- 1) متن مسئله 1
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- الف) بررسی مسئلۀ 35: 1
- 1378/01/14 شنبه درس شمارۀ (88) کتاب النکاح/سال اول 1
- اشاره 1
- 2) توضیح مسئله 2
- 3) نسبت عناوین استثناء شده و طرح یک سؤال: 3
- اشاره 4
- 4) پاسخ سؤال 4
- فرق صورت اول و صورت دوم: 6
- اشاره 6
- ب) دلیل استثناء مقام معالجه: 6
- 2) پاسخ استاد (مدّ ظلّه) به شاهد نقضی مرحوم آقای خوئی قدس سرّه: 8
- 3) کلام مرحوم آیه اللّه حائری قدس سرّه: 9
- الف) استدلال مرحوم آقای حائری (ره) بر عدم الزام طبیب در معالجه، و جواب استاد مد ظله: 11
- اشاره 11
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 11
- 1) الزام طبیب بی فایده است 11
- 3) نقد کلام مرحوم آقای حائری (ره) 12
- 2) نیازی به الزام طبیب نیست 12
- 4) نظر استاد - مد ظلّه - دربارۀ حکم ترخیصی طبیب 13
- 5) آیا اضطرار مریض برای رفع حکم از طبیب کافی است؟ 13
- ب) بحثی دربارۀ روایت ابو حمزۀ ثمالی 14
- 1) متن روایت 14
- 3) بحثی پیرامون معنای أرفق 15
- 2) مقصود از «فلیعالجها» ترخیص در معالجه است. 15
- 4) مرجع ضمیر «اضطرت الیه» 16
- الف) توضیحی دربارۀ معنای روایت ابو حمزۀ ثمالی: 17
- اشاره 17
- اشاره 17
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 17
- 1) بیان آقای حاج شیخ (ره) 19
- ب) استثنای دوم، مقام ضرورت: 20
- 1) متن عروه: 20
- 2) توضیح متن: 20
- 1) متن عروه: 21
- 2) توضیح متن: 21
- 2) توضیح متن: 21
- د) استثنای چهارم، مقام شهادت: 21
- 1) متن عروه: 21
- ج) استثنای سوم، تزاحم با اهم: 21
- 3) دلیل مسئله: 22
- روایت اول: 22
- اشاره 22
- متن روایت: 23
- 4) آیا روایت ناظر به مقام تحمل شهادت است یا ادای شهادت؟ 24
- 1) روایت اول: صحیحۀ علی بن یقطین 25
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 25
- اشاره 25
- الف) روایاتِ جواز نظر در مقام اداء شهادت: 25
- 2) روایت دوم: صحیحۀ صفّار 26
- 3) بررسی دلالت صحیحۀ علی بن یقطین و صحیحۀ صفّار 27
- 4) تهافتی در کلام مرحوم آقای خوئی ره 29
- 5) نتیجۀ بحث 29
- ب) دفاع از مرحوم سیّد در ذکر مستثنیات حرمت نظر: 30
- اشاره 30
- 1) توجیه کلام مرحوم سید توسط استاد «مد ظله» 30
- 2) عبارت کامل ذیل کلام مرحوم سید در عروه 31
- 1) دلیل اول: تعطیل حدود 31
- ج) ادلۀ جواز نظر به زانیه حین الزنا برای شهادت دادن به زنا 31
- 2) نظر استاد مد ظلّه 31
- 4) نقد استاد مد ظلّه 33
- الف) بیان احتمالات ممکن در کلام مرحوم سیّد (ره): 35
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 35
- اشاره 35
- بررسی روایات مسئله: 38
- اشاره 38
- ب) و منها القواعد من النساء اللاتی لا یرجون نکاحاً: 38
- نکته ای حدیثی 41
- اشاره 43
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 43
- الف) بررسی حکم قواعد النساء: 43
- 1) استدلال برای کلام مصنف قدس سرّه 43
- 3) بررسی وجه اول 44
- 2) وجه اول برای جمع بین روایات 44
- 4) وجه دوم جمع بین روایات 46
- 5) توضیحی دربارۀ صحیحۀ بزنطی 47
- 7) استدراکی دربارۀ لزوم جلباب برای غیر قواعد 48
- 6) خلاصه و نتیجۀ بحث 48
- اشاره 49
