- 1378/6/27 شنبه درس شمارۀ (116) کتاب النکاح/سال دوم 1
- 1) متن مسئله 1
- الف): بررسی مجدد مسئله 50 1
- اشاره 1
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- 2) توضیح مسئله 2
- ب): وجوه مختلف برای وجوب اجتناب در دو حالت مسئله 3
- اشاره 3
- 1) وجه اول: تمسّک به عام در شبهه مصداقیه مخصّص 3
- 2) توضیح وجه دوم و سوم برای لزوم اجتناب 5
- 3) فرق بین وجه دوم و وجه سوم 6
- 1) توضیح مبنای مرحوم سید «ره» و اشکال آن 7
- ج) تذکر یک نکته در معنای نسائهن 7
- 2) پاسخ اشکال 8
- 3) اشکال دیگر به مرحوم سید «ره» 9
- اشاره 11
- 1) نقل وجوه چهارگانه (یادآوری و تکمیل) 11
- الف): بررسی وجوه چهارگانه برای لزوم اجتناب در موارد مشتبه 11
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 11
- 2) بررسی وجه دوم 12
- 3) مورد جریان قاعده مقتضی و مانع و عدم تطبیق آن بر مقام 14
- 4) بررسی وجه سوم (مبنای مرحوم آقای نایینی ره) و وجه چهارم (استصحاب عدم ازلی) 15
- 5) تذکری کلی 15
- 1) متن مسئله 17
- 2) توضیح مسئله و بررسی آن 17
- ب): ادامه مسئله 50 17
- 3) حکم شک در محارم سببی 18
- الف) تذکّری در بارۀ عبارت متن: 21
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 21
- اشاره 21
- 2) توضیح عبارت متن و تذکر یک نکته: 22
- 1) متن عروه 22
- ب) ادامۀ مسئلۀ 50: 22
- 3) کلامی از مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - 23
- ج) ادامه مسئله 50: 24
- 1) متن مسئله 24
- 2) توضیح مسئله 24
- 3) تذکر یک نکته 25
- 4) اشکال به کلام مرحوم سید - قدس سرّه - 26
- اشاره 26
- د) حکم سایر صور مسئله 26
- 1) حکم شک در مسلمان یا کافر بودن طرف مقابل 27
- 2) حکم شک در کنیز بودن یا محلّله بودن طرف مقابل (بر طبق مبانی قوم) 27
- در آغاز بحث دو نکته را متعرض می شویم و سپس بعضی از فروع مسئلۀ 50 را مطرح می کنیم: 31
- الف) دنبالۀ استدلال به آیات در جواز یا عدم جواز نظر 31
- اشاره 31
- نکته اول: توضیحی در بارۀ نحوۀ استناد حکم «ربیبه» از آیۀ شریفه 31
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 31
- پاسخ اشکال: 32
- اشاره 32
- اشکال به انصراف «نِسائِهِنَّ» از زنان مسلمان 32
- نکته دوم: بحث در بارۀ «نِسائِهِنَّ» در آیۀ شریفه 32
- مقدمۀ اول: 32
- نتیجه: 34
- مقدمه دوم: 34
- فرع اول: نگاه کسی که نمی دانیم از مصادیق «ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ» هست یا خیر؟ 35
- فرع دوم: حکم کسی که نمی دانیم از «بالغین غَیْرِ أُولِی الْإِرْبَهِ مِنَ الرِّجالِ» هست یا خیر؟ 36
- اشاره 37
- چند فرع دیگر: 37
- فرع سوم: حکم کسی که نمی دانیم از مصادیق «أَوِ الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُوا عَلی عَوْراتِ النِّساءِ» هست یا خیر؟ 37
- 1 - (کافرات) 37
- 3 - (بیمار) 38
- 1) متن مسئله 38
- ب) بررسی مسئلۀ 51: 38
- اشاره 40
- نکته اول: 40
- ب) ذکر نکات توضیحی و تکمیلی در ذیل مسئله: 40
- الف) طرح مسئلۀ 51 و ترجمۀ آن: 40
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 40
- نکته دوم: 41
- د) کلام مرحوم آیت الله حکیم (ره) در اعانت بر اثم: 42
- نکتۀ سوم: 42
- ج) کلام مرحوم آیت الله خوئی (ره) در اعانت بر اثم: 42
- ه) نقد کلام مرحوم آقای خوئی ره و مرحوم آقای حکیم ره توسط استاد مدّ ظلّه: 43
- الف) بررسی مسئله 52: 46
- اشاره 46
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 46
- 1) متن مسئله 46
- 3) کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - و توضیح آن 47
- 4) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - توسط استاد مدّ ظلّه 48
- 2) توضیح مسئله 51
- 1) متن عروه 51
- ب) بررسی مسئله اول از فصل جدید: 51
- 3) نقل اقوال فقهاء (قائلین به جواز) 52
