
- بحث سندی: 123
- روایت پنجم: مرسله محاسن 123
- فقه الحدیث: 123
- توضیح سندی: 123
- توضیح متنی: 124
- روایت ششم: مرسلۀ جوامع الجامع. 124
- اشاره 125
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- الف): بررسی روایات مفسره «ما ظَهَرَ» : 125
- اشاره 125
- 1) حل تعارض صحیحۀ فضیل با موثقۀ زراره و مصحّحۀ أبی بصیر 125
- 2) مقایسۀ مصحّحه ابی بصیر و مرسلۀ علی بن ابراهیم با روایات دیگر 127
- 3) بررسی کلام صاحب ریاض - قدس سرّه 128
- 4) اشاره به سایر روایات بحث 129
- ب): بررسی مجدّد کلام صاحب جواهر - قدس سرّه: 129
- اشاره 129
- 1) نقد کلام صاحب جواهر - قدس سرّه 129
- 2) نقل اشکال دیگر از صاحب جواهر - قدس سرّه - و بررسی آن 130
- 3) بررسی این اشکال توسط استاد - مد ظلّه 131
- 4) نتیجۀ بحث تا این جلسه 132
- الف): بررسی دلالت برخی روایات بر استثنای وجه و کفین: 133
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 133
- 1) متن روایت: 133
- اوّل روایت مسعده بن زیاد (یادآوری و تکمیل): 133
- اشاره 133
- 3) نقد استاد - مد ظلّه 134
- 2) استدلال صاحب جواهر (ره): 134
- 2) بحث دربارۀ سند و دلالت این حدیث: 135
- 1) متن روایت: 135
- 3) نظر صاحب ریاض (ره) و پاسخ استاد - مد ظلّه -: 136
- 4) استدلال مرحوم شیخ انصاری و پاسخ استاد - مد ظلّه -: 136
- ب): آیا اجماعی بر حرمت نظر به «قدمین» وجود دارد؟ 137
- 1) ادعای اجماع در کلام برخی فقها: 137
- 2) تحلیل استاد - مد ظلّه - دربارۀ اجماعات مذکور: (جواب حلّی) 138
- 3) انظار و آراء مخالف در کلمات فقها (جواب نقضی): 138
- ج): نحوۀ جمع بین روایت مروک بن عبید و روایات دیگر 141
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 142
- 1 - ادامه بحث در بارۀ مرسلۀ مروک بن عُبید: 142
- اشاره 142
- الف): روایات مورد استناد مجوّزین 142
- 3 - مناقشۀ استاد «مدّ ظله» 143
- 2 - وجه اعتماد به مرسله از سوی کلینی و صدوق (رحمه الله علیهما) 143
- ب): روایت صحیحه مسعده بن زیاد: 144
- اشاره 144
- 1 - بیان صاحب جواهر (ره) در دلالت روایت 144
- 1) تعارض با صحیحۀ فضیل 145
- 2 - پاسخ استاد (مد ظلّه) 145
- ج): روایت علی بن جعفر 145
- اشاره 145
- 3) مناقشۀ در راه حل فوق و طرح روایت 146
- 2) نکاتی دیگر در بیان مرحوم آقای خوئی (ره) 147
- اشاره 147
- 1) بیان آقای خوئی (ره) و صاحب جواهر (ره) 147
- د) صحیحۀ علی بن سوید: 147
- 3) پاسخ مرحوم شیخ انصاری (ره) از کلام صاحب جواهر (ره) 148
- 4) پاسخ استاد (مد ظلّه) به بیان مرحوم آقای خوئی (ره) 148
- اشاره 149
- ه) دلیلی دیگر در کلام صاحب ریاض (ره) 149
- 1) پاسخ صاحب جواهر (ره) 149
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظلّه) در کلام صاحب جواهر (ره) 150
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 151
- الف) روایات موهم استثنای وجه و کفین از حکم حرمت نظر: 151
- اشاره 151
- اول: روایات مربوط به جواز کشف 154
- اشاره 154
- ب) روایات دال بر استثنای وجه و کفین 154
- دوم: روایات مربوط به جواز نظر: 156
- نتیجه بحث: 156
- اول: روایاتی از پیامبر 9 خطاب به امیر المؤمنین 7: 157
- دوم: مراد از روایات مزبور: 157
- ج) بحث درباره روایاتی که میان نظر اول و دوم فرق گذاشته است: 157
- سوم: روایات دیگر: 158
- چهارم: تحقیق استاد - مد ظله - درباره این روایات: 159
