- اشاره 1
- 1) فایدۀ مراجعۀ به اقوال فقها 1
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- 1377/11/3 شنبه درس شمارۀ (53) کتاب النکاح/سال اول 1
- الف): نگاهی به اقوال فقها در مسئلۀ استثناء وجه و کفین 1
- 2) نظر کلینی (ره) 1
- 3) نظر شیخ صدوق (ره) 2
- 4) نظر شیخ مفید (ره) 3
- 5) نظر شیخ طوسی (ره) 6
- ب):: نتیجه بحث 7
- 7) قائلین به عدم استثناء وجه و کفین و تفصیل در مسئله 7
- الف): بررسی آیه غضّ 8
- اشاره 8
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 8
- 1) خلاصۀ کلام اسداء الرغاب 8
- 1) متن آیۀ شریفه 12
- ب):: بررسی آیۀ حجاب 12
- 3) نتیجۀ بحث 12
- 2) کلام صاحب اسداء الرغاب - قدّس سرّه 12
- 4) نتیجۀ بحث 16
- اشاره 17
- الف): آیۀ «جلباب» 17
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 17
- اشاره 17
- ترجمۀ آیه 18
- اشاره 18
- 1) استدلال مرحوم آقای مطهری (ره) به آیۀ شریفه 18
- * خلط در ترجمه آیه 20
- * معنای جلباب 20
- اشاره 20
- * اشکالی بر مفسران 20
- 2) نقد کلام مرحوم آقای مطهری (ره) توسط استاد 20
- * دفاع از مفسران 22
- ب مختار استاد در تفسیر آیۀ شریفه و علت دستور استفاده از «جلباب» 24
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 25
- الف): ادامۀ ادلۀ حرمت نظر به وجه و کفین 25
- 1) ادامۀ استدلال به آیۀ «جلباب» و «یُدْنِینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِنَّ» 25
- اشاره 25
- 2 - نقد استاد مد ظله 26
- 3 - اشکال استاد به استدلال مرحوم آقای مطهری (ره) به آیۀ شریفه: 27
- 1 - مؤلف محقق کتاب وزین (اسداء الرغاب) یکی از ادلۀ تحریم نظر به وجه و کفین را آیۀ حجاب دانسته بودند، 28
- ب تکمله ای بر آیۀ جلباب 28
- اشاره 28
- 2 - نقد استاد مد ظله 28
- دو تذکر مهم: 29
- اشاره 30
- ج روایات حرمت نظر به وجه و کفین: 30
- 2 - تقریب استدلال 30
- 1 - طائفه اول: النساء عوره؛ 30
- 3 - نقد استاد مد ظله: 31
- 5 - نقد استاد مد ظله: 32
- 4 - طائفه دوم ما دل علی المنع من النظر الی الاجنبیه مطلقاً 32
- د - چند روایت دیگر 33
- اشاره 33
- تقریب استدلال 34
- نقد استاد مد ظله 34
- اشاره 35
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 35
- الف): بررسی مرسلۀ داود بن أبی یزید العطّار: 35
- 2) توضیح عبارت حدیث 35
- 1) متن روایت 35
- 3) تفسیر «ما وصفت الثیاب» 37
- 4) کلام صاحب اسداء الرغاب - قدس سرّه - در استدلال به روایت 38
- 5) ردّ استدلال فوق توسط استاد - مد ظلّه - 39
- ب): بررسی روایه خثعمیه: 42
- 6) نتیجه بحث 42
- 1) متن حدیث 42
- 2) تقریب استدلال به روایت بر حرمت نظر به وجه و کفین 43
- 3) پاسخ تقریب فوق توسط استاد - مد ظلّه - 43
- 4) استدلال به روایت بر استثنای وجه و کفین 44
- 5) نظر استاد - مد ظلّه - در بارۀ دو بیان فوق 45
- اشاره 46
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 46
- الف): بررسی مکاتبۀ صفار: 46
- 1) متن روایت 46
- 3) پاسخ شیخ انصاری - قدس سرّه - به تقریب فوق 47
- 5) تقریب دیگری در استفادۀ استثنای وجه از مکاتبۀ صفّار 49
- 7) نتیجۀ بحث در بارۀ مکاتبۀ صفار 50