- 4) اقوال سایر فقهاء (قائلین به حرمت) 55
- 2) قائلین به تحریم از امامیه: صدوق، ابن حمزه 57
- الف) بررسی اقوال در مسئلۀ جواز یا عدم جواز وطی در دبر: 57
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 57
- اشاره 57
- 1) قول مشهور 57
- 3) ابو الفتوح رازی، راوندی، صاحب البلابل 58
- 1) استدلال به آیۀ شریفه (یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْمَحِیضِ...) 59
- ب) بیان استدلالات مجوّزین و مانعین: 59
- اشاره 59
- اشاره 59
- حرمت مقاربت در حال حیض و شرائط رفع حرمت 60
- استدلال مجوزین به آیه شریفه 61
- اشاره 64
- الف) توضیحی دربارۀ نحوۀ دستیابی به نظریۀ مرحوم محقق (ره): 64
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 64
- اشاره 65
- ب) بررسی استناد مرحوم محقّق (ره) برای جواز به آیۀ «فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِی الْمَحِیضِ» : 65
- 1) تقریب استدلال مرحوم محقّق (ره) 66
- 2) بررسی استدلال مرحوم محقق (قدس سرّه) توسّط استاد - مدّ ظلّه - 67
- 3) کلام محقق در معنای «محیض» در صدر آیۀ شریفه 68
- اشکال و پاسخ: 68
- اشاره 68
- ج) استناد سید مرتضی (ره) برای جواز به «فَأْتُوا حَرْثَکُمْ أَنّی شِئْتُمْ» : 71
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 73
- الف) ادامۀ بحث در آیۀ «محیض»: 73
- 1) نکتۀ تکرار کلمۀ «محیض» در آیۀ شریفه 73
- اشاره 73
- 3) ادامۀ استدلال به آیۀ «محیض» 75
- اشاره 75
- 1) کلام سید مرتضی (ره) 75
- ب) استدلال به آیۀ «حرث» برای جواز وطی در دبر: 75
- 2) تقریب کلام سید مرتضی (ره) 76
- 3) خلاصه اشکال مرحوم آقای حکیم (ره) و جواب استاد - مدّ ظلّه - 77
- ج) استدلال به آیات مربوط به قوم لوط برای جواز وطی در دبر: 78
- اشاره 78
- 2) اشکال به استدلال به این آیات 79
- 1) تقریب استدلال به آیات فوق 79
- 1) «هُوَ أَذیً» در آیۀ «محیض» 80
- 2) «مِنْ حَیْثُ أَمَرَکُمُ اللّهُ» در آیۀ «محیض» 81
- 2) «فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَیْثُ أَمَرَکُمُ اللّهُ» 82
- 1) آیۀ محیض 82
- اشاره 82
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 82
- اشاره 82
- الف) استدلال به آیات قرآن در حرمت وطی در دبر: 82
- اشاره 83
- 3) بررسی تقریب اول و بررسی کلام طبری 83
- پاسخ طبری به استدلال به آیۀ شریفه 83
- اشکالات دیگر بر تقریب اول 84
- 4) نقد اشکال پنجم 86
- اشاره 87
- بررسی تقریب دوم 87
- بررسی روایات در جواز یا عدم جواز وطی در دبر 88
- اشاره 88
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 88
- 1) بررسی دلالت روایت 88
- الف) صحیحۀ صفوان: 88
- اشاره 88
- 2) نقد استدلال فوق بر کراهت 89
- 1) بررسی سند روایت 90
- اشاره 90
- ب) صحیحۀ ابن یقطین: 90
- 2) بررسی دلالت روایت 90
- تقریب اول: (صاحب حدائق ره) 91
- تقریب دوم: (علامه طباطبائی ره) 91
- تقریب سوم از استاد مدّ ظلّه: 92
- 1) بررسی سند روایت 93
- اشاره 93
- ج) موثقۀ عبد الله بن أبی یعفور: 93
- اشاره 94
- 2) دلالت روایت 94
- ه) روایت حمّاد بن عثمان: 94
- د) موثقه ای دیگر از عبد الله بن أبی یعفور: 94
- 2) بررسی دلالت روایت 95
- 1) بررسی سند روایت 95
- 1) بررسی سند روایت 96
- اشاره 96
- و) مرسلۀ حفص بن سوقه: 96
- 2) بررسی دلالت روایت 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 98
- 1) متن روایت 98
- الف) روایت یونس بن عمّار: 98
- اشاره 98
- 3) بحث متنی (نقل و بررسی کلام مرحوم آقای خوئی ره) 100
- 4) توضیح در بارۀ ادله کراهت 102
- 1) متن روایت 105
- 2) توضیحی در بارۀ روایت 105
- 3) اشکال مرحوم آقای خوئی (قدس سرّه) و بررسی آن 105
- ج) سایر روایات مجوّزه: 107
- اشاره 107
- 1) اصل استدلال به روایات باب حیض 107
- 2) متن موثقۀ هشام بن سالم 108