- ب) حکم نظر ممیّز به عورت: 49
- 2) اشکال اول مرحوم آقای خویی - قدس سرّه - 50
- 1) کلام مرحوم نراقی قدس سرّه 50
- 3) بررسی اشکال اول مرحوم آقای خوئی قدس سرّه 52
- 4) بررسی کلام مرحوم نراقی قدس سرّه توسط استاد مد ظله 53
- اشاره 53
- تطبیق مطلب کلی بالا بر محل بحث 54
- 5) اشکال دوم مرحوم آقای خوئی به کلام مرحوم نراقی قدس سرّهما 55
- توضیحی دربارۀ ذیل آیۀ شریفه 55
- 6) بررسی اشکال دوم توسط استاد مد ظلّه 55
- اشاره 57
- 1) نکته اول: 57
- اشاره 57
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 57
- الف) ادامۀ بحث جلسۀ گذشته و دو نکته در کلام مرحوم سید: 57
- ب) فرع دوم؛ نگاه به عورت صبی و صبیّۀ ممیّز: 58
- اشاره 58
- 2) نکته دوم: 58
- روایاتی که حرمت را بیان می کند 59
- بررسی این دلیل: 59
- 1) روایت حنان بن سدیر 59
- 4) روایت چهارم: 60
- 3) روایت سوم: حدیث مناهی نبی صلی الله علیه و آله: 60
- 5) روایت پنجم: 60
- 6) روایت ششم: 60
- 9) نتیجۀ بحث 61
- 1) کلام مرحوم آقای خوئی (ره) 61
- اشاره 61
- 9) روایت هشتم: 61
- 7) روایت هفتم: 61
- ج) فرع سوم: نگاه بالغین به بدن بچه های ممیّز: 61
- 2) بررسی دلیل اول (عدم مقتض للحرمه) 62
- 3) بررسی دلیل دوم (وجود المانع عن الحرمه) 63
- 4) نظر استاد مد ظلّه 65
- د) فرع چهارم: پوشاندن بدن مرد از نگاه صبیّۀ ممیّز: 65
- 1) صحیحۀ اول بزنطی 66
- 2) صحیحۀ دوم بزنطی 66
- اشاره 66
- ح) فرع پنجم: پوشاندن بدن زن از نگاه صبی ممیّز: 66
- 4) جمع دو صحیحۀ بزنطی و آیۀ شریفۀ «وَ لا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ» توسط استاد مد ظلّه 67
- 3) بررسی فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره) 67
- 2) توضیح مسئله 68
- اشاره 68
- 1) متن مسئله 68
- الف) بررسی مسأله 36: 68
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 68
- 3) متن روایت ابو احمد کاهلی 69
- 5) کیفیت نقل وسائل و مستمسک و بررسی آن 70
- 6) بررسی سند دو روایت بالا 71
- 7) کلام مرحوم آقای حکیم و مرحوم آقای خوئی قدس سرهما 72
- 8) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی قدس سرّه 73
- 9) نتیجه بحث (تا اینجا) 74
- 1) متن روایت زراره و دلالت آن 74
- ب) سائر روایات مسئله: 74
- اشاره 78
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 78
- 1) متن روایت: 78
- الف) مرفوعۀ زکریّا المؤمن 78
- 2) سند روایت: 78
- 3) کلام مرحوم آقای خویی (ره) در سند روایت: 79
- 4) نظر استاد مد ظله در سند روایت: 79
- 5) کلام مرحوم آقای خویی (ره) در دلالت روایت: 80
- 6) نقد استاد مد ظله: 80
- 8) نقد استاد مد ظله: 81
- 7) تقریب دیگر فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره): 81
- 2) بررسی سند روایت: 82
- 3) دلالت روایت: 82
- اشاره 82
- 1) متن روایت: 82
- ب) صحیحۀ غیاث بن ابراهیم 82
- و در تفسیر «شعبه من الزنا» دو احتمال هست: 83
- 4) تمسک به روایت غیاث برای مسئلۀ مورد بحث: 84
- شش سالگی چه خصوصیتی دارد؟ 84
- ج) مرسلۀ علی بن عقبه 84
- 1) متن روایت: 84
- 2) توضیح روایت 85
- 1) متن روایت: 85
- 2) توضیح روایت 85
- د) مرسلۀ هارون بن مسلم 85