- 6) پاسخ استاد - مد ظلّه - به تقریب فوق 50
- 1) توضیح استاد - مد ظلّه - در بارۀ استدلال فوق 51
- اشاره 51
- ب): بررسی روایات دیگر استدلال شده بر عدم استثنای وجه و کفین: 51
- 2) پاسخ استاد - مد ظلّه - نسبت به استدلال فوق 52
- 1) متن روایت 53
- اشاره 53
- الف): بررسی استدلال به روایت حماد بن عثمان برای اثبات حکم حرمت نظر به وجه و کفین: 53
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 53
- 2) بررسی اشکال کلامی در متن حدیث: (فقه الحدیث) 53
- 4) پاسخ استاد - مد ظلّه - 56
- 3) چگونگی استدلال صاحب «اسداء الرغاب» به روایت: 56
- ب): روایات دیگر مورد استناد برای حرمت نظر به وجه و کفین: 57
- 1) روایت عباد بن صهیب و روایات مشابه: 57
- 2) روایت دعائم الاسلام: 58
- 3) پاسخ استاد - مد ظلّه -: 58
- 4) ادلّۀ دیگر: 59
- 1) دفع ضرر محتمل و مظنون لازم است 60
- 2) لزوم دفع ضرر دنیوی یا اخروی در کلام مرحوم آخوند (ره) 60
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 60
- الف): استدلال به حکم عقل برای لزوم ستر وجه و کفین: 60
- اشاره 60
- اشاره 63
- * تطبیق مطلب فوق بر مورد بحث 63
- 3) بیان استاد «مد ظله» در جمع کلمات مرحوم آخوند (ره) 63
- اشاره 64
- پاسخ استاد به استدلال فوق 64
- * بنابراین در ما نحن فیه بعد از فقد ادله شرعی باید به احتیاط عمل کرد نه برائت: 66
- ج): اخبار باب: - صحیحه فضیل بن سیار 66
- اشاره 68
- اشاره 68
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 68
- 1 - نکتۀ اول یکی از ادلۀ وجوب ستر وجه و کفین (و در نتیجه حرمت نگاه کردن به این مواضع) مکاتبه صفار بود. 68
- * کلام صاحب جواهر (ره) 68
- الف): دو نکته در تکمیل بحث گذشته: 68
- * نقد کلام آقای خوئی (ره): 69
- * کلام مرحوم آقای خوئی (ره): 69
- * کلام مرحوم شیخ انصاری (ره) 69
- 2 - نکته دوم توضیحی پیرامون روایت سماعه که چند جلسۀ پیش بیان شد: 70
- اشاره 70
- ب صحیحۀ فضیل بن یسار 71
- اشاره 71
- * اشکال استدلال: 71
- * تفسیر اول 72
- * تفسیر دوم 72
- * نقد کلام مسالک الافهام: 72
- * نقد کلام قلائد الدرر: 73
- * تفسیر سوم 73
- * تفسیر چهارم 74
- دفاع از صاحب حدائق (ره) 75
- * نکته دوم 75
- نکته اول 75
- اشکال اوّل 76
- اشاره 76
- 2 - بررسی تفسیر چهارم 76
- نقد کلام اسداء الرغاب 76
- اشکال دوم 76
- منابع بحث: 77
- اشکال سوم 77
- اشاره 78
- الف): اشکالات صاحب اسداء الرغاب به معنای وافی در بارۀ صحیحۀ فضیل بن یسار: 78
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 78
- 1) اصل کلام وافی و حدائق و اشکال اول اسداء الرغاب (یادآوری) 78
- 2) اشکال دوم کتاب اسداء الرغاب 79
- 4) اثبات مقدمۀ دوم و سوم 81
- 1) ردّ مقدمه اول 82
- اشاره 82
- ب): بررسی کلام اسداء الرغاب توسط استاد - مد ظلّه -: 82
- 2) ردّ مقدمه دوم 84
- 4) نتیجه بحث 85
- 3) ردّ مقدمه سوم 85
- 2) اشکال چهارم 86
- الف): ادامۀ اشکالات اسداء الرغاب برای استدلال به صحیحۀ فضیل بر استثنای وجه و کفین: 86
- اشاره 86
- 1) اشکال سوم 86
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 86
