نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 5 صفحه 136

مسئله در بین قدماء نیز ثابت نیست، چون اوّل کسی که صریحاً حکم به تحریم کرده شیخ طوسی در تهذیب و استبصار و نهایه است، و از ظاهر عبارت کلینی و نه صریح آن هم این امر استفاده می گردد (ر این باره پس از این نیز سخن خواهیم گفت) ولی ابن جنید(1) ، شیخ صدوق(2) ، شیخ مفید(3) ، سید مرتضی، أبو الصلاح حلبی(4) ، سلاّر(5) ، ابن زهره، کیدری، که همه از متقدمین بشمار می روند، هیچ یک قائل به تحریم نیستند، البته به برخی از این فقهاء همچون شیخ مفید و سید مرتضی فتوای به تحریم نسبت داده شده که صحیح نیست، چنانچه خواهد آمد.

بلکه تعابیر بسیاری از این فقها ظهور بر خلاف دارد، مثلاً شیخ مفید بابی را به عنوان محرمات بالاسباب گشوده و در آن باب حدود بیست عنوان محرِّم ابد ذکر کرده ولی این مسئله را ذکر نکرده، در جایی دیگر هم که موضوع مسئله ما را عنوان کرده می گوید:" و الرجل اذا جامع الصبیه و لها دون تسع سنین فافضاها کان علیه دیه نفسها و القیام بها حتی یفرق الموت بینهما "،در اینجا تنها متعرض دو حکم دیه و لزوم نفقه شده و حرمت ابد را ذکر نکرده است.

شیخ صدوق هم روایات بسیار درباره محرّمات ابد ذکر کرده و روایتی همچون مرسله یعقوب بن یزید که از آن تحریم ابد در دخول به صبیه استفاده می شود، را نیاورده بلکه روایت مخالف همانند حدیث حمران را که صریح در عدم انفساخ است، ذکر کرده است، در مقنع هم تنها در مسئله دخول به صبیه حکم ضامن بودن مرد را نسبت به عیبِ وارد آورده، ذکر کرده است و سخنی درباره حرمت ابد ذکر نکرده است. بنابراین مسئله اجماعی نیست.

3) نسبتهای نادرست قول به تحریم ابد به فقهای متقدم

در ریاض قول به تحریم را به صریح انتصار نسبت داده، ولی این نسبت ناتمام

1- (1) مختلف 44:7.
2- (2) مقنع 309 (ینابیع 13:18.).
3- (3) مقنعه: 500.
4- (4) کافی 294 (ینابیع 86:18).
5- (5) ر. ک مراسم.