- الف) شواهدی بر لزوم رفع ید از ظهور روایات: 87
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 87
- اشاره 87
- 1) نظر مرحوم آقای خوئی (ره) 87
- 2) نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای خوئی (ره) 88
- اشاره 88
- نظر محدثین 89
- نظر فقهاء؛ مرحوم محقق ثانی (ره) 90
- دلالت آیۀ شریفه 91
- اشاره 91
- ب) عبائر مفسران 91
- 5) فقه القرآن راوندی 92
- 2) روض الجنان، 92
- 4) زبده البیان 92
- 3) مجمع البیان 92
- 7) نتیجه بحث: 93
- 6) کنز العرفان 93
- 1) طرح اشکال و سؤال 94
- الف) بررسی اشکالی پیرامون چگونگی تستّر زن در برابر صبی نابالغ: 94
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 94
- اشاره 94
- 2) راه جمع اول 95
- 3) اشکال راه جمع اول 96
- 5) راه جمع سوم 97
- 4) راه جمع دوم 97
- 6) چگونگی جمع دو آیه با صحیحۀ بزنطی 98
- ب) بررسی حکم نظر به نابالغ و نتیجه گیری مسئلۀ 36: 99
- 1) حکم نظر شخص به نابالغ 99
- 1) متن مسئله 101
- توضیح استاد مد ظلّه 101
- اشاره 101
- 1) مشخص کردن حدود عناوین مورد بحث 102
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 102
- اشاره 102
- الف) بحث های مربوط به دو عنوان «نگاه مملوک به مالکۀ خود» و «نگاه خصی به اجنبیّه»: 102
- 3) توضیح کلام مرحوم شیخ (ره) در مبسوط 103
- ب) حکم نظر مملوک به مالکه: 105
- 1) کلمات بزرگان دربارۀ روایات مفسرۀ آیۀ شریفۀ «أَوْ ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» 105
- 2) توضیحی دربارۀ «ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» 106
- 3) نتیجه بحث تا اینجا 106
- 1) موثقه عبد الملک بن عتبه النخعی 107
- اشاره 107
- 2) توضیح حدیث 109
- اشاره 109
- 1) متن حدیث: 109
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 109
- الف) صحیحۀ محمد بن اسحاق: 109
- ب) روایت اثبات الوصیه: 110
- 1) متن حدیث 110
- 2) فقه الحدیث 111
- 1) متن روایت 112
- 2) متن حدیث 112
- ج) روایه أخی دعبل 112
- 2) توضیحی دربارۀ روایت 113
- 1) متن روایت 113
- د) روایت القاسم الصیقل 113
- 3) دو نکته دربارۀ روایت 114
- ها) توضیحی دربارۀ کلام مجمع البیان 115
- 1) متن صحیحۀ معاویه بن عمار 115
- اشاره 115
- 3) یک سؤال و پاسخ آن دربارۀ حدیث 116
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 119
- اشاره 119
- 1) یادآوری و تکمیلی دربارۀ روایت مرحوم شیخ طوسی (ره) در تفسیر «أَوْ ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» 120
- 2) نقد مرتبط بودن روایت محمد بن اسحاق به بحث نظر مملوک به مالکۀ خود 121
- 3) بررسی روایات استدلال شده برای تحریم نظر مملوک به مالکۀ خود 122
- اشاره 124
- ب) ادامه بحث نظر خصی به اجنبیه: 124
- 1) متن صحیحه ابن بزیع 124
- 2) تقریب استدلال به روایت 124
- 3) جمع بین صحیحۀ ابن بزیع و سایر روایات 125
- 4) بررسی وجه جمع دوم 126
- 5) حمل روایت ابن بزیع بر تقیّه 128
- 6) توضیحی دربارۀ تقیّه در صحیحۀ ابن بزیع 129
- 7) نتیجۀ بحث 130
- الف) حکم نگاه خصیّ به اجنبیّه: 131
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 131