- 3) تلفیق این دو اشکال توسط استاد - مد ظلّه 87
- 4) بررسی اشکال توسط استاد - مد ظلّه 88
- 5) اشکال پنجم صاحب اسداء الرغاب 89
- 6) پاسخ استاد - مد ظلّه 90
- 7 - اشکال ششم صاحب اسداء الرغاب و پاسخ استاد - مدّ ظله 92
- ب): کلام استاد - مد ظلّه - در تفسیر صحیحۀ فضیل 93
- 1) معنای مناسب «دون» در صحیحه فضیل 93
- 2) مقدمه ای در استفاده استثنای وجه و کفین بنا بر تفسیر دون به اسفل 93
- ج): نتیجۀ بحث 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 97
- اشاره 97
- الف): بررسی دو دلیل مذکور در جواهر برای حرمت نظر به وجه و کفین: 97
- 1) دلیل اول (با توضیح استاد - مد ظلّه -): 97
- 2) چرا صاحب جواهر (ره) تعبیر به «ما تَشْعُرُ» کرده است؟ 98
- 3) پاسخ استاد - مد ظلّه - به دلیل اول: 98
- 5) پاسخ استاد - مد ظلّه 99
- 4) دلیل دوم: (روایت سعد اسکاف) 99
- 1) روایتی از جعفریات 100
- ب): بررسی امکان استدلال به برخی روایات برای حرمت نظر به وجه و کفین: 100
- 4) اشکالات استاد - مد ظلّه -: 102
- 1) مقدمه: 102
- ج): بررسی ادلۀ مجوّزین نظر به وجه و کفین: 102
- 2) اشتباه در ضبط نام راوی در روایت أبو سعید: 103
- الف): روایات مورد استناد محقق نراقی (ره): 106
- اشاره 106
- 1) روایت اول: 106
- اشاره 106
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 106
- 2) نقد استاد مد ظله - به استدلال از روایت 107
- 3) روایت دوم: 108
- 5) روایت سوم: 109
- ب): روایاتی که شیخ انصاری (ره) بر جواز به آنها استدلال کرده: 110
- 1) روایاتی که سماع صوت اجنبی را جایز دانسته اند، 110
- 3) روایاتی که در مورد معالجه مریض وارد شده است 111
- 4) پاسخ استاد - مد ظله 111
- اشاره 113
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 113
- الف): نقل کلام صاحب جواهر - قدس سرّه -: 113
- 1) جواب اجمالی صاحب جواهر به ادله مجوزین نظر به وجه و کفین: 113
- اشاره 113
- 3) ادلۀ جواز نظر به وجه و کفین و پاسخ صاحب جواهر به آنها 114
- 2) پاسخ استاد - مدّ ظله - به جواب اجمالی صاحب جواهر - قدس سرّه 114
- اشاره 119
- 1) جواب اجمالی استاد - مد ظلّه - نسبت به پاسخ جواهر به دلیل دوم 119
- ب): بررسی کلام صاحب جواهر قدس سرّه توسط استاد - مد ظلّه -: 119
- روایت دوم: موثقه بکیر 120
- اصل روایت: 120
- 2) نقل روایت مفسّره «ما ظَهَرَ» 120
- روایت اول: صحیحه فضیل بن یسار 120
- اشاره 120
- اصل روایت: 122
- بحث سندی: 122
- اصل روایت: 122
- روایت چهارم: روایه أبی الجارود 122
- فقه الحدیث: 122
- بحث سندی: 123
- توضیح سندی: 123
- روایت پنجم: مرسله محاسن 123
- فقه الحدیث: 123
- توضیح متنی: 124
- روایت ششم: مرسلۀ جوامع الجامع. 124
- 1) حل تعارض صحیحۀ فضیل با موثقۀ زراره و مصحّحۀ أبی بصیر 125
- اشاره 125
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- الف): بررسی روایات مفسره «ما ظَهَرَ» : 125
- اشاره 125
- 2) مقایسۀ مصحّحه ابی بصیر و مرسلۀ علی بن ابراهیم با روایات دیگر 127
- 3) بررسی کلام صاحب ریاض - قدس سرّه 128
- 4) اشاره به سایر روایات بحث 129
- 1) نقد کلام صاحب جواهر - قدس سرّه 129
