نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 4 صفحه 224

روایت می فرماید غسل بر او واجب نیست زیرا «انما جامعها دون الفرج» یعنی مجامعتی که پائین تر از فرج است.

«محمد بن مسلم قال قلت لأبی جعفر علیه السلام... کیف لم یجعل علیها [المرأه] الغسل اذا جامعها دون الفرج فی الیقظه فأمنت ؟ قال:... لانها انما جامعها دون الفرج فلم یجب علیها الغسل لانه لم یدخله»(1) یا در روایت دیگری تعبیر شده: «سئل ابو عبد الله - علیه السلام - عن الرجل یصیب المرأه فیما دون الفرج أ علیها غسل ان هو انزل و لم تنزل هی ؟ قال: لیس علیها غسل...»(2) در این موارد هم مراد از عدم وجوب غسل، در صورتی است که مواقعه در پایین تر از فرج صورت گرفته باشد؛ زیرا مطابق قول مشهورِ قوی، جماع و اصابه چه در قبل باشد و چه دبر، برای زن غسل را واجب می سازد. از این رو، این تعابیر را معمولاً بر تفخیذ و امثال آن نه بر وطی در دبر حمل می کنند.

مثال سوم: اصولاً معنای کمتر و پایین تر برای کلمۀ «دون» معنایی غیر متعارف و حتی غیر شایع نیست و نمی توان گفت که «دون» همواره به معنای «ما عدا» و «ما سوی» می باشد. مثلاً چه بسا گفته می شود «دون اربعین سنه» یا «دون المیقات»(3) در این موارد مراد آن است که فرد به آن سن یا مکان واصل نشده و نرسیده باشد. بنابراین حمل تعبیر «ما دون الفرج» بر تمتعات پایین تر از موضع فرج (مانند تفخیذ) نه تنها استبعادی ندارد، بلکه مطابق و موافق با یکی از معانی شایع و متداول واژۀ «دون» می باشد.

بنابراین از روایاتی که در حال حیض تمتعات «ما دون الفرج» را تجویز کرده، نمی توان جواز وطی در دبر را استفاده کرد.

ب) بررسی دلالت روایات بر جواز وطی در دبر در حال حیض و نظر مقبول استاد - مدّ ظلّه -:

اشاره

1- (1) وسائل الشیعه، کتاب الطهاره، باب 7 از ابواب الجنابه، طبع آل البیت، ج 2، ص 191، ح 19.
2- (2) وسائل الشیعه، کتاب الطهاره، باب 11 از ابواب الجنابه، طبع آل البیت، ج 2، ص 199، ح 1.
3- (3) مثلاً این موارد را در روایات می بینیم: «لیس فیهما دون الاربعین شیء» یعنی کمتر از چهل گوسفند *، «التعزیر کم هو؟» قال دون الحد، قلت دون ثمانین قال: لا و لکن دون الاربعین *، «فلیفرغ علی کفیه فلیغسلهما دون المرفق» یعنی پایین تر از مرفق، «من شاء اکتحل ثلاثاً فی کل عین و من فعل دون ذلک او فوقه فلا حرج» * «قلت فان کان دون الدرع ازار فانما یصیب العرق ما دون الازار» * «سألته عن قول الله عز و جل «وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِکَ وَ لا تُخافِتْ بِها» قال المخافه ما دون سمعک، * «لیس علی ما دون المائه بعد ذلک شیءٌ» * «ما دون المواقیت الی مکه فهو حاضری المسجد الحرام» * «ما حدّ التّلقی ؟ قال: ما دون غدوه او روحه»