کتابخانه بالقرآن

نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 2 صفحه 43

صفحه 43

سلم فاخذ ینظر الیها و تنظر الیه، فصرف رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم وجه الفضل عنها و قال: رجل شاب و امرأه شابه فخشیت أن یدخل الشیطان بینهما(1)»

2) تقریب استدلال به روایت بر حرمت نظر به وجه و کفین

برخی به روایت بالا بر حرمت نظر به وجه و کفین تمسک جسته اند، ولی این اشکال مطرح شده است که در تعلیل امام علیه السلام خوف فتنه و وقوع در گناه مطرح شده است و حرمت نظر در این صورت محل تأمل نیست، آنچه محل کلام است حرمت و جواز نظر در غیر این صورت است، فخر المحققین در ایضاح پس از طرح این اشکال آن را پاسخ می دهد که محصل آن این است که در این روایت خوف شخصی گناه مطرح نیست که حکم دائر مدار حصول چنین ترسی برای نفس مکلّف باشد، بلکه خوف نوعی وقوع در گناه مناط حکم است، و تعلیل به جوان بودن دو طرف ناظر به همین نکته است و این خوف نوعی در غیر معصوم علیه السلام وجود دارد.(2)

3) پاسخ تقریب فوق توسط استاد - مد ظلّه -

اولاً: باید دید که آیا مسئله همین گونه است و اگر در موردی خوف شخصی گناه نبود باز چنین کلامی صادر می شد؟ حال اگر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم با علم عادی خود مطمئن بود که فضل بن عباس و زن خثعمیه هیچ یک به گناه نمی افتند، بازهم به خاطر این که نوع جوانان در این گونه موارد به گناه می افتند، حضرت صورت فضل را بازمی گرداند و این جمله «فخشیت أن یدخل الشیطان بینهما» را می فرمود؟ قطعاً

1- (1) مسالک الافهام 47:7 (در حاشیه از مسند احمد 76:1 و 157 نقل کرده است.)
2- (2) عبارت ایضاح 6:3 که با نوعی اغراق مفهومی همراه است چنین است: لا یقال: لا دلاله فیه لانّه علیه السلام صرّح بخوف الفتنه و لا شک فی تحریمه معه و المدعی عدم الخوف فإنّه یقال: علّل بشبابها (بشبابهما ظ) و هو مظنه الشهوه و خوف الشیطان و هو لازم لعدم العصمه فی مثلهما.