- د) روایت محرّمه (صحیحۀ معمر بن خلاّد) 110
- 1) متن روایت 110
- 2) تذکری درباره متن روایت 110
- 3) کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - 111
- 4) نقد نکته دوم در کلام مرحوم آقای خوئی (میزان در جمع عرفی) 112
- 5) نقد نکته سوم در کلام مرحوم آقای خوئی (قرآن، مرجّح اخبار ناهیه است) 114
- 6) نقد نکته چهارم در کلام مرحوم آقای خوئی (شاهد جمع بودن صحیحۀ ابن ابی یعفور) 115
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 118
- 1) متن صحیحۀ معمّر بن خلاّد 118
- الف) بررسی دو راه جمع میان صحیحۀ معمّر بن خلاّد و روایات مجوّزه: 118
- اشاره 118
- 3) مفهوم آیۀ شریفه و روایت معمّر بن خلاّد بنا بر تحلیل مذکور 120
- اشاره 120
- الف - راه جمع اول (جمع شیخ طوسی «ره») 121
- نقد راه جمع اول: 121
- نقد جمع دوم: 122
- ب - راه جمع دوم (مرحوم نراقی ره) 122
- ج - راه جمع سوم: (روایت معمّر دلالت بر اصل مبغوضیّت دارد نه بر حرمت) 122
- د - راه جمع چهارم 123
- الف - راه جمع اول: 124
- اشاره 124
- 4) نحوۀ جمع صحیحۀ معمّر بن خلاّد با روایت عبد الله بن أبی یعفور 124
- 1) استدلال قدما به آیه برای حرمت 125
- ب) بررسی استدلال به «فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَیْثُ أَمَرَکُمُ اللّهُ» برای حرمت: 125
- نقد جمع دوم: 125
- ب - راه جمع دوم (مرحوم آقای حکیم «ره») 125
- 3) پاسخ استاد - مدّ ظلّه - به طبری در تقریب قول قدما 126
- 2) پاسخ طبری به استدلال مزبور 126
- 4) فرمایش مرحوم آقای خوئی (ره) در این باره 127
- 5) نقد استاد - مدّ ظلّه - 127
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 128
- اشاره 128
- الف) تقریب دلالت آیه شریفه «فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِی الْمَحِیضِ» بر جواز وطی در دبر 128
- اشاره 128
- 1) نقد استدلال به آیۀ «فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِی الْمَحِیضِ» بر جواز وطی در دبر 129
- اشاره 129
- ادامۀ بحث جلسۀ گذشته 132
- 3) نتیجه استظهار از روایات 134
- 2) نکته ای حدیثی 134
- اشاره 134
- 4) کلام شهید ثانی (ره) در حکم وطی در دبر 135
- اشاره 135
- اشتراط رضایت زوج خلاف فتاوای قوم نیست 135
- بررسی کلام شهید ثانی ره 135
- ب) بررسی روایات حرمت 136
- اشاره 136
- نتیجۀ بحث روایات حرمت 137
- اشاره 138
- 1) طرح اشکال 138
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 138
- الف) استدلال به روایات حیض برای جواز وطی در دبر (تکمیل): 138
- اشاره 138
- 2) پاسخ استاد «مدّ ظلّه» 139
- اشاره 140
- تذکر یک نکته: 141
- نتیجه: 141
- اشاره 142
- 1) نکته ای از مرحوم آقای شریعت اصفهانی ره 142
- مقدمه 142
- 3) علت زیاد شدن «فی الاسلام» 143
- د) بودن یا نبودن قید «علی مؤمن» در حدیث لا ضرر: 144
- فرمایش مرحوم آقای خمینی (ره) در ثبوت قید «علی مؤمن» 144
- پاسخ اشکال: مرحوم آقای خمینی (ره) در پاسخ اشکال می فرمایند: 145
- اشاره 147
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 147
- اشاره 148
- اشکال صغروی تقریب فوق: 150
- نقد فرمایش مرحوم آقای خمینی قدس سرّه 151
- ب) ادامۀ کلام مرحوم آقای خمینی قدس سرّه: 151
- اشاره 151
- ج) دوران امر بین اصل عدم زیاده و اصل عدم نقیصه: 153
- خلاصۀ بحث 153
- اشاره 153
- اشاره 154
- 1) احتمال تلخیص و اقتصار 154
- بررسی بیان فوق: 154
- 2) احتمال تقطیع 155
- بررسی بیان فوق: 155
- اشاره 155
- د) تکمله، بررسی موارد عدم جریان اصول عقلایی: 156
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 159
- الف) توضیحی در بارۀ چند اصل مشابه اصاله عدم الزیاده: 159
- اشاره 159
- اشاره 159
- 1) عدم جریان اصاله عدم التقیه 160
- 4) عدم جریان اصاله عدم الخطأ 161
- 3) عدم جریان اصاله عدم التقطیع 161