- اشاره 160
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 160
- الف): بررسی مسئلۀ 32: 160
- 1) متن مسئله 160
- 2) توضیح مسئله 160
- 3) بررسی حکم مسئله 162
- 3 - بررسی کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - 164
- اشاره 164
- ب): تفسیر عورت 164
- 2 - تقریب استدلال: 164
- 1 - متن روایت: 164
- اشاره 167
- الف): بحث دربارۀ روایات مؤیّد نظر مرحوم آقای خوئی (که عورت را ما بین السره و الرکبه دانسته اند) 167
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 167
- ب) بررسی روایات مزبور 168
- ج) ادلّۀ مورد نظر استاد - مد ظلّه - (که مراد از عورت سوأتین است): 169
- 1 - کاربرد واژۀ «عورت» در لغت و متفاهم عرفی از آن: 169
- 2 - همچنین در کتب تواریخ و اشعار نیز چه بسا کلمۀ عورت و گاه واژۀ سوأه تعبیر شده است. 170
- د) ادلۀ روایی برای نظر مقبول استاد - مد ظلّه 171
- اشاره 171
- نتیجه: 173
- اشاره 174
- اشاره 174
- اشاره 174
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 174
- 1) روایت اول: 174
- الف): بقیّه روایات دالّ بر اینکه ما بین السرّه و الرکبه، عورت است: 174
- * نظر استاد - سند روایت - 175
- 2) روایت دوم، حدیث اربعمائه 176
- * نظر استاد مد ظله - دلالت روایت 176
- اشاره 176
- 3) برخورد آقای خوئی (ره) با روایت فوق از نظر سند و مناقشۀ استاد - دام ظلّه 177
- * نظر استاد 177
- اشاره 177
- * توثیق قاسم بن یحیی و حسن بن راشد 178
- ب): اقوال در مسئله نظر به محارم: 179
- اشاره 179
- اشاره 180
- 1) قول مخالف و مناقشه استاد 180
- 2) سخنی از ریاض و دلالت آیه شریفه 180
- * مناقشۀ استاد 181
- اشاره 182
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 182
- الف): تفصیل آیه الله خویی (ره) در مقام: 182
- اشاره 182
- ب): تفصیل آیه الله حکیم (ره) در مورد محرّمات رضاعی: 183
- اشاره 183
- 1) نقد تفصیل 183
- 1) ذکر توضیحی برای بیان تفصیل آیه الله حکیم (ره) 184
- 2) اشکال مرحوم آیه الله خویی (ره) به صاحب مستمسک 185
- نقد کلام مرحوم آیه الله حکیم (ره) 186
- نقد کلام مرحوم آیه الله خویی (ره) 186
- 3) نقد استاد - مد ظلّه - نسبت به بیانات عَلَمین 186
- تتمّه ای مربوط به جلسۀ قبل 188
- ج): مناقشۀ در کلام آیه الله خویی (ره) در مقام: 188
- الف): بررسی حکم جواز نظر به محارم رضاعی: 191
- اشاره 191
- 1) مقدمۀ بحث 191
- خلاصۀ دروس قبل و این جلسه: 191
- اشاره 196
- 3) بررسی کلام بزرگان توسط استاد - مد ظلّه 196
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم (ره) به صاحب عروه (ره) و جواب مرحوم آقای خوئی (ره) (یادآوری) 196
- احتمال دوم در کلام مرحوم آقای حکیم (ره) 197
- احتمال اول در کلام مرحوم آقای حکیم (ره) 197
- اشاره 198
- ب): ادلۀ دیگر جواز نظر به محارم رضاعی: 198
- 1) اشاره به ادلۀ مرحوم آقای خوئی (ره) بر ملازمه بین حرمت نکاح و جواز نظر (یادآوری) 198
- 2) کلام استاد - مد ظلّه - در بارۀ کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 199
- الف): بررسی صحیحۀ عبید بن زراره: 202
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 202
- اشاره 202
- 1) نگاهی دیگر به روایت 202
- 2) اشکال بدوی روایت 203
- 3) پاسخ اشکال توسط استاد - مد ظلّه 204