- ب): بررسی مجدّد کلام صاحب جواهر - قدس سرّه: 129
- اشاره 129
- 2) نقل اشکال دیگر از صاحب جواهر - قدس سرّه - و بررسی آن 130
- 3) بررسی این اشکال توسط استاد - مد ظلّه 131
- 4) نتیجۀ بحث تا این جلسه 132
- الف): بررسی دلالت برخی روایات بر استثنای وجه و کفین: 133
- اوّل روایت مسعده بن زیاد (یادآوری و تکمیل): 133
- اشاره 133
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 133
- 1) متن روایت: 133
- 3) نقد استاد - مد ظلّه 134
- 2) استدلال صاحب جواهر (ره): 134
- 2) بحث دربارۀ سند و دلالت این حدیث: 135
- 1) متن روایت: 135
- 3) نظر صاحب ریاض (ره) و پاسخ استاد - مد ظلّه -: 136
- 4) استدلال مرحوم شیخ انصاری و پاسخ استاد - مد ظلّه -: 136
- 1) ادعای اجماع در کلام برخی فقها: 137
- ب): آیا اجماعی بر حرمت نظر به «قدمین» وجود دارد؟ 137
- 3) انظار و آراء مخالف در کلمات فقها (جواب نقضی): 138
- 2) تحلیل استاد - مد ظلّه - دربارۀ اجماعات مذکور: (جواب حلّی) 138
- ج): نحوۀ جمع بین روایت مروک بن عبید و روایات دیگر 141
- 1 - ادامه بحث در بارۀ مرسلۀ مروک بن عُبید: 142
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 142
- اشاره 142
- الف): روایات مورد استناد مجوّزین 142
- 3 - مناقشۀ استاد «مدّ ظله» 143
- 2 - وجه اعتماد به مرسله از سوی کلینی و صدوق (رحمه الله علیهما) 143
- 1 - بیان صاحب جواهر (ره) در دلالت روایت 144
- اشاره 144
- ب): روایت صحیحه مسعده بن زیاد: 144
- ج): روایت علی بن جعفر 145
- اشاره 145
- 1) تعارض با صحیحۀ فضیل 145
- 2 - پاسخ استاد (مد ظلّه) 145
- 3) مناقشۀ در راه حل فوق و طرح روایت 146
- 2) نکاتی دیگر در بیان مرحوم آقای خوئی (ره) 147
- اشاره 147
- 1) بیان آقای خوئی (ره) و صاحب جواهر (ره) 147
- د) صحیحۀ علی بن سوید: 147
- 3) پاسخ مرحوم شیخ انصاری (ره) از کلام صاحب جواهر (ره) 148
- 4) پاسخ استاد (مد ظلّه) به بیان مرحوم آقای خوئی (ره) 148
- اشاره 149
- ه) دلیلی دیگر در کلام صاحب ریاض (ره) 149
- 1) پاسخ صاحب جواهر (ره) 149
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظلّه) در کلام صاحب جواهر (ره) 150
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 151
- الف) روایات موهم استثنای وجه و کفین از حکم حرمت نظر: 151
- اشاره 151
- اول: روایات مربوط به جواز کشف 154
- اشاره 154
- ب) روایات دال بر استثنای وجه و کفین 154
- دوم: روایات مربوط به جواز نظر: 156
- نتیجه بحث: 156
- اول: روایاتی از پیامبر 9 خطاب به امیر المؤمنین 7: 157
- دوم: مراد از روایات مزبور: 157
- ج) بحث درباره روایاتی که میان نظر اول و دوم فرق گذاشته است: 157
- سوم: روایات دیگر: 158
- چهارم: تحقیق استاد - مد ظله - درباره این روایات: 159
- الف): بررسی مسئلۀ 32: 160
- اشاره 160
- 1) متن مسئله 160
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 160
- 2) توضیح مسئله 160
- 3) بررسی حکم مسئله 162
- 3 - بررسی کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - 164
- ب): تفسیر عورت 164
- اشاره 164
- 2 - تقریب استدلال: 164
- 1 - متن روایت: 164