- 1) تحریر محلّ بحث (یادآوری و تکمیل) 163
- ب) بررسی تعارض اصاله عدم الزیاده و اصاله عدم النقیصه: 163
- 2) حکم تعارض اصاله عدم الزیاده و اصاله عدم النقیصه 165
- 3) مناشئ اختصاصی زیاده 168
- 1) اصل تقریب دلیل در موارد مشابه 172
- ج) دلیل انسداد صغیر: 172
- 2) جریان دلیل انسداد صغیر در باب نسخ 174
- اشاره 176
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 176
- 1) «اشتباه در تطبیق» به «ضمیمۀ سهو قلم» یا «رعایت احترام»، از علل وقوع زیاده 176
- اشاره 176
- الف) برخی از علل و عوامل وقوع نقیصه یا زیاده: 176
- 2) «نقل به معنا» از علل دیگر زیاده و نقیصه 177
- 3) «تحریف» از جمله عوامل مهم نقیصه 179
- ب) تطبیق مباحث پیشین بر روایت مورد بحث (روایت ابن أبی یعفور): 180
- نتیجه: 180
- اشاره 180
- بررسی اختلاف متن در روایت ابن أبی یعفور و امکان اخذ به زیاده 181
- 2) بررسی احتمال تقیّه در روایات نهی کننده 183
- 1) ادله ای برای قول به کراهت 183
- ج) بررسی کراهت وطی در دبر: 183
- 1) تنقیح محل بحث و ارتباط آن با مسئلۀ قبل 185
- الف) بررسی اقوال و اجماعات در مسئلۀ وطی در دبر حائض: 185
- اشاره 185
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 185
- 3) استشهاد به کلمات فقهاء در تحریم غیر موضع دم 186
- 1) طوائف مختلف روایات و مضامین گوناگون آن 188
- ب) بررسی روایات وارده در استمتاعات از حائض: 188
- 2) عدم امکان استدلال به مطلقات در ما نحن فیه 188
- اشاره 189
- 3) بیان روایات خاصه و چگونگی جمع بین آنها 189
- روایت دوم: 190
- روایت اول: 190
- روایت ششم: 191
- روایت چهارم: 191
- روایت پنجم: 191
- روایت هفتم: 191
- ب - روایات داله بر ممنوعیت سایر استمتاعات 192
- روایت سوم: 192
- روایت اول: 192
- روایت دوم: 192
- روایت چهارم: 193
- أ) اقوال مختلف در مسئله تمتع از حائض: 195
- اشاره 195
- 1) قول اول: حرمت مطلق استمتاع 195
- اشاره 195
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 195
- ب) بررسی اقوال: 196
- 4) قول چهارم: اختصاص حرمت به قُبل 196
- اشاره 196
- اشاره 196
- 3) قول سوم: حرمت قبل و دبر 196
- 1) توجیه قول اول 196
- بررسی استدلال فوق: 197
- تطبیق بر ما نحن فیه 200
- 2) توجیه قول دوم 201
- 3) بررسی استدلال به این روایات در کلام مرحوم آقای خوئی «ره» 202
- 4) بررسی فرمایش مرحوم آقای خوئی «ره» 202
- 5) نظر استاد مدّ ظله - در مورد روایات مورد بحث 203
- 1) اقسام روایات 205
- اشاره 205
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 205
- الف) روایات مختلف دربارۀ استمتاع از حائض: 205
- 4) نقل روایات طائفه سوم: فقط بین السره و الرکبه حرام است 206
- 3) نقل روایت طائفه دوم: فقط آنچه پیراهن می پوشاند، حرام است (موثّقۀ حجّاج الخشّاب) 206
- 2) نقل روایت طائفه اول: مطلق استمتاع حرام است 206
- 5) نقل روایت طائفه چهارم: اجازۀ تفخیذ داده شده است (روایت عمر بن حنظله) 207
- 6) نقل روایات طائفه پنجم (روایت عمر بن یزید) 207
- 7) بررسی روایات فوق 207
- ب) ادله ناهیه از مطلق وطی: 209
- 1) اشارۀ کلی به ادله 209
- نهی از قرب: 210
- نهی از اتیان: 210
- 2) اشاره به روایات مشتمل بر عناوین وارده در قرآن 210
- امر به اعتزال: 210
- 3) اشاره به سایر روایات ناهیه 211
- غِشْیان: 211
- مجامعه: 212
- مواقعه: 212
- وطئ: 212
- الوقوع علیها: 212
- مسّ: 213
- نهی از نکاح: 213
- امر به امساک از زوجه: 213
- ایقاب: 213
- 4) بررسی دلالت روایات فوق 214
- اشاره 214
- نکته ای حدیثی: 217
- بررسی اطلاق داشتن روایت لیث مرادی 217
- 1) اقسام روایات مجوّزه 219
- ج) بررسی روایات مجوزه 219
- 2) بررسی روایات قسم اول ( ما دون الفرج) 220
- اشاره 220
- نقد روایات «ما دون الفرج» 221
- الف) مراد از تعبیر «ما دون الفرج» در روایات مورد بحث: 222