- 1) متن عروه: 131
- اشاره 131
- 3) استدلال به آیۀ شریفه «أُولِی الْإِرْبَهِ» 132
- 5) روایاتی در تفسیر آیۀ شریفه 134
- 6) اشکالی در روایت دوم و سوم 135
- 8) مناقشه استاد مد ظله بر پاسخ صاحب حدائق (ره) 136
- 10) روایتی دیگر 137
- 9) پاسخ استاد مد ظله از اشکال 137
- اشاره 137
- تفسیری از مرحوم فیض (ره) و مناقشۀ استاد (مد ظلّه) 138
- ب) حکم نگاه پیرمرد به اجنبیه: 139
- اشاره 140
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 140
- 1) نقد کلام مرحوم سیّد (ره) و استدراکی از مطالب گذشته 140
- الف) دو نکته در تکمیل و توضیح بحث قبل: 140
- اشاره 142
- 2) توضیحی دربارۀ «اَلتّابِعِینَ غَیْرِ أُولِی الْإِرْبَهِ» 142
- 1) متن مسئله 143
- تطبیق این بحث کلی بر مسئلۀ جاری 143
- ب) نظر زن به مرد اجنبی نابینا (بررسی مسئله 38): 143
- روایت اول: 145
- 3) روایات مسئله 145
- روایت سوم؛ روایت الجعفریات: 146
- روایت ششم؛ روایه دعائم: 147
- روایت چهارم؛ روایت الدعائم: 147
- روایت پنجم؛ روایت مکارم الاخلاق: 147
- 4) اشکالات عام روایات 148
- روایت هفتم؛ روایت عقاب الاعمال: 148
- 2) توضیح مسئله 149
- 1) متن مسئله 149
- 5) خلاصه بحث 149
- ج) حکم صدای اجنبیه (مسئله 39): 149
- الف) ادلۀ حرمت استماع صدای زن نامحرم (وجه اول): 151
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 151
- 1) تقریب وجه اوّل 151
- اشاره 151
- 2) نقل اقوال فقهاء که استماع صدای زن را حرام دانسته اند 152
- 3) اشاره به اقوال فقهاء دیگر 154
- 4) اشکالات وارده به استدلال فوق برای حرمت 156
- الف) توضیحی دربارۀ سخن مرحوم علامه (قدس سرّه) در «جوابات المسائل المهنّائیه الاولی»: 160
- اشاره 160
- 1) سؤال سیّد مهنّا (ره) از مرحوم علاّمه (ره) و پاسخ وی: 160
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 160
- اشاره 160
- 2) توضیح استاد مد ظلّه دربارۀ پاسخ مرحوم علامه (ره) 162
- 1) استناد به روایات ناهیۀ از جهر به تلبیه برای زنان: 163
- اشاره 164
- روایت دوم؛ روایت مسعده بن صدقه: 164
- روایت اول؛ روایت غیاث بن ابراهیم: 164
- 3) بحث دربارۀ دلالت روایت مسعده در مسئلۀ جاری: 164
- اشاره 164
- 4) آیا روایت عمار ساباطی با روایت مسعده معارض است؟ 166
- نتیجۀ بحث: 166
- روایت اول؛ صحیحۀ ربعی بن عبد الله: 167
- 5) روایات معارض با روایات نهی کننده از سلام کردن مرد به زن: 167
- اشاره 167
- روایت دوم؛ روایت أبی بصیر: 168
- تذکاری دربارۀ سند روایت عمار ساباطی 170
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 170
- اشاره 170
- اشاره 170
- الف) حکم سماع صوت اجنبیّه با التذاذ و خوف فتنه؛ ادله: 170
- 3) کلمات فقهاء 171
- 1) اجماع 171
- 2) بررسی اجماع 171
- اشاره 172
- ب) روایت مسئله 172
- 2) نظر استاد مد ظله در معنای روایت 173
- 1) دلالت روایت 173
- اشاره 174
- ج) استدلال به آیۀ شریفه 174
- 1) معنای خضوع به قول 175
- 2) نظر استاد مد ظله 175
- 3) نظر مرحوم آقای حکیم (ره) 176
- 4) جواب مرحوم آقای خوئی (ره) به مرحوم آقای حکیم (ره) 177
- اشاره 178
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 178
- 1) کلام مرحوم صاحب جواهر (ره) 178
- الف) بررسی اقوال فقهاء پیرامون صحبت کردن محرک بانوان: 178
- 2) کلام مرحوم آقای حکیم (ره) در توضیح کلام مرحوم صاحب جواهر (ره) 178
- 3) توجیه و نقد کلام مرحوم آقای حکیم (ره) توسط استاد مدّ ظلّه 179
- 4) بررسی کلام مرحوم صاحب جواهر (ره) 180
- 5) کلام مرحوم آقای خوئی (ره) 180
- 6) نقد کلام مرحوم آقای خوئی (ره) توسط استاد مد ظلّه 181
- اشاره 182
- 1) تفسیر طمع 182
- 2) تفسیر «فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ» 184
- 1) کلام مرحوم آقای خوئی (ره) 185
- 2) نقد استاد مد ظلّه بر کلام مرحوم آقای خوئی (ره) 185
- ج) دلیل دیگر بر حرمت صحبت کردن با التذاذ با نامحرم 185
- الف) دو توضیح در تکمیل بحث قبل: 186
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 186
- اشاره 186
- 1) توضیحی دربارۀ مراد مرحوم آقای خوئی (ره) 186
- اشاره 188
- اشکال و دفع اشکال 192
- تطبیق بحث فوق بر محلّ کلام 192
- 2) اشکال مرحوم آقای خوئی قدس سرّه 193
- 1) کلام مرحوم شیخ انصاری و اشکال مرحوم آقای حکیم قدس سرهما 193
- ب) حرمت مس اجنبیّه: 193
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 197
- اشاره 197
- 1) بررسی فرمایش مرحوم شیخ انصاری (ره) در این باره 197
- الف) بحث دربارۀ حرمت لمس بدن زن و مرد اجنبی: 197
- 2) آیا حرمت نظر، ملازمه با حرمت لمس دارد یا نه؟ 198
- 4) آیا بین جواز نظر و جواز مس ملازمه وجود دارد؟ 200
- اشاره 200
- 3) بررسی اشکال در دلالت حدیث أبی سعید: 200
- روایت اول؛ روایت عمرو بن خالد از زید بن علی: 201
- روایت دوم؛ روایت مفضّل بن عمر: 201
- توضیحی دربارۀ سند حدیث: 202
- دلالت حدیث: 202
- 2) نظر مرحوم آقای حکیم (ره) 203
- ب) بررسی مسائل 41 و 42: 203
- 3) ایرادات استاد مدّ ظلّه به کلام مرحوم آقای خوئی (ره) 203
- 1) متن مسئلۀ 41 203
- 4) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی (ره) 204
- 5) نظر استاد مدّ ظلّه دربارۀ روش جمع بین روایات 205
- 2) ادلۀ مسئله: 207
- 1) متن عروه: 207
- اشاره 207
- الف) حکم دخول پسر بر پدر: 207
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 207
- 4) بحث سندی 208
- 3) کلام مرحوم آقای خوئی و آقای حکیم (ره) پیرامون روایت فوق: 208
- اشاره 209
- 5) نظر استاد (مد ظلّه) 209
- سه وجه در این زمینه متصوّر است؛ 210
- 6) دلالت روایت 211
- 7) روایت دوم: 211
- 8) بیان مرحوم آقای خوئی (ره) و نظر استاد مدّ ظلّه 212
- اشاره 214
- الف): «آیا فرزند می تواند بدون اجازه نزد پدرش برود؟» 214
- 1) کلام مرحوم آقای خوئی (ره) 214
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 214
- 2 - نقد استاد مدّ ظلّه: 217
- 1 - کلام مرحوم آقای خوئی (ره): 217
- ب) آیا ورود پدر بر فرزند اجازه می خواهد؟ 217
- 2 - کلام مرحوم آقای خوئی (ره): 219
- 1 - روایت مسئله: 219
- اشاره 219
- 3 - نقد فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره) توسط استاد مد ظله: 220
- 1 - متن مسئله: 221
- د) طرح مسئله 45: 221
- 2 - بررسی اطلاقات حرمت نظر؛ فرمایش مرحوم نراقی (ره) 221
- اشاره 222
- 4 - بررسی استصحاب: 222
- 3 - نقد کلام مرحوم نراقی (ره): 222
- اشکال اول استصحاب (شبهه حکمیه است) 223
- اشکال سوم استصحاب (موضوع باقی نیست) 223
- اشکال دوم؛ در موارد شک در مقتضی استصحاب جاری نیست 223
- 5 - کلام مرحوم آقای حکیم (ره): 224
- 6 - بررسی فرمایش مرحوم آقای حکیم (ره): 224
- نتیجه بحث: 225
- 1) تاریخچۀ بحث: 226
- الف) تاریخچۀ طرح عنوان نظر به اعضاء منفصل اجنبیّه و وجوه تحریم نظر: 226
- اشاره 226
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 226
- 2) وجه اول؛ استصحاب حرمت نظر، 227
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم به مرحوم شیخ قدس سرهما 229
- 1) کلام مرحوم شیخ انصاری قدس سرّه 229
- ب) بررسی وجه اوّل تحریم (استصحاب عدم جواز نظر) 229
- 3) دو کلام مرحوم شیخ انصاری (ره) در وسائل در بحث استصحاب 231
- 4) توضیح مرحوم آقای داماد (ره) 232
- 5) مبنائی دیگر در باب استصحاب و مناقشۀ مرحوم آقای داماد (ره) در آن 233
- 6) تأییدی بر مبنای مرحوم آقای داماد (ره) از باب مطهرات 234
- 7) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم قدس سرّه توسط استاد مدّ ظلّه 235
- اشاره 237
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 237
- الف) بررسی کلام مرحوم آقای داماد (ره) در باب بقاء موضوع در استصحاب: 237
- 1) توضیح کلام مرحوم آقای داماد (ره) (یادآوری) 237
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای داماد قدس سرّه توسط استاد مد ظلّه 238
- 3) مبنای استاد مد ظلّه در این بحث 239
- 4) تطبیق مبنای اصولی استاد مدّ ظلّه بر بحث فقهی 242
- 1) بررسی کلام آقای حکیم قدس سرّه 243
- اشاره 243
- ب) ادامۀ بررسی کلام مرحوم آقای حکیم قدس سرّه: 243
- 1) تمسّک به اطلاقات روایات 245
- ج) بررسی سایر ادلۀ حرمت نظر به اعضای قطع شده نامحرم 245
- 1) اصل برائت 247
- تقریب دوم: (تمسک به روایات مجوزه) 247
- اشاره 247
- د) ادله جواز نظر به اعضاء منفصله از نامحرم 247
- 2) روایات وصل شعر مرأه 247
- تقریب اول: (تقریب مرحوم صاحب جواهر) 247
- 3) بررسی ادلۀ جواز توسط استاد مدّ ظلّه 248
- 4) نتیجۀ بحث 249
- 1) متن مسئله 250
- 2) توضیح دربارۀ موضوع مورد بحث 250
- اشاره 250
- الف) توضیح مسئله 46: 250
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 250
- 1) روایاتی که به طور مطلق از وصل کردن مو به مو بر حذر داشته 251
- 1 - مرسلۀ ابن أبی عمیر: 251
- ب) روایات مختلف بازدارنده از وصل شعر به شعر: 251
- 2) روایتی که از «وصل شعر به شعر غیر» نهی کرده است 252
- 3) روایاتی که مربوط به «وصل کردن شعر مرأه به شعر مرأه» است 252
- روایت فقه الرضا علیه السلام: 252
- 2 - مضمرۀ علی: 252
- 1 - مرسلۀ فقیه: 252
- 2 - روایت مکارم الاخلاق: 253
- ج) بررسی چگونگی حمل روایات ناهیه از وصل شعر به شعر بر کراهت: 253
- 1) مقدمه 253
- 2 - روایت ثابت بن أبی سعید: 254
- 1 - روایت عبد الله بن حسن: 254
- 2) روایاتی که از آنها کراهت استظهار شده است 254
- 3) بحث استاد مدّ ظلّه دربارۀ اسناد این روایات 255
- 4) بررسی دلالت روایات مذکور بر کراهت 257
- 5) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی (ره) در این باره 258
- 6) توضیحاتی دربارۀ مسائل 47 تا 49 259
- 2 - توضیحی دربارۀ مسئلۀ 49: 259
- 1 - متن مسائل 47، 48 و 49: 259
- 3 - بررسی کلامی از مرحوم آقای مطهری (قدس سرّه): 260
- 1) متن عروه: 261
- الف) بررسی مسئلۀ 50: 261
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 261
- اشاره 261
- اشاره 262
- توضیح این وجه و مبنای مرحوم سیّد (ره) 263
- وجه اول؛ تمسک به عام در شبهۀ مصداقیه 263
- وجه دوم؛ استصحاب عدم ازلی 265
- اشکالات استاد مد ظلّه بر جریان استصحاب عدم ازلی 265
- - اشکال اول: 265
- وجه سوم؛ مبنای مرحوم نائینی (ره) 266
- - اشکال دوم: 266
- مناقشۀ استاد (مد ظلّه) 266
- وجه چهارم؛ قاعدۀ مقتضی و مانع 267
- مناقشۀ استاد (مد ظلّه) 268
- مختار استاد (مد ظلّه) 269
- بیان مرحوم آقای خوئی (ره) 270
- توضیحی از استاد (مدّ ظلّه) 271
- 3) ادامۀ مسئله (5) عروه: 271
- 4) ادامۀ مسئله (51) عروه: 272
- اشکالی بر مرحوم سیّد (ره) 273
- متن عروه: 273
- 5) ادامۀ مسئله 51 عروه: 273
- اشاره 273
- ب) بررسی مسئله 51: 273
- ج) طرح مسئله 52: 274
- متن عروه: 274
اذا کانتا متزوّجه»(1).
در این روایت، مسئلۀ زوجه بودن مطرح نیست که همسر نزد پدر باشد یا نه، به طور کلی، سخن از استیذان شخص هنگام دخول بر پدر است. پس، مفاد روایت اعم است.
8) بیان مرحوم آقای خوئی (ره) و نظر استاد مدّ ظلّه
مرحوم آقای خوئی (ره) می فرمایند: اگر کسی بخواهد در ساعات خلوت پدر با همسرش بر او وارد شود، جایز نیست و آیۀ شریفه «لِیَسْتَأْذِنْکُمُ الَّذِینَ مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ وَ الَّذِینَ لَمْ یَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْکُمْ ثَلاثَ مَرّاتٍ» نیز بر این مطلب دلالت دارد. سپس می افزایند:
گرچه موضع استیذان «ملک یمین» یا «من لم یبلغ الحلم» است، ولی مفهوم ندارد، و ذکر این دو مورد به خصوص یکی برای این است که اینگونه موارد کثیر التّردد است و بیشتر محلّ ابتلای افراد است و آیۀ شریفه فرد غالب را ذکر کرده است، مثل «ادخلوا السوق و اشتر اللحم» یا «رَبائِبُکُمُ اللاّتِی فِی حُجُورِکُمْ» ، و گاهی فرد مخفی ذکر می شود مثل: «فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ» ، که اف گفتن، فرد مخفی ایذاء است، وقتی فرد مخفی ممنوع بود، فرد جلیّ به طریق اولی ممنوع خواهد بود. در اینجا هم می فرمایند:
حکم عمومی است، بر همۀ اشخاص در هنگام خلوت نباید بدون اذن وارد شد، یا در صورتی که همسر شخص نزد او است، در اینجا نیز استیذان لازم است و فرقی هم بین پدر و پسر و دیگران از این جهت وجود ندارد، ولی دخول در سایر مواقع که نه وقت خلوت است و نه همسر شخص نزد او است، استیذان لازم نیست، و فرقی بین پدر و پسر هم نیست.، منتها حکم اخلاقی اقتضاء می کند که پسر بدون اذن بر پدر وارد نشود.
اینکه ایشان از آیۀ شریفه استفاده کرده اند که در موقع خلوت مطلقاً دخول جایز نیست و توضیح نداده اند، به نظر می رسد که چون علّت معمّم است، حکم مسئله از
1- (1) وسائل الشیعه، ج 20، ابواب مقدمات النکاح، باب 119، ص 214، ح 1.