نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 3 صفحه 38

در مورد بحث نیز ممکن است نظر سیّد (ره) این باشد که گرچه نظر به نامحرم دارای مفسدۀ بسیار است و ترک آن نزد شارع مقدّس اهمیّت بسیار دارد، لکن این مفسده و در نتیجه حرمت آن، مقیّد به این است که با واجبی مزاحمت نکند و اگر با واجبی و لو با ارزش به مراتب کمتر مزاحمت کند، دیگر به مقدار مفسدۀ تحریمی، مفسده نخواهد داشت، پس دیگر این محاسبه نیست که کدام طرف اهمّ است بلکه خود تزاحم موجب عدم فعلیّت یکی از متزاحمین می شود.

و این نکته مورد توجّه باشد که اگر این احتمال، مورد نظر سیّد (ره) باشد، تزاحم حرمت نظر با مطلق واجبات مراد نیست بلکه حرمت نظر مقیّد به عدم تزاحم با وجوب تحمّل یا اداء شهادت است.

اگر دو روایتی را که قبلاً نقل کردیم، از حیث دلالت تمام می دانستیم، می توانستیم احتمال دوم را از آن روایات استظهار کنیم، لکن با توجه به اینکه از حیث دلالت تمام نبودند، همانند موارد دیگر، ملاحظۀ اهمّ و مهمّ می کنیم، اگر یکی به مقدار معتنابه اهمّ یا محتمل الاهمّیه بود، مقدّم داشته و الا قائل به تخییر می شویم.

ب) و منها القواعد من النساء اللاتی لا یرجون نکاحاً:

اشاره

مرحوم سیّد (ره» می فرمایند: یکی از موارد دیگر که جایز است مرد به زن نگاه کند و از حرمت نظر استثناء شده، نظر به مثل مقداری از موی سر و ذراع از قواعد است که عادتاً مکشوف است و مانند سینه و شکم آنها را که معمولاً پوشیده است، شامل نمی شود.

بررسی روایات مسئله:

در روایات یک نحوه تعارضی به چشم می خورد، در یک دسته از روایات آمده است که قواعد می توانند فقط جلباب را بردارند که در این صورت مقداری از مو و ذراع دیده می شود، اما در بعضی دیگر آمده که خمار و جلباب را می توانند از سر