- 1) معنای «ما دون الفرج» به نظر استاد مدّ ظلّه 222
- اشاره 222
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 222
- 2) ادله و شواهد معنای مذکور برای «ما دون الفرج» 223
- ب) بررسی دلالت روایات بر جواز وطی در دبر در حال حیض و نظر مقبول استاد - مدّ ظلّه -: 224
- اشاره 224
- اشاره 225
- 2) روایت عبد الملک بن عمرو 225
- بحث اول: متن دو نقل مختلف از روایت عبد الملک بن عمرو: 225
- بحث دوم: سند و دلالت روایت عبد الملک بن عمرو: 226
- 3) مرسلۀ عبد الله بن بکیر 227
- 4) موثّقۀ عبد الله بن سنان 228
- 5) موثّقۀ معاویه بن عمار 228
- 2) شهرت قول به تحقّق نشوز با عدم تمکین، نسبت به وطی در دبر 229
- 1) متن مسئله 229
- ج) بحث در بارۀ مسئلۀ سوّم: 229
- 6) نتیجۀ بحث 229
- 3) برخی تعابیر فقها در این باره 230
- اشاره 233
- 1) نقل قول صاحب معالم 233
- الف) بررسی یکی از علل سقطهائی که در اسناد روایات واقع شده است: 233
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 233
- 1) سند روایت عمر بن حنظله که بیشتر از تفخیذ را جایز نمی دانست، این طور است 236
- ب) تعلیق در حدیث عمر بن حنظله و عمر بن یزید: 236
- اشاره 237
- 2) روایت عمر بن یزید که می فرمود «له ما بین الیتیها و لا یوقب» 237
- ج) بحث در روایت عبد الملک بن عمرو - روایت دال بر جواز وطی در دبر حائض -: 237
- نتیجه بحث 239
- د) دنبال مسئله تحقق نشوز با ممانعت زوجه از وطی در دبر (مسئله سوم عروه): 239
- اشاره 239
- جهت احتیاط در اجتناب: 239
- نقد استاد: 240
- 2 - روایاتی که تعبیر می کند زن لُعبۀ مرد و برای ملاعبه او است. 240
- 1 - روایاتی که زن باید از شوهر اطاعت کند، 240
- نقد استاد: 240
- اشاره 240
- اشاره 240
- نتیجه بحث: 241
- نقد استاد: 241
- نقد استاد: 241
- اشاره 241
- 3 - آیه شریفه: «نِساؤُکُمْ حَرْثٌ لَکُمْ فَأْتُوا حَرْثَکُمْ...» 241
- اشاره 241
- 4 - از روایت معمّر بن خلاّد استفاده می شود که اهل مدینه وطی در دبر را جایز دانسته 241
- دسته اول: روایات اطاعت زوج که در سیاق مستحب ذکر شده است 242
- اشاره 242
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 242
- الف) بررسی روایات اطاعت: 242
- اشاره 242
- دسته دوم: روایات اطاعت زوج که در سیاق واجبات است 243
- اشاره 243
- نتیجه: 244
- دسته سوم: روایات لزوم اطاعت زوج حتی در شرائط سخت 245
- دسته چهارم: روایاتی که زنان عاصیه و غیر مطیع مذمت گردیده اند. 246
- دسته پنجم: روایات حرمت سخط زوج بر زنان 246
- 2) حاشیۀ مرحوم آقای بروجردی قدس سرّه الشریف 247
- ب) بررسی مسئله 4: 247
- جمع بندی: 247
- 1) طرح مسئله و ترجمۀ آن 247
- 3) پاسخ استاد مدّ ظلّه به اشکال مرحوم آقای بروجردی «ره» 248
- 2) پاسخ استاد مدّ ظلّه به ادلۀ مرحوم آقای خوئی ره 249
- ج) ادلۀ وجوب غسل با وطی در دبر مرأه: 249
- 1) ادلۀ مرحوم آقای خوئی (ره) بر وجوب غسل 249
- 3) ادله استاد مدّ ظلّه در وجوب غسل هنگام وطی در دبر 250
- اشاره 250
- *صحیحۀ محمد بن مسلم: 250
- - صحیحۀ بزنطی 251
- سند روایت: 251
- - موثقۀ محمد بن مسلم 251
- خلاصه: 252
- - صحیحۀ داود بن سرحان 252
- - صحیحۀ عبد الله بن سنان 252
- اشاره 253
- روایت معارض: 253
- 4) لزوم التقاء ختانین در وجوب غسل 253
- بررسی روایت معارض 253
- الف) ادلّۀ فقهاء سابقین بر وجوب غسل در وطی در دُبر: 255
- اشاره 255
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 255
- 1) دلیل اجماع 256
- 2) نقد استاد - مدّ ظلّه - 256
- ب) نقل فرمایش مرحوم آقای حکیم ره در استدلال بر وجوب غسل: 256
- اشاره 256
- *بررسی اجماع سید مرتضی به وجوب غسل در وطی در دُبر: 258
- 3) دلیل دیگر آقای حکیم ره؛ روایت حفص بن سوقه 259
- اشاره 259
- *نقد استاد - مدّ ظلّه - 259