- اشاره 167
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 167
- الف): بحث دربارۀ روایات مؤیّد نظر مرحوم آقای خوئی (که عورت را ما بین السره و الرکبه دانسته اند) 167
- ب) بررسی روایات مزبور 168
- ج) ادلّۀ مورد نظر استاد - مد ظلّه - (که مراد از عورت سوأتین است): 169
- 1 - کاربرد واژۀ «عورت» در لغت و متفاهم عرفی از آن: 169
- 2 - همچنین در کتب تواریخ و اشعار نیز چه بسا کلمۀ عورت و گاه واژۀ سوأه تعبیر شده است. 170
- د) ادلۀ روایی برای نظر مقبول استاد - مد ظلّه 171
- اشاره 171
- نتیجه: 173
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 174
- اشاره 174
- الف): بقیّه روایات دالّ بر اینکه ما بین السرّه و الرکبه، عورت است: 174
- اشاره 174
- اشاره 174
- 1) روایت اول: 174
- * نظر استاد - سند روایت - 175
- * نظر استاد مد ظله - دلالت روایت 176
- 2) روایت دوم، حدیث اربعمائه 176
- اشاره 176
- 3) برخورد آقای خوئی (ره) با روایت فوق از نظر سند و مناقشۀ استاد - دام ظلّه 177
- اشاره 177
- * نظر استاد 177
- * توثیق قاسم بن یحیی و حسن بن راشد 178
- ب): اقوال در مسئله نظر به محارم: 179
- اشاره 179
- 1) قول مخالف و مناقشه استاد 180
- اشاره 180
- 2) سخنی از ریاض و دلالت آیه شریفه 180
- * مناقشۀ استاد 181
- اشاره 182
- الف): تفصیل آیه الله خویی (ره) در مقام: 182
- اشاره 182
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 182
- اشاره 183
- ب): تفصیل آیه الله حکیم (ره) در مورد محرّمات رضاعی: 183
- 1) نقد تفصیل 183
- 1) ذکر توضیحی برای بیان تفصیل آیه الله حکیم (ره) 184
- 2) اشکال مرحوم آیه الله خویی (ره) به صاحب مستمسک 185
- نقد کلام مرحوم آیه الله حکیم (ره) 186
- نقد کلام مرحوم آیه الله خویی (ره) 186
- 3) نقد استاد - مد ظلّه - نسبت به بیانات عَلَمین 186
- تتمّه ای مربوط به جلسۀ قبل 188
- ج): مناقشۀ در کلام آیه الله خویی (ره) در مقام: 188
- 1) مقدمۀ بحث 191
- الف): بررسی حکم جواز نظر به محارم رضاعی: 191
- اشاره 191
- خلاصۀ دروس قبل و این جلسه: 191
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم (ره) به صاحب عروه (ره) و جواب مرحوم آقای خوئی (ره) (یادآوری) 196
- 3) بررسی کلام بزرگان توسط استاد - مد ظلّه 196
- اشاره 196
- احتمال دوم در کلام مرحوم آقای حکیم (ره) 197
- احتمال اول در کلام مرحوم آقای حکیم (ره) 197
- اشاره 198
- 1) اشاره به ادلۀ مرحوم آقای خوئی (ره) بر ملازمه بین حرمت نکاح و جواز نظر (یادآوری) 198
- ب): ادلۀ دیگر جواز نظر به محارم رضاعی: 198
- 2) کلام استاد - مد ظلّه - در بارۀ کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 199
- الف): بررسی صحیحۀ عبید بن زراره: 202
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 202
- 1) نگاهی دیگر به روایت 202
- اشاره 202
- 2) اشکال بدوی روایت 203
- 3) پاسخ اشکال توسط استاد - مد ظلّه 204
- ب): بررسی کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه 205
- 1) اصل کلام آقای خوئی (ره) و اشکال استاد - مد ظلّه - (یادآوری) 205
- 3) پاسخ تقریب فوق توسط استاد - مد ظلّه 206