- ب): بررسی کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 205
- 1) اصل کلام آقای خوئی (ره) و اشکال استاد - مد ظلّه - (یادآوری) 205
- 3) پاسخ تقریب فوق توسط استاد - مد ظلّه 206
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 208
- الف): حکم نگاه به مملوکه: 208
- اشاره 208
- 1) متن عروه: 208
- 3) نظر استاد - مدّ ظلّه 209
- 4) دلیل مسئله - آیا اجماعی ثابت است یا نه؟ 210
- * مناقشه مرحوم آقای خوئی در اجماع مورد نظر علامه و محقق کرکی 210
- اشاره 210
- * نقد استاد (دام ظله) بر کلام مرحوم آقای خوئی 211
- * عبائر فقهاء عظام 212
- ب - وجه تعدی از «حرمت وطی» به «حرمت نظر» 214
- 1) تحلیل اشکال مرحوم آقای خوئی (ره) 216
- الف): بحثی در بارۀ اشکال مرحوم آقای خوئی (ره) به اجماع مورد ادعای مرحوم علامه (قدس سرّه): 216
- اشاره 216
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 216
- 2) پاسخ استاد - مد ظله - به اشکال مرحوم آقای خوئی (ره): 217
- ب): آیا دلیلی بر حرمت نظر به کافرۀ مملوکه (از غیر اهل کتاب) وجود دارد؟: 218
- 1) مراد از نظر در مسئلۀ مورد بحث 218
- 2) تقریب استدلال مرحوم آقای خوئی (ره) برای حرمت نظر: (با توضیح استاد مد ظلّه) 218
- 3) مناقشۀ استاد (مد ظلّه) در استدلال مذکور: 219
- 4) برای حرمت نظر به چه دلیلی می توان استناد کرد؟ 219
- 1) ادلۀ اقامه شده برای حرمت نظر: 220
- ج): بحث در بارۀ حرمت نظر به امۀ مزوّجه: 220
- 2) صحیحۀ عبد الرحمن بن حجاج که از نظر سندی اشکالی ندارد: 220
- 3) نظر مرحوم آقای خوئی (ره) 221
- 4) نظر استاد - مد ظلّه 221
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم (ره) در دلالت صحیحۀ عبد الرحمن بن حجاج 221
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 222
- الف): حاشیۀ مرحوم آقای بروجردی (ره) ذیل کلام سید در عروه «اذا لم تکن مشرکه»: 222
- اشاره 222
- ب): احتمالات حضرت استاد در مورد کلام سیّد: 223
- ج): جواز نگاه کردن به زوجه معتدّه از وطی به شبهه 224
- اشاره 224
- 1) کلام مرحوم سید (ره) در ملحقات عروه در بحث عدّه 225
- 2) جواب مرحوم آقای خویی بر کلام سید در بحث عدد ملحقات عروه و نقد حضرت استاد بر کلام حضرت آقای خویی: 226
- 3) بررسی روایات مستند برای منع مطلق استمتاعات بر جواب حضرت استاد: 227
- * اولین روایتی را که آقای خوئی نیز به آن تمسک جسته اند و قائل به منع مطلق استمتاعات شده اند صحیحۀ محمد بن مسلم است. 227
- * روایت دوم موثّقۀ أبی بصیر است 228
- الف): توضیح جواب استدلال آقای خویی - قدس سرّه - در حرمت نظر به زوجۀ معتدّه: 230
- اشاره 230
- اشاره 230
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 230
- 1 - تکرار استدلال آقای خویی - قدس سرّه - دربارۀ حکمت عدّه 230
- 2 - استدلال مرحوم آقای خویی - قدس سرّه - به صحیحه محمّد بن مسلم 231
- اشاره 231
- * پاسخ استاد - مد ظلّه 231
- ب): استدلال مرحوم آقای خویی - قدس سرّه - درباره حرمه نظر به امۀ معتدّه به وطی شبهه: 232
- اشاره 232
- اشاره 233
- * پاسخ استاد مد ظله به استدلال مرحوم آقای خویی به دو روایت مسمع و مسعده 233
- ج): جواز نظر مطلقۀ رجعیه در مدّت عدّه 233
- * دو نکته در اینجا وجود دارد: 234
- 3 - توضیح و بررسی روایت ابو حمزۀ ثمالی 235
- 1 - اصل مسئله: 235
- د) بررسی مسئله 35 235
