- 1) متن مسئله 1
- الف) بررسی مسئله 7 (حلّ مشکلات عبارتی): 1
- اشاره 1
- 1378/8/23 یکشنبه درس شمارۀ (152) کتاب النکاح/سال دوم 1
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- 2) توضیحی دربارۀ کلمۀ «اشکال» در متن 2
- 3) طرح اشکالی درباره مورد سوم جواز ترک وطی 3
- 4) پاسخ مورد سومِ جواز ترک وطی، توسط استاد مدّ ظلّه 4
- 5) مقدمه ای در تبیین وجه سوم پاسخ ایراد فوق تکلیف کفّار به فروع 5
- 1) ادعای اجماع در مسئله 8
- ب) بررسی حکم مسئله 7: 8
- 6) توضیح وجه سوم پاسخ از اشکال عدم صحت تجویز در مورد سوم 8
- اشاره 10
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 10
- 1) استناد به اجماع در کلمات فقهاء 10
- الف) بحثی دربارۀ ادعای اجماع در مسئلۀ مورد بحث (حرمت ترک وطی زوجه بیش از چهار ماه): 10
- 1) تقریب استدلال مرحوم آقای خوئی (ره) 11
- ب) بررسی مناقشۀ مرحوم آقای خوئی ره در حجیت اجماع مذکور: 11
- 2) وقوع اشتباه در مستند مرحوم نراقی (ره) 11
- 3) نظر استاد - مدّ ظلّه - دربارۀ اجماع مورد ادّعا 11
- 3) اشکال نقضی استاد - مدّ ظلّه - 12
- 2) پاسخ استاد - مدّ ظلّه - به تقریب مذکور 12
- 5) تفصیل میان مسائل اصلی و فرعی (ضابطۀ احراز اتّصال فتوا به زمان معصوم (علیه السلام)) 15
- ج) بررسی چگونگی استناد به انصراف برای اعتبار انزال در وطی: 16
- 1) مناقشه در تمسک به «انصراف» برای اعتبار انزال در وطی 16
- 2) پاسخ استاد - مدّ ظلّه - به مناقشۀ مزبور 16
- 3) نتیجه گیری استاد - مدّ ظلّه - در ما نحن فیه 18
- 4) اشکالی در فتاوای برخی فقها در این باره 18
- الف): بررسی فرمایش مرحوم شیخ مفید «ره» 20
- 1) نقل عبارت رسالۀ احکام النساء: 20
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 20
- اشاره 20
- 2) نظر استاد - مدّ ظلّه 21
- ب): دلیل دوّم قاعدۀ لا ضرر و قاعدۀ لا حرج 22
- 1) نقل فرمایش مرحوم صاحب جواهر 22
- 2) خدشۀ آقای خوئی در تمسک به لا ضرر و لا حرج 22
- ج): بررسی مستند چهار ماه در مسئله 25
- 2) نظر استاد - مدّ ظلّه العالی 25
- 1) مستند اول - فعل عمر 25
- 3) نظر مرحوم آقای خوئی دربارۀ اجنبی بودن این استدلال از بحث 26
- 4) نظر استاد - مدّ ظلّه 26
- 5) مستند دوم - فرمایش مرحوم مجلسی (ره) در روضه المتقین 27
- 2) بررسی سند 28
- د): دلیل سوم، روایات خاصه 28
- 1) متن روایت: 28
- 6) نظر استاد - مدّ ظلّه 28
- اشاره 28
- 3) توضیحی درباره معنا و متن حدیث 30
- اشاره 32
- 1) تکمله ای بر بحث گذشته - استدلال به لا ضرر و لا حرج (دلیل اول): 32
- اشاره 32
- خلاصۀ مطالب این جلسه: 32
- اشاره 33
- اشاره 33
- 2) ادامۀ ادله حرمت ترک وطی (دلیل دوم): 33
- الف) اشکال اخص بودن دلیل از مدعی، 33
- *نتیجۀ بررسی اقوال فقهاء: 35
- دفاع استاد «مدّ ظلّه» از مرحوم فیض «ره»: 35
- ب) استدلال به ادلۀ رافع ضرر و حرج 36
- اشاره 38
- سند روایت: 38
- 3 - بررسی روایت حفص (دلیل سوم) 38
- دلالت روایت: 38
- تقریب استدلال به روایت: 39
- مناقشه استاد در استدلال به روایت: 39
- 4 - بررسی روایت محمد بن جعفر (دلیل چهارم) 40