- جواب استاد - مدّ ظلّه - 260
- اشکال آقای خوئی ره به دلالت روایت: 260
- *نظر استاد - مدّ ظلّه - در بارۀ اصحاب اجماع 260
- *دلالت روایت حفص بن سوقه 260
- 1) صحیحه محمد بن مسلم 261
- اشاره 261
- اشاره 261
- ج) بقیۀ روایات: 261
- دلالت حدیث: 262
- اشاره 263
- *دلالت هر دو حدیث 263
- *سند روایت: 263
- *نتیجه بحث: 264
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 265
- 1) سابقه و چگونگی طرح مسئله در کلمات فقهاء 265
- اشاره 265
- الف) مفطریّت جماع و حدّ آن در ابطال صوم: 265
- اشاره 265
- 2) بررسی روایات و کیفیت استفادۀ حدّ مفطریت جماع از آنها 266
- 4) استدلال مرحوم آقای خویی بر مفطریت جماع به ملاک جنابت 267
- 5) نقد کلام مرحوم آقای خویی 268
- الف) بررسی اجمالی مباحث مطرح در احکام وطی در دبر: 270
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 270
- اشاره 270
- 2) فرمایش مرحوم آقای خوئی ره 271
- ب) بررسی ادله قائلین به عدم جریان احکام وطی در دبر بر وطی در قبل: 271
- 1) روایات التقاء ختانین 271
- 3) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی ره توسط استاد مدّ ظلّه 272
- ج) بررسی روایات التقاء ختانین: 274
- اشاره 274
- 2) توضیح سند روایت درست 275
- 3) بررسی دلالت روایت درست 275
- د) ادله یکسان بودن احکام وطی در قبل و دبر: 276
- اشاره 276
- *اشکال وارد بر اطلاقات 276
- 1) اطلاقات 276
- 4) اشکال دلالت روایت در مورد وطی در دبر 276
- اشاره 277
- 3) اطلاق روایات وارده در طواف نساء 277
- 2) روایت حفص بن سوقه 277
- *نتیجه: 278
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 279
- 1) خلاصه کلام مرحوم آقای خوئی ره (یادآوری) 279
- الف) ادامه بررسی کلام مرحوم آقای خوئی ره در مناط بطلان صوم در باب جنابت: 279
- اشاره 279
- 2) تکمیل تقریب مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - توسط استاد - مدّ ظلّه - 280
- 3) یادآوری بحث فقهی مشابه 281
- 4) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - توسط استاد - مدّ ظلّه - 282
- اشکال اول: کلام مرحوم آقای خوئی 282
- اشاره 282
- اشکال سوم: اشکالی به مرحوم آقای خوئی - قدس سرّه - و پاسخ آن 284
- اشکال دوم: 284
- 5) مقدمه ای در تبیین اشکال سوم 285
- 6) تبیین اشکال سوم و سایر اشکالات به مرحوم آقای خوئی ره 286
- 7) نتیجه بحث 287
- 8) بررسی روایت دال بر عدم افطار به وطی در دبر 288
- 2) نظر استاد - مدّ ظلّه - در مسئله 289
- 1) طرح بحث 289
- الف) عدم الحاق وطی در دبر به وطی در قبل نسبت به برخی احکام: 291
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 291
- 1) متن عروه (ادامۀ مسئلۀ 4) 291
- اشاره 291
- 2) توضیح متن 292
- 3) بررسی کلام مرحوم صاحب جواهر ره دربارۀ اعتبار دخول در نکاح محلّل 292
- اشاره 293
- ب) اعتبار دخول و وطی در قبل برای حلیّت زن سه طلاقه بنا بر احادیث: 293
- 1) استناد شیخ (ره) در مبسوط به روایات: 293
- 2) نقل روایات مربوطه 293
- اول) روایت ابی بصیر: 294
- دوم) موثقۀ زراره: 294
- *روایات دسته اول: 294
- چهارم) روایت ابی حاتم: 295
- اول) روایت سماعه بن مهران: 296
- *روایات دستۀ دوم: 296
- سوم) روایت مذکور در المجازات النبویه (سید رضی - ره -): 297
- چهارم) روایت امالی شیخ (ره) که در عوالی اللآلی هم آمده: 297
- دوم) روایت دعائم الاسلام: 297
- 4) بررسی استدلال مرحوم صاحب مسالک (ره) 298
- ج) آیا برای حلیت زن سه طلاقه برای شوهر اول، تحقّق انزال هم معتبر است ؟ 299
- 1) فرمایش مرحوم مصنّف (ره) 299
- 2) فرموده مرحوم صاحب جواهر (ره) 299
- 3) بررسی کلام صاحب جواهر (قدس سرّه) 300
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 301
- الف) طرح دو مسئله در تحلیل مطلّقه ثلاثه: 301
- اشاره 301
- ب) عدم کفایت وطی در دُبر در اسقاط وجوب وطی در چهار ماه، - دنبالۀ مسئلۀ 4 عروه -: 302
- بیان مسئله: 303
- اشاره 303
- ج) عدم تحقق حنث و رجوع در ایلاء با وطی در دُبر: 303
- نظر استاد - مد ظلّه - 303
- د) از مستثنیات «وحدت حکم وطی در قبل و دُبر» زنای محصنه است: 304
- 1) نیازی به قید «فی زمانٍ أو مکانٍ» نیست 305
- ها) بررسی مسئله 5: 305
- اشاره 305
- 2) بیان مسئله 306
- و) بررسی مسئلۀ 6: 306
- 1) تحریر محل بحث 306
- اشاره 306
- اشاره 307
- 2) محتملات و اقوال در مسئله 307
- 3) طرح اجماع شیخ طوسی رحمه الله 307
- نقد استاد مد ظلّه: 308
- 4) بررسی اجماع مرحوم شیخ رحمه الله 308
- 5) حکم عزل در متمتع بها 309
- الف) صدق رجوع در ایلاء با وطی در بر: 310
- اشاره 310
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 310
- 1) آیا وطی در دبر مصداق رجوع در ایلاء است ؟ 310
- 2) قول کشف اللثام در مسئله 310
- ب) بررسی مجدد مسئلۀ 5: 311
- اشاره 311
- 3) پاسخ مرحوم آقای حکمی نسبت به قول کشف اللثام 311
- 1) طرح مسئله 5 و ترجمۀ آن 311
- 4) نقد فرمایش مرحوم آقای حکیم توسط استاد مد ظله 311
- 2) وجه اول از مراد مرحوم سید در این مسئله 312
- 3) نقد استاد مد ظلّه به وجه اول 313
- 4) وجه دوم از مراد مرحوم سید در این مسئله 313
- 5) بررسی وجه دوم از مراد مرحوم سید ره 314
- اشاره 314
- روایت اول: صحیحۀ عبد الرحمن بن حجاج 315
- روایت دوم: 315
- روایت سوم: صحیحه أبی ولاّد الحنّاط 316
- طرح یک نکتۀ کلی: 316
- خلاصه: 317
- استناد به روایت: 317
- 1) اشاره به فتاوای فقها 318
- الف) بررسی حکم عزل مرد: 318
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 318
- اشاره 318
- 2) ادله تحریم 320
- 3) کلمات فقهاء درباره روایت مستقل در ثبوت دیه در عزل 321
- 4) نقد ثبوت روایت مستقل 323
- 5) بررسی نسبت شذوذ در روایت ثبوت دیه و اشاره به فتوای فقهاء در مسئله 324
- اشاره 328
- ب) دلیل دوم تحریم (روایت یعقوب جعفری): 328
- 1) متن روایت 328
- 2) استدلال به روایت 328
- بحث اول: وثاقت قاسم بن یحیی و جد وی حسن بن راشد 329
- 3) بررسی اشکال سندی روایت فوق 329
- اشاره 329
- بحث دوم: وثاقت یعقوب جعفری 330
- راهی برای اعتبار این روایت 330
- اشاره 332
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 332
- الف) بحث دربارۀ اعتبار سند و چگونگی دلالت روایت «یعقوب جعفی (یا جعفری)»: 332
- 1) بیان تقریبی برای اعتبار سند روایت 332
- اشاره 333
- 2) بحث دربارۀ دلالت حدیث 333
- نتیجه: 335
- ب) تقریب استناد به ادله ای دیگر برای حرمت عزل: 335
- 1) متن صحیحۀ محمد بن مسلم (دلیل اول) 335
- 2) بررسی سند روایت و مراد از تعبیر «اکره» در روایت مذکور 336
- نقد استاد مدّ ظلّه بر نظریه اول: 336
- نظر اول: کراهت مصطلح، 336
- اشاره 336
- نظر دوم: مبغوضیت تحریمی (حرمت)؛ 336
- 3) نظر استاد - مدّ ظلّه - دربارۀ معنای «کراهت» در حدیث (تقریب معنای حرمت) 337
- نظر سوم: معنای اعم؛ و مختار استاد مدّ ظلّه 337
- نقد استاد مدّ ظلّه بر نظریه دوم: 337
- 4) روایت مفضّل برای حرمت عزل (دلیل دوم) 338
- 6) استناد به این که عزل تضییع مال است (دلیل چهارم) 339
- 7) تقریب قول به حرمت در مقام جمع بین روایات (دلیل پنجم) 340
- 2) نقل و توضیح عبارت مرحوم سید مرتضی (ره) در امالی 341
- 1) انتساب قول به کراهت به سید مرتضی (ره) 341
- ج) توضیحی پیرامون فتوای مرحوم سید مرتضی (ره) دربارۀ عزل: 341
- 3) آیا کلام سید (ره) دال بر قول به کراهت است ؟ 342
- اشاره 343
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 343
- الف) ادامۀ بررسی وجوه مذکوره در حرمت عزل و نقد آن: 343
- 1) تکمیل استدلال به صحیحۀ محمد بن مسلم بر تحریم 343
- 2) تقریب چگونگی ترجیح روایات مانعه و مناقشه در آن 344
- 4) نقد حکم عقل به لزوم حفظ نطفه و حرمت تضییع آن 345
- 3) اشکال بر استدلال به روایت یعقوب جعفری - جعفی - 345
- 5) اشاره به برخی روایات در تأیید پاسخ فوق 348
- 6) روایتی دیگر در ردّ دلیل عقلی گذشته و بررسی دلالت روایت بر جواز عزل 349
- 7) توهم منافات جواز عزل با حکمت تشریع نکاح و ردّ آن 351
- 3) روایت عبد الرحمن الحذّاء 352
- ب) تحقیق در روایات وارده در جواز عزل: 352
- 1) روایت محمد بن مسلم عن أبی عبد الله علیه السلام 352
- 2) روایت عبد الرحمن بن ابی عبد الله 352
- 5) روایت ابی بصیر 355
- اشاره 356
- سند روایت: 356
- 1) صحیحه یا موثقۀ محمد بن مسلم 356
- توضیح روایت: 356
- الف) روایات دال بر جواز عزل: 356
- اشاره 356
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 356
- اشاره 357
- 3) معتبرۀ رفاعه 357
- توضیح این روایت: 357
- 2) احمد بن محمد بن عیسی عن سعید بن اسماعیل عن أبیه: 357
- اشاره 357
- مناقشه در دلالت روایت 358
- 3) روایت یعقوب جعفی 359
- ب) روایات دال بر حرمت: 359
- 1) روایت دعائم 359
- 2) روایت دیگر از دعائم 359
- اشاره 360
- ج) آیا جواز عزل از حقوق زن است ؟ (جمع بین روایات): 360
- 4) صحیحه محمد بن مسلم 360
- 1) طرح دو دسته روایت 360
- 3) شهرت کراهت عزل در فتوای فقهاء 361
- 2) جمع ما بین روایات 361
- د) بررسی جواز عزل در ازدواج موقت (متعه): 362
- اشاره 362
- - روایت مفضل بن عمر 364
- اشاره 364
- 2) بررسی روایات دال بر جواز عزل در متعه 364
- استدلال به روایت: 365
- سند روایت: 365
- - روایت فقه الرضا (علیه السلام) 366
- - روایت احول 366
- - روایت هشام بن سالم الجوالیقی 366
- الف) تذکر چند نکته در تکمله بحثهای سابق: 367
- 1) تکملۀ بحث در دلالت روایت یعقوب جعفی (یا جعفری): 367
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 367
- اشاره 367
- 2) تکمله بحث در دلالت صحیحه محمد بن مسلم (بررسی وجه اول در دلالت روایت بر تحریم: 369
- 3) وجهی دیگر در اثبات دلالت صحیحه محمد بن مسلم بر تحریم و پاسخ آن: 370
- 1) متن مسئله: 372
- 2) توضیح مسئله: 372
- 3) مسئله وجوب دیه نطفه بر زن در فرض فوق: 372
- ب) ادامۀ مسئله 6: 372
- 4) پاسخ از تقریب فوق توسط استاد «مدّ ظلّه»: 373
- 1) متن مسئله و توضیح اشکالی بر مصنف: 374
- 2) پاسخ از اشکال تناقض بین ذیل مسئله 6 و مسئله 7: 374
1378/8/5 چهارشنبه درس شمارۀ (141) کتاب النکاح/سال دوم
اشاره
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ
خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
بحث در احکام مترتبه بر وطی در دبر بود، یکی از بحثها در اینجا، این است که آیا در باب صوم، دخول به مقدار ختنه گاه در قبل - و به تبع آن در دبر - سبب بطلان صوم می گردد یا مطلق دخول روزه را باطل می کند، در اینجا ضمن اشاره به اقوال فقهاء خواهیم گفت که مقتضای اطلاقات، بطلان صوم به مطلق جماع و دخول است، مرحوم آقای خوئی با تقریبی از روایت ابو سعید قمّاط استفاده کرده اند که جماع خود موضوع ابطال نیست، بلکه تنها ملاک جنابت است که چون دخول کمتر از ختنه گاه جنابت نمی آورد، روزه را هم باطل نمی کند، ما در این جلسه بررسی تقریب ایشان را آغاز می کنیم.
***
الف) مفطریّت جماع و حدّ آن در ابطال صوم:
اشاره
یکی از مواردی که مرحوم صاحب عروه به عنوان احکام مترتب بر وطی در قبل - و به تبع ان در وطی در دبر - ذکر فرموده بطلان صوم است. و لازم است این مطلب روشن شود که معیار مفطریت جماع چه چیزی است تا نوبت به این مطلب برسد که آیا این ملاک شامل وطی در دبر نیز خواهد شد یا خیر؟
1) سابقه و چگونگی طرح مسئله در کلمات فقهاء
اولین کسی که «غیبوبه الحشفه» را میزان مفطریت جماع ذکر کرده است محقق در شرایع و معتبر است و هر چند که این معیار در روایات و کلمات فقهاء در باب