- 2 - جواز نظر در مقام معالجه 235
- 5 - فقه الحدیث «مرجع ضمیر اضطرت الیه» 236
- 4 - توضیح متن حدیث 236
- اشاره 236
- * توضیح کلمۀ «فلیعالجها» 237
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 238
- اشاره 238
- 1) اطلاق لفظ و مخصص متصل و منفصل 238
- الف): حکم مراجعۀ بیمار زن به طبیب مرد: 238
- اشاره 238
- مناقشۀ استاد - مد ظله 239
- اشاره 241
- استدراک 242
- 1) طرح مسئله 243
- اشاره 243
- ب): حکم معالجۀ بیمار زن توسط طبیب مرد: 243
- 2) دلیل مسئله 244
- اشاره 244
- اشاره 246
- الف): مجوّز معالجۀ بیمار توسط طبیب غیر مماثل چیست؟ 246
- 1 - نظر مرحوم آقای حاج شیخ عبد لکریم حائری (ره) 246
- اشاره 246
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 246
- 2 - مناقشۀ استاد - مد ظلّه - بر بیان حاج شیخ (ره) 247
- 3 - بیان مرحوم آقای حکیم (ره) 248
- 4 - مناقشۀ مرحوم آقای خوئی (ره) بر بیان مرحوم آقای حکیم (ره) 249
- 5 - نظر استاد - مد ظلّه 250
- 2 - مناقشۀ آقای آشتیانی (ره) 251
- 1 - نظر مرحوم آقای حاج شیخ (ره) 251
- ب): معنای قید «ان شاءت» در روایت ابو حمزۀ ثمالی: 251
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 253
- اشاره 253
- 1) فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره) 253
- الف): بررسی استدلال مرحوم آقای خوئی (ره) و مرحوم آقای حاج شیخ عبد لکریم حائری (قدس سرّه) (یادآوری و تکمیل): 253
- 2) آیا فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره) می تواند ناقض فرمودۀ مرحوم حاج شیخ (ره) باشد؟ 254
- 3) نظر استاد - مد ظلّه - نسبت به فرمودۀ مرحوم آقای حاج شیخ (ره) 255
- 4) نظر نهایی استاد - مد ظلّه - دربارۀ موضوع مورد بحث: 256
- 2) دلیل جواز نظر به اجنبی در مقام شهادت 257
- 1) دلیل وجوب تحمل شهادت و ادای شهادت 257
- 1) اشکال مشترک در هر دو تقریرات 259
- اشاره 259
- ج): بررسی اشکال مذکور در تقریرات مرحوم آقای حاج شیخ (قدس سرّه) دربارۀ دلالت آیۀ شریفه «وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ...» : 259
- 3) اشکال مذکور در تقریرات مرحوم آقای اراکی (ره) 260
- 2) اشکال مطرح شده در تقریرات مرحوم آشتیانی (ره): 260
- 2) صورت دوم: و گاهی دو دلیل با هم تکاذب ندارند 262
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 262
- اشاره 262
- الف) تفاوت تعارض و تزاحم و ملاک ترجیح در آن: 262
- 1) صورت اول: گاهی دو دلیل با هم تکاذب دارند، 262
- ب) بررسی کلام مرحوم آقای فشارکی و مرحوم امام خمینی (رضوان اللّه علیهم) 263
- 1) نظر مرحوم آقای سید محمد فشارکی رحمه الله 263
- 2) نظر مرحوم امام خمینی رحمه الله 264
- 3) پاسخ استاد مدّ ظلّه به ادله مرحوم امام خمینی رحمه الله 266
- 1) لزوم استیفای غرض مولی 268
- الف): نقل فرمایش مرحوم آقای داماد (ره): 268
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 268
- اشاره 268
- 2) نتیجۀ بحث در مسئله خروج اطراف شبهه از محلّ ابتلا 269
- 1) مقدمه: در بارۀ قبح عقاب بلا بیان 269
- ب): پاسخ به فرمایش مرحوم آقای داماد (ره) 269
- 2) نقد استدلال به وسیله لزوم استیفای غرض مولی 270
- 3) نقد احتیاط در مسئله خروج از محل ابتلا 271
- ج): نقد استدلال دوم مرحوم امام (ره) 272
- 1) توضیح کلام ایشان 272
- نتیجۀ سخن 273