- تقریب دوم استدلال: 40
- اشاره 40
- اولین تقریب استدلال: 40
- نقد استدلال: 40
- اشاره 40
- اشاره 40
- 5 - بررسی روایات باب ایلاء (دلیل پنجم) 42
- اشاره 42
- نقد استدلال: 42
- نقد استدلال به روایت: 42
- تقریب کامل تر استدلال: 44
- اشاره 45
- خلاصۀ مطالب این جلسه: 45
- کلام صاحب جواهر در مسئله: 47
- نقد استدراک صاحب جواهر: 48
- نظر نهایی استاد مد ظله العالی 53
- الف): بررسی حکم لزوم مباشرت در عقد ازدواج موقّت 55
- 1) تقویت دلیل لزوم در متعه 55
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 55
- اشاره 55
- 4) تفصیل بیشتر در مسئله قدر متیقن 59
- 5) تفصیل بیشتر در بحث انصراف 62
- 6) نقد جریان قاعده حرج و نفی ضرر در متعه 62
- 1) لزوم مباشرت در غیر زن جوان 63
- ب): بررسی حکم لزوم مباشرت در برخی فروع مسئله 63
- 2) حکم ترک وطی در سفر غیر واجب 64
- 3) تحقیق استاد - مدّ ظلّه - در مفاد "عنده" در صحیح صفوان 65
- 4) تقویت وجه لزوم قید "حضر" در حکم به وجوب مباشرت و نقد آن 66
- 5) بررسی حکم ترک مباشرت به جهت سفر واجب 67
- 6) توضیحی درباره فرق باب تزاحم و باب ورود 68
- الف): چگونگی رابطۀ حق استمتاع با سفر واجب: 70
- 1) پاسخ استاد - مدّ ظلّه - به استدلال مرحوم آقای خوئی «ره» (یادآوری و تکمیل) 70
- اشاره 70
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 70
- 2) استدراکی بر پاسخ پیشین استاد - مدّ ظلّه 71
- 3) نظر نهائی استاد - مدّ ظلّه 72
- 1) ادامۀ متن مسئله 7: 74
- ب): بحث دربارۀ سایر فقرات مسئله 7 74
- 2) عدم توقف وجوب وطی بر مطالبۀ زوجه: 75
- 3) جواز ترک وطی با رضایت زوجه یا اشتراط در هنگام عقد: 75
- 4) جواز ترک وطئ در فرض ضرر مرد یا زن: 76
- 1) متن عروه: ادامه مسئله (7):... 78
- 2) کلمات اعلام دربارۀ غیبت اختیاری زوجه 78
- اشاره 78
- الف): موارد سقوط حق زوجه در وطی أربعه اشهر 78
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 78
- 3) کلام استاد - مدّ ظله - در مسئله 79
- 4) ناشزه شدن زوجه: 81
- ب): چگونگی و مقدار وطی واجب 81
- د): 82
- 1) متن عروه 82
- ج): اختصاصی وجوب وطی به زوجه 82
- 1) سپس سیّد می فرماید که این حکم شامل مملوکه غیر زوجه نمی شود 82
- 3) چگونگی و مقدار حکومت ادلّه نفی حرج بر احکام اولیه 83
- 2) مراد از عدم قدرت در مفروض مسئله 83
- اشاره 86
- 1) کثرت شهوت به حدی است که برای زن حرجی است زن نمی تواند خود را حفظ نموده به معصیت می افتد. 86
- خلاصۀ درس این جلسه: 86
- الف) بررسی مسئله 8 عروه: 86
- اشاره 86
- 3) فرض سوم آن است که اصلاً اختیاری در کار نباشد. 87
- اشاره 87
- حل اشکال عبارتی در کلام سید رحمه الله: 89
- اشاره 90
- 1) کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله در وجه احتیاط: 90
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله 90
- اشاره 92
- 3) کلام مرحوم آقای خویی در وجه احتیاط: 92
- تکمله فرمایش مرحوم آقای خویی: 93
- 4) بررسی کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 94
