نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 3 صفحه 30

تزاحم با شهادت اهمّ، اگر ضرورتی برای چنین شهادتی پیش بیاید، جایز می شود.

ب) دفاع از مرحوم سیّد در ذکر مستثنیات حرمت نظر:

اشاره

در جلسات گذشته(1) گفته شد که مرحوم سید (ره) چهار عنوان را از حرمت نظر به اجنبیه استثناء کرده اند؛ 1 - مقام المعالجه 2 - مقام الضروره 3 - معارضه کل ما هو اهم فی نظر الشارع مراعاته من مراعاه حرمه النظر و اللمس 4 - مقام الشهاده، و چون بازگشت همۀ این مستثنیات به تقدیم اهم بر مهم است، به شکل مستقل ذکر کردن آنها مسامحی است.

1) توجیه کلام مرحوم سید توسط استاد «مد ظله»

ولی به نظر می رسد کلام ایشان را به گونه ای بتوانیم توجیه کنیم که اشکال قبلی پاسخ داده شود. عناوینی که ایشان مستثنی می دانند عبارتند از؛ الف: مقام المعالجه، این مورد بعنوانه الخاص مستثنی است، چون اولاً، اختصاص به صورت ضرورت ندارد و موارد حرج را نیز شامل می شود، و ثانیاً، از ناحیۀ طبیب برای معالجه هیچ گونه ضرورتی نیست. ب: مقام الضروره، از مثالهائی که زده اند معلوم می شود که منظورشان مواردی است که یک نوع ضرورت عرفی و عقلائی باشد مانند استنقاذ از غرق و حرق که عموم بشر این موارد را جزء ضروریات می شمرند، چون اگر نجات داده نشوند فتنه ای ایجاد می شود. ج: معارضۀ با اهم، یعنی مواردی که ضرورت شرعی دارد، هر چند ضرورت عرفی نداشته باشد. د: مقام الشهاده، این قسم، ذکر خاص بعد العام و از مصادیق ضرورت شرعی است، و وجه اختصاص به ذکرش این است که برخی از فقهاء برخی از موارد را بعنوانه الخاص از حرمت نظر مستثنا می دانند هر چند ضرورتی نباشد، و مرحوم سید مقدمتاً برای نقد آن موارد می فرمایند که مواردی که از نظر شرعی اهم بودن آن اثبات شود، نگاه به اجنبیه در