- اشاره 273
- 2) پاسخ استاد - مد ظلّه 273
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 275
- 1) اشکال نقضی آقای خمینی (ره) بر اخذ قدرت در خطابات 275
- الف): آیا خطابات مخصوص قادرین است؟ 275
- اشاره 275
- 2) پاسخ استاد 276
- * اشکال دور 276
- اشاره 276
- پاسخ اشکال دور 277
- * اشکال دیگری بر اختصاص خطاب به عالمین 278
- اشاره 280
- 1) پاسخ استاد - مد ظلّه 280
- ج): بیان آقای خمینی (ره) در عدم انحلال خطابات: 281
- 1) پاسخ استاد 281
- اشاره 281
- پاسخ استاد 282
- اشاره 282
- 2) شاهدی بر تفاوت احکام شخصی با احکام قانونی در بیان آقای خمینی رحمه الله 282
- اشاره 284
- 1) فرمایش آقای خمینی (ره) 284
- الف): آیا خطاب به عصاه جایز است؟: 284
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 284
- 2) مناقشۀ استاد (دام ظله) 285
- اشاره 286
- 1) نظر مرحوم آقا سید محمد فشارکی (ره) 286
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 286
- ب): راه کشف ملاک: 286
- اشاره 287
- ج): تزاحم و تمسک به اطلاق 287
- 1) مبنای آقایان در تفکیک بین انقسامات قبل الحکم و انقسامات بعد الحکم 287
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 288
- 3) رفع یک محذور و مختار استاد 289
- د) بازگشت به بحث و نتیجه گیری 291
این روایت بدین صورت است:
«عن أبی الطفیل عن علی بن أبی طالب علیه السلام ان رسول الله صلی الله علیه و آله قال له یا علی ان لک کنز فی الجنه و انت ذو قرنیها(1) و لا تتبع النظره بالنظره فی الصلاه، فان لک الاولی و لیست لک الآخره»(2).
از قید «فی الصلاه» در روایات می توان استفاده کرد که توصیه حضرت رسول صلی الله علیه و آله به آن حضرت مربوط به نماز است و به محل بحث ما مربوط نیست. در باب نماز گفته اند که نظر به نقش خاتم به هنگام نماز خواندن مکروه است، زیرا مانع حضور قلب می شود. درباره این روایت هم می توان گفت که نظر دوم از آنجا که انسان را از تمرکز و حضور قلب در نماز منصرف می کند، مورد نهی قرار گرفته و مراد از آن یا نظر به خاتم و امثال آن می باشد یا تصورات انسان در نماز. بنابراین می توان گفت که تمامی این چهار روایت ظاهراً یک روایت بوده و این قید (فی الصلاه) هم در آن وجود دارد و از این رو به بحث ما ارتباطی ندارد.
سوم: روایات دیگر:
علاوه بر روایات فوق، روایاتی دیگر نیز میان نظر اول و دوم فرق گذشته و به ما نحن فیه هم مربوط است، مانند:
1 - روایت کاهلی: «قال: قال أبو عبد الله علیه السلام النظره بعد النظره تزرع فی القلب الشهوه و کفی بها لصاحبها فتنه»(3).
2 - روایتی از امام صادق علیه السلام: «اول نظره لک و الثانیه علیک و لا لک و الثالثه فیها
1- (1) درباره اینکه مراد از «ذو قرنیها» در این روایت چیست، برخی آن را به «دو طرفیها» تفسیر کرده اند، اما در لغت قرن به معنای طرف نیامده است. با وجود این، گاه برخی لغویان نیز این تعبیر را به معنای «ذو طرفیها» دانسته اند. ولی به نظر می رسد که روایت به ذو القرنین، که سلطنت و حاکمیت تمامی جهان را در اختیار داشته است و گاه گفته می شود که کورش بوده، اشاره دارد و حضرت را «ذو القرنین آخرت» دانسته است، یعنی می رساند که اختیار و سلطنت آخرت به دست امیر المؤمنین 7 می باشد.
2- (2) وسائل الشیعه، کتاب النکاح، همان باب، ح 14.
3- (3) وسائل الشیعه، کتاب النکاح، همان باب، ح 6.