نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 5 صفحه 132

در پاسخ این اشکال می گوییم مراد از کلمه تحریم، مستفاد از روایت یعقوب بن یزید نیست، بلکه تحریمی است که جزء مسلّمات بوده و همه آن را قبول دارند، در ص 290 هم خود ایشان قائل به تحریم شده اند و به قبل ارجاع داده اند(1) ، در وافی هم که فتوا به تحریم داده، با توجه به مجموع این مطالب چنین بنظر می رسد که قید "علی المشهور" در کلام مفاتیح ناظر به اصل مسئله تحریم ابد نیست، بلکه ناظر به شرطیت افضای برای تحریم ابد است و قول غیر مشهور تحریم ابد بدون اشتراط افضاء و به نحو مطلق است، پس نه خود ایشان در اصل مسئله تحریم مخالف است و نه به قول مخالف در مسئله اشاره دارد.

3) عبارت صاحب مدارک در نهایه المرام

صاحب مدارک در نهایه المرام(2) عبارتی دارد که خلاصه آن و از جمله عبارت مورد نظر ما را علامه مجلسی در مرآه العقول(3) نقل کرده و گویا مضمون آن را پذیرفته چون نقدی بر آن ذکر نکرده اند. عبارت نهایه المرام چنین است: و لو دخل بها قبل التسع لم تحرم الاّ مع الافضاء، فانها تحرم مؤبّداً امّا التحریم مع الافضاء قال فی المسالک انّه لا خلاف فیه(4) و سیجیء الکلام فیه (مراد از کلمه سیجیء چیست؟ در هیچ بحثی مطلبی در این باره ندارد، تنها در چند سطر بعد عبارتی دارد که بنظر می رسد که عبارت به همان ناظر است و حرف سین که بر سر سیجیء آمده و به معنای آینده نزدیک است اشاره به همین جهت می باشد.) و امّا انّها لا تحرم بدون الافضاء فیدلّ علیه التمسک بمقتضی الاصل السالم عمّا یصلح للمعارضه و ذهب الشیخان الی انّها تحرم مؤبّدا بذلک و استدل علیه فی التهذیب بما رواه یعقوب بن یزید... و هذه الروایه ضعیفه مرسله فلا یمکن التعلّق بها فی اثبات حکم مخالف للاصل.

1- (1) البته این عبارت در برخی نسخ کتاب نیامده ولی از ملاحظه متن کتاب معلوم می گردد که این عبارت از خود مؤلف است.
2- (2) نهایه المرام 61:1.
3- (3) مرآه العقول.
4- (4) گفتیم که در مسالک علاوه بر "لا خلاف" ،تصریح به وفاق هم نموده که صریح در دعوای اجماع است.