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 208
- اشاره 208
- الف): حکم نگاه به مملوکه: 208
- 1) متن عروه: 208
- 3) نظر استاد - مدّ ظلّه 209
- 4) دلیل مسئله - آیا اجماعی ثابت است یا نه؟ 210
- * مناقشه مرحوم آقای خوئی در اجماع مورد نظر علامه و محقق کرکی 210
- اشاره 210
- * نقد استاد (دام ظله) بر کلام مرحوم آقای خوئی 211
- * عبائر فقهاء عظام 212
- ب - وجه تعدی از «حرمت وطی» به «حرمت نظر» 214
- الف): بحثی در بارۀ اشکال مرحوم آقای خوئی (ره) به اجماع مورد ادعای مرحوم علامه (قدس سرّه): 216
- 1) تحلیل اشکال مرحوم آقای خوئی (ره) 216
- اشاره 216
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 216
- 2) پاسخ استاد - مد ظله - به اشکال مرحوم آقای خوئی (ره): 217
- 1) مراد از نظر در مسئلۀ مورد بحث 218
- ب): آیا دلیلی بر حرمت نظر به کافرۀ مملوکه (از غیر اهل کتاب) وجود دارد؟: 218
- 2) تقریب استدلال مرحوم آقای خوئی (ره) برای حرمت نظر: (با توضیح استاد مد ظلّه) 218
- 4) برای حرمت نظر به چه دلیلی می توان استناد کرد؟ 219
- 3) مناقشۀ استاد (مد ظلّه) در استدلال مذکور: 219
- ج): بحث در بارۀ حرمت نظر به امۀ مزوّجه: 220
- 2) صحیحۀ عبد الرحمن بن حجاج که از نظر سندی اشکالی ندارد: 220
- 1) ادلۀ اقامه شده برای حرمت نظر: 220
- 3) نظر مرحوم آقای خوئی (ره) 221
- 4) نظر استاد - مد ظلّه 221
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم (ره) در دلالت صحیحۀ عبد الرحمن بن حجاج 221
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 222
- اشاره 222
- الف): حاشیۀ مرحوم آقای بروجردی (ره) ذیل کلام سید در عروه «اذا لم تکن مشرکه»: 222
- ب): احتمالات حضرت استاد در مورد کلام سیّد: 223
- اشاره 224
- ج): جواز نگاه کردن به زوجه معتدّه از وطی به شبهه 224
- 1) کلام مرحوم سید (ره) در ملحقات عروه در بحث عدّه 225
- 2) جواب مرحوم آقای خویی بر کلام سید در بحث عدد ملحقات عروه و نقد حضرت استاد بر کلام حضرت آقای خویی: 226
- 3) بررسی روایات مستند برای منع مطلق استمتاعات بر جواب حضرت استاد: 227
- * اولین روایتی را که آقای خوئی نیز به آن تمسک جسته اند و قائل به منع مطلق استمتاعات شده اند صحیحۀ محمد بن مسلم است. 227
- * روایت دوم موثّقۀ أبی بصیر است 228
- اشاره 230
- الف): توضیح جواب استدلال آقای خویی - قدس سرّه - در حرمت نظر به زوجۀ معتدّه: 230
- اشاره 230
- 1 - تکرار استدلال آقای خویی - قدس سرّه - دربارۀ حکمت عدّه 230
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 230
- 2 - استدلال مرحوم آقای خویی - قدس سرّه - به صحیحه محمّد بن مسلم 231
- اشاره 231
- * پاسخ استاد - مد ظلّه 231
- ب): استدلال مرحوم آقای خویی - قدس سرّه - درباره حرمه نظر به امۀ معتدّه به وطی شبهه: 232
- اشاره 232
- اشاره 233
- * پاسخ استاد مد ظله به استدلال مرحوم آقای خویی به دو روایت مسمع و مسعده 233
- ج): جواز نظر مطلقۀ رجعیه در مدّت عدّه 233
- * دو نکته در اینجا وجود دارد: 234
- 2 - جواز نظر در مقام معالجه 235
- 3 - توضیح و بررسی روایت ابو حمزۀ ثمالی 235