- 5) نظر استاد رحمه الله: 95
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 97
- الف) ادامه بررسی مسئله 8: 97
- اشاره 97
- 1) تذکری در توضیح بحث سابق (مسئله 8): 97
- 2) دلیل دیگری بر حرمت ترک مباشرت در صورت ضرر: 98
- ب) بررسی مسئله 9: 99
- 2) توضیح مسئله: 99
- 1) متن مسئله: 99
- 3) بررسی لزوم و عدم لزوم ارضاء زن: 100
- 4) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم: 101
- 5) خاطره ای علمی از مرحوم آقا سید احمد خوانساری قدس سرّه: 102
- 6) توضیح اشکال به مرحوم آقای حکیم: 103
- اشاره 105
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 105
- اشاره 105
- 1) عدم امکان استناد به متن حدیث: 105
- الف): بررسی متن و سند روایت کراجکی در کنز الفوائد: 105
- 1) حسین بن محمد بن علی الصیرفی: 106
- اشاره 106
- 2) اشکالات موجود در سند روایت: 106
- 4) احتمال سقط واسطه در حدیث: 107
- 3) قاسم بن محمد بن جعفر علوی: 107
- 2) محمد بن علی جعابی: 107
- 1) مناقشه استاد «مدّ ظلّه» به استدلال مرحوم حکیم «ره»: 108
- ب) استدلال مرحوم آقای حکیم «ره» به اطلاق ادله برای عدم وجوب استحلال: 108
- 2) پاسخ استاد «مدّ ظلّه» به تقریب مذکور: 109
- اشاره 110
- نتیجه: 110
- ج) توضیح مسئله 1 (عدم جواز وطی صغیره): 110
- 2) توضیحاتی پیرامون مسئله: 111
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 113
- اشاره 113
- 3) رد مجهول بودن جعابی ارسال روایت کراجکی 114
- 1) توصیه و تأکید استاد - مدّ ظلّه - بر رجوع به مآخذ اصلی 114
- 2) تأکید سنّی بودن ابن الصیرفی 114
- ب): لزوم احتیاط در استرضاء و استحلال 116
- ج): عدم جواز وطی زوجه قبل از اتمام نُه سال 116
- 1) دلیل اجماع 116
- 2) دلیل اولویت عرفیه در تسری حکم از جاریه به زوجه حرّه 117
- 3) بررسی روایات 117
- 1 - مرسله یعقوب بن یزید 117
- 2 - روایت زراره 117
- 5 - روایت دعائم 118
- 4 - صحیحه حلبی 118
- 6 - روایت عمار سجستانی 118
- 3 - روایت ابی بصیر 118
- 9 - روایت غیاث بن ابراهیم 119
- 10 - روایت حمران 119
- 8 - روایت طلحه بن زید 119
- 7 - روایت حلبی 119
- 11 - روایت حلبی 120
- 1) موارد اختلاف مطرح شده در روایات 120
- د): رفع تنافی از ظاهر روایات در مورد نه یا ده سال 120
- 2) احتمالات مطرح شده در توجیه تردید روایت زراره و ابو بصیر 120
- ه): مختصری درباره حکم امه 122
- 2) نظر مرحوم آقای خوئی 122
- 3) جمع روایت غیاث با روایات نه سال 122
- 1) نظر صاحب وسائل 122
- 4) توضیح کلام ایشان توسط استاد - مدّ ظلّه 123
- 5) نقد استاد - مدّ ظلّه 123
- 3) اشکال مرحوم آقای خوئی 123
- 1) متن مسئله 125
- اشاره 125
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- الف): بررسی مسئلۀ 2 125
- 2) توضیح مسئله 125
- 3) اقوال فقهای تا عصر صاحب جواهر (ره) 126
- 4) ادعای اجماع در مسئله بر تحریم ابد 129
- 1) عبارت نزهه الناظر 130
- 2) عبارت فیض در مفاتیح الشرائع 130
- 3) عبارت صاحب مدارک در نهایه المرام 132
- *نتیجه بحث 133
- 1) کلام ابن برّاج در جواهر الفقه 134
