نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 2 صفحه 92

در این صحیحه فضیل، سائل تنها از حکم ذراع سؤال کرده، امام علیه السلام در پاسخ دو مورد دیگر را هم ضمیمه کرده «مادون الخمار» و «مادون السوارین» اگر صورت که بسیار حساس و محل ابتلاء بوده داخل در زینت مخفیه می باشد، حتماً امام علیه السلام آن را ذکر می کرد. مقام، مقام تعیین تکلیف زن در مسئله پوشش است، و نمی تواند مسئلۀ اصلی مورد نیاز یعنی صورت بیان نشود، پس بسیار خلاف ظاهر است که این جمله در مقام بیان مفهوم و حصر نباشد.

بلکه غرض امام علیه السلام از جمله «و ما دون الخمار من الزینه» تنها مفهوم جمله است، زیرا منطوق این جمله واضح بوده و همه کس می دانند که مو و گریبان که زیر خمار قرار دارد از زینت ظاهره نیست و کشف آن جایز نیست.

خلاصه اگر ما این روایت را از موارد مفهوم بالذات هم ندانیم، ولی مقام اقتضا این مفهوم را بیان می کند، همچون اطلاق سکوتی که در کلمات علما ذکر می گردد که متکلم در مقامی است که اگر شرط دیگری - مثلاً - در کار بود بیان می کرد و عدم ذکر

شرط دیگر و سکوت از آن، دلیل بر آن نیست که شرط دیگری در کار نیست

7 - اشکال ششم صاحب اسداء الرغاب و پاسخ استاد - مدّ ظله

اگر ما برای لقب هم قائل به مفهوم باشیم، در صحیحه فضیل ابن یسار مفهوم مراد نیست زیرا زینت مخفیه قطعاً منحصر به مو و گریبان و مقدار اندک زیر دستبند نیست، بلکه بدن زن و قسمتهای بالای دست زن از زینتهای مخفیه می باشد پس جملات صحیحه مفهوم ندارد.

پاسخ این اشکال روشن است زیرا مراد از حصر در روایت حصر اضافی است نه حصر حقیقی، مادون الخمار به اندام بالای بدن زن کار دارد و ناظر به بدن نیست، جمله «مادون السوارین» هم حد جواز و حرمت را بیان می کند که زیر سوار (به بالا) زینت