- 1 - اصل مسئله: 235
- د) بررسی مسئله 35 235
- 5 - فقه الحدیث «مرجع ضمیر اضطرت الیه» 236
- 4 - توضیح متن حدیث 236
- اشاره 236
- * توضیح کلمۀ «فلیعالجها» 237
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 238
- 1) اطلاق لفظ و مخصص متصل و منفصل 238
- اشاره 238
- اشاره 238
- الف): حکم مراجعۀ بیمار زن به طبیب مرد: 238
- مناقشۀ استاد - مد ظله 239
- اشاره 241
- استدراک 242
- اشاره 243
- 1) طرح مسئله 243
- ب): حکم معالجۀ بیمار زن توسط طبیب مرد: 243
- 2) دلیل مسئله 244
- اشاره 244
- اشاره 246
- الف): مجوّز معالجۀ بیمار توسط طبیب غیر مماثل چیست؟ 246
- اشاره 246
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 246
- 1 - نظر مرحوم آقای حاج شیخ عبد لکریم حائری (ره) 246
- 2 - مناقشۀ استاد - مد ظلّه - بر بیان حاج شیخ (ره) 247
- 3 - بیان مرحوم آقای حکیم (ره) 248
- 4 - مناقشۀ مرحوم آقای خوئی (ره) بر بیان مرحوم آقای حکیم (ره) 249
- 5 - نظر استاد - مد ظلّه 250
- 2 - مناقشۀ آقای آشتیانی (ره) 251
- 1 - نظر مرحوم آقای حاج شیخ (ره) 251
- ب): معنای قید «ان شاءت» در روایت ابو حمزۀ ثمالی: 251
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 253
- اشاره 253
- 1) فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره) 253
- الف): بررسی استدلال مرحوم آقای خوئی (ره) و مرحوم آقای حاج شیخ عبد لکریم حائری (قدس سرّه) (یادآوری و تکمیل): 253
- 2) آیا فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره) می تواند ناقض فرمودۀ مرحوم حاج شیخ (ره) باشد؟ 254
- 3) نظر استاد - مد ظلّه - نسبت به فرمودۀ مرحوم آقای حاج شیخ (ره) 255
- 4) نظر نهایی استاد - مد ظلّه - دربارۀ موضوع مورد بحث: 256
- 1) دلیل وجوب تحمل شهادت و ادای شهادت 257
- 2) دلیل جواز نظر به اجنبی در مقام شهادت 257
- 1) اشکال مشترک در هر دو تقریرات 259
- ج): بررسی اشکال مذکور در تقریرات مرحوم آقای حاج شیخ (قدس سرّه) دربارۀ دلالت آیۀ شریفه «وَ لا یَأْبَ الشُّهَداءُ...» : 259
- اشاره 259
- 3) اشکال مذکور در تقریرات مرحوم آقای اراکی (ره) 260
- 2) اشکال مطرح شده در تقریرات مرحوم آشتیانی (ره): 260
- 2) صورت دوم: و گاهی دو دلیل با هم تکاذب ندارند 262
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 262
- الف) تفاوت تعارض و تزاحم و ملاک ترجیح در آن: 262
- اشاره 262
- 1) صورت اول: گاهی دو دلیل با هم تکاذب دارند، 262
- ب) بررسی کلام مرحوم آقای فشارکی و مرحوم امام خمینی (رضوان اللّه علیهم) 263
- 1) نظر مرحوم آقای سید محمد فشارکی رحمه الله 263
- 2) نظر مرحوم امام خمینی رحمه الله 264
- 3) پاسخ استاد مدّ ظلّه به ادله مرحوم امام خمینی رحمه الله 266
- 1) لزوم استیفای غرض مولی 268
- الف): نقل فرمایش مرحوم آقای داماد (ره): 268
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 268
- اشاره 268
- ب): پاسخ به فرمایش مرحوم آقای داماد (ره) 269
- 2) نتیجۀ بحث در مسئله خروج اطراف شبهه از محلّ ابتلا 269
- 1) مقدمه: در بارۀ قبح عقاب بلا بیان 269
- 2) نقد استدلال به وسیله لزوم استیفای غرض مولی 270
- 3) نقد احتیاط در مسئله خروج از محل ابتلا 271
- ج): نقد استدلال دوم مرحوم امام (ره) 272
- 1) توضیح کلام ایشان 272
- اشاره 273
- نتیجۀ سخن 273
- 2) پاسخ استاد - مد ظلّه 273
- اشاره 275
- الف): آیا خطابات مخصوص قادرین است؟ 275
- 1) اشکال نقضی آقای خمینی (ره) بر اخذ قدرت در خطابات 275
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 275
- اشاره 276
- 2) پاسخ استاد 276
- * اشکال دور 276
- پاسخ اشکال دور 277
- * اشکال دیگری بر اختصاص خطاب به عالمین 278
- اشاره 280
- 1) پاسخ استاد - مد ظلّه 280
- ج): بیان آقای خمینی (ره) در عدم انحلال خطابات: 281
- اشاره 281
- 1) پاسخ استاد 281
- 2) شاهدی بر تفاوت احکام شخصی با احکام قانونی در بیان آقای خمینی رحمه الله 282
- اشاره 282
- پاسخ استاد 282
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 284
- 1) فرمایش آقای خمینی (ره) 284
- الف): آیا خطاب به عصاه جایز است؟: 284
- اشاره 284
- 2) مناقشۀ استاد (دام ظله) 285
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 286
- ب): راه کشف ملاک: 286
- 1) نظر مرحوم آقا سید محمد فشارکی (ره) 286
- اشاره 286
- اشاره 287
- ج): تزاحم و تمسک به اطلاق 287
- 1) مبنای آقایان در تفکیک بین انقسامات قبل الحکم و انقسامات بعد الحکم 287
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 288
- 3) رفع یک محذور و مختار استاد 289
- د) بازگشت به بحث و نتیجه گیری 291
2) تقریب دلالت روایت بر عدم استثنای وجه
در این روایت امام علیه السلام دستور به تنقب و پوشیدن نقاب داده است که از آن معلوم می گردد که زن بدون نقاب نمی تواند ظاهر شود و اگر پوشش وجه زن لازم نبود وجهی نداشت که زن مأمور به نقاب گردد، البته نقاب تمام صورت را نمی پوشاند و مقداری از چشم و اطراف آن از نقاب بیرون می ماند و همانند پوشیه نیست، ولی این مقدار از کشف به جهت ضرورت شهادت مجاز گردیده است و الا ذاتاً این مقدار هم جایز نیست، صاحب جواهر - قدس سرّه - بدین روایت بر عدم استثنای وجه تمسک جسته است(1)، و آقای خوئی - قدس سرّه - هم بدین روایت استدلال کرده اند.
3) پاسخ شیخ انصاری - قدس سرّه - به تقریب فوق
شیخ انصاری در پاسخ به استدلال فوق می گوید که امر به تنقب در روایت معلوم نیست امر وجوبی باشد، بلکه ممکن است امر ترخیصی باشد، امری که در مقام توهم حظر می باشد دلالت بر وجوب ندارد، چون زنان باحیا معمولاً از کشف وجه خودداری می کنند، هر چند جایز است، و در مقام شهادت نیاز به کشف وجه - فی الجمله - وجود دارد، امام علیه السلام دستور داده اند که با نقاب ظاهر شوند که هم رعایت جانب زن که کشف وجه بر وی دشوار است، شده باشد و هم مسئلۀ شهادت حل شده است، مرحوم شیخ اشاره می کنند که برای بسیاری از زنهای عفیفه کشف وجه در هنگام ازدواج بسیار دشوار است با این که این کار قطعاً جایز است، پس جایز بودن یک امر منافات با شاق بودن آن ندارد.
1- (1) عبارت جواهر این است: «و لا مرها بالتنقب عند اراده الشهاده علیها الّتی هی من الضروره فی مکاتبه الصفار» (جواهر 77:29)، عبارت نیاز به توضیحی دارد که در متن ذکر شد.