نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 3 صفحه 88

مسلّمات شود، در حالی که در نقطۀ مقابل، سیره بر جواز جاری است. از اینکه اصحاب متعرض نشده اند و روایات متعددی هم در مسئله وجود ندارد و سیرۀ لا اقل امامیه بر جواز جاری شده، معلوم می شود که حکم الزامی در کار نیست.

2) نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای خوئی (ره)

اشاره

اولاً: روایات مسئله متعدد بود، و برای اهمیت مسئله لازم نیست که حتماً روایات متعدد صحاح وجود داشته باشد، تکثر روایات هر چند سند همۀ آنها صحیح هم نباشد، برای عموم مردم اطمینان آور است. اگر مسئله از مواردی باشد که اغراض و دواعی سیاسی در آن دخیل باشد، مثل مسئلۀ ولایت که به خاطر حبّ و علاقه ای که شخص دارد، ممکن است مطالب بی اساسی را هم نقل کند، در چنین مواردی، تعدّد نقل بدون اسناد معتبر، برای نوع مردم اطمینان آور نیست، اما در مسائل عادی که داعی بر جعل یا دروغگوئی وجود ندارد، نقل های متکثر، برای نوع افراد اطمینان آور است. لذا به نظر می رسد که از مجموع روایاتی که در جلسات گذشته در این باره نقل شد، اطمینان به صدور نهی از به دامن گرفتن صبیّه، حمل کردن و بوسیدن او پیدا شود. البته اینکه نهی تنزیهی یا تحریمی است، مسئلۀ دیگری است.

ثانیاً: مراد ایشان از سیره چیست؟ اگر فقهای معاصر ایشان فتوا به جواز داده باشند، سیرۀ آن عصر مستند به فتوا خواهد بود و نمی تواند مستقلاً کاشف از جواز باشد. و اگر مثلاً در زمان مرحوم سید (ره) و صاحب عروه که به عدم جواز فتوا داده است، سیره بر جواز قائم باشد، نشانۀ جهالت و یا بی تقوایی مردم است که علی رغم حرمت آن در نظر فقهاء، مرتکب می شوند. اگر سیره در عصر معصوم بر جواز قائم باشد و برای ما ثابت شود، البته می تواند کاشف از جواز باشد. ممکن است گاهی از سؤال و جواب هائی که از ائمه می کردند و در روایات آمده، سیره کشف شود و روشن گردد که چه مسائلی نزد مردم مسلّم و چه مسائلی مجهول بوده است.