- الف): ادامه نقل اقوال و بررسی اجماع در مسئله 134
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 134
- اشاره 134
- 2) بررسی ثبوت اجماع در مسئله 135
- 3) نسبتهای نادرست قول به تحریم ابد به فقهای متقدم 136
- 4) علت ادعای اجماع در مسئله 138
- ب): بررسی دلیل روایی مسئله 139
- الف): ادامۀ بررسی مرسلۀ یعقوب بن یزید 140
- 1) اشکال به ارتباط مرسله با محل بحث (ازدواج با صغیره) و پاسخ آن 140
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 140
- اشاره 140
- 2) بررسی اعتبار روایت و بررسی کلام مرحوم آقای حکیم (ره) 142
- ب): بررسی اجماع بر عدم حرمت ابد به مجرّد دخول (بحث اوّل) 143
- اشاره 143
- 1) کلام شیخ طوسی (ره) در تهذیب و استبصار 143
- 2) بحث صاحب جواهر (ره) درباره مخالفین در مسئله و نقد آن 144
- 3) تفصیل بحث درباره عبارات سرائر و نهایه 145
- 4) توضیح کلام صاحب جواهر (بحث دوّم) 147
- اشاره 149
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 149
- الف) بررسی کلام مرحوم صاحب جواهر و آقای حکیم قدس سرهم دربارۀ دلالت مرسلۀ یعقوب بن یزید: 149
- 1) کلام مرحوم صاحب جواهر رحمه الله (یادآوری و تکمیل): 149
- اشاره 150
- 2) نقد استاد - مدّ ظلّه - از کلام جواهر: 150
- الف) ادعای اجماع نسبت به عدم حرمت ابد به صرف دخول: 150
- ب) ادعای مخالفت قول به حرمت ابد با مذاق شارع: 151
- 4) نقد استاد - مدّ ظلّه -: 153
- اشاره 154
- ب) دلایل طرد مرسلۀ یعقوب بن یزید: 154
- 2) مخالفت با ظاهر روایات معتبر: 155
- اشاره 155
- 1) مخالفت با اجماع: 155
- اشکال مرحوم آقای حکیم در دلالت دو روایت: 156
- الف): توضیح متن مورد بحث از مسئله 3 باب: 157
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 157
- 1) متن مسئله 2: 157
- اشاره 157
- 1) تفصیل صاحب جواهر 1 میان جهل به حکم و جهل به موضوع: 158
- ب): بررسی تفصیل مرحوم صاحب جواهر میان جهل به موضوع و جهل به حکم 158
- 2) تقریب کلام صاحب جواهر توسط استاد - مدّ ظلّه - 159
- 3) پاسخ استاد - مدّ ظلّه - به تقریب مذکور: 160
- 1) نظر مرحوم آقای حکیم «ره» 163
- 2) نظر مرحوم آقای خویی «ره» 163
- ج): نقل نظر بزرگان معاصر و نتیجه گیری بحث 163
- 3) نقد استاد - مدّ ظلّه - 164
- 4) نتیجه بحث: 164
- 1) مراد از جاهل 165
- الف): جاهل به حکم یا موضوع 165
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 165
- اشاره 165
- اشاره 165
- ب): صغیر و مجنون 167
- 2) دلیل استثنای جاهل 167
- 1) بررسی حکم مسئله 168
- ج): پس از اندمال جراحت 168
- 2) بیان اشکال در استدلال به روایت 170
- 3) جواب از اشکال: 170
- 4) بررسی جریان استصحاب پس از بهبودی جراحات: 171
- اشاره 171
- مبنای مرحوم آقای داماد در مسئله 171
- شبهۀ بقاء موضوع در جریان استصحاب: 173
- مبنای مرحوم آقای خوئی در مسئله 173
- د): پس از طلاق و عقد مجدد 174
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 176
- الف) ثبوت دیه در صورت افضاء: 176
- اشاره 176
- 1) قول مرحوم سید در عروه به وجوب دیه در افضاء: 176
- 4) استدلال به قضاوت امیر المؤمنین علیه السلام بر وجوب دیه در افضاء: 177
- 3) نقد استاد «مدّ ظلّه» بر استدلال به روایت: 177
- ب) تتمه مسئله 2 عروه: 178
- اشاره 178
- 1) بررسی اقوال فقهاء در مسئله: 178
- 2) بررسی صحیحۀ حمران: 179
- *متن روایت: 180
- اشاره 180
- *جمع بین روایات: 180
- *سند روایت: 180
- تفسیر اول: نظریه محقق اردبیلی 182
- تفسیر دوم: نظریه کاشف اللثام 182
- *تفسیرهای مختلف از مفاد صحیحۀ برید و حمران: 182
- نتیجه: 183
- تفسیر سوم: نظریه شیخ طوسی 183
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 184
- 1) روایت غیاث بن ابراهیم 184
- الف): روایاتی که در افضاء اثبات ضمان کرده است: 184
- اشاره 184
- 2) روایت حلبی: 185
- 3) روایت طلحه بن زید: 185
- 4) روایت حلبی: 185
- 5) روایت غیاث: 186
- ب): روایاتی که از آنها ثبوت دیه استفاده می شود: 187
- 2) روایت دعائم الاسلام: 187
- 1) روایت حمران: 187
- 4) روایت قضایاء امیر المؤمنین علیه السلام: 188
- 3) صحیحه سلیمان بن خالد 188
- ج) روایاتی که اثبات مهر نموده است: 189
- د) روایتی که اثبات ارش نموده است: 190
- الف): آیا به مجرد افضاء صغیره، زن از حباله زوجیت خارج می گردد؟ 192
- 1) طرح مسئله 192
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 192
- اشاره 192
- 2) احتمال استاد مدّ ظلّه درباره روایت برید 193
- 3) مناقشه استاد مدّ ظلّه در احتمال فوق 194
- 1) کلام صاحب جواهر - ره - در مفاد دو روایت حمران و برید 194
- ب): تأثیر مرگ زن افضاء شده در مسئله دیه 194
- 2) نقد کلام صاحب جواهر - ره - توسط استاد مدّ ظلّه 195
- 3) کلام محقق اردبیلی - ره - در مفاد روایت حمران و برید 196
- 5) کلام کاشف اللثام در مفاد روایت حمران و برید و نقد صاحب جواهر بر آن 197
- 4) نقد کلام محقق اردبیلی - ره - 197
- *خلاصه و نتیجه بحث 198
- *نظر نهایی استاد مدّ ظلّه در مسئله 198
- الف): ادامه بحث از دیه افضاء شده: 199
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 199
- 1) جمع بین روایات حمران و برید با روایات ضمان (یادآوری و تکمیل) 199
- اشاره 199
- 3) تسامح در عبارت عروه 200
- 2) متن عروه 200
- 1) متن عروه 201
- 2) استدلال بر مطلب 201
- ب): وجوب نفقه زن افضاء شده 201
- 3) اشاره به یکی از ادله فرق بین ازدواج و پاسخ به آن: 201
- 4) نظر استاد - مدّ ظلّه - در مسئله 201
- اشاره 203
- 2) اقوال در معنای افضاء 203
- ج): بیان مراد از افضاء در موضوع روایات: 203
- 1) متن عروه 203
- الف) مفهوم و حکم افضا در روایات مربوطه: 207
- 1) نظر صاحب عروه رحمه الله: 207
- خلاصۀ درس این جلسه: 207
- اشاره 207
- 2) نظر و استدلال مرحوم آقای خویی رحمه الله 207
- 3) نقد کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 208
- 4) نظر صاحب جواهر و مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 209
- 6) نظر استاد مد ظله دربارۀ مفهوم افضاء و حکم آن: 210
- ب) بحث دربارۀ افضاء در غیر زوجۀ صغیره: 211
- 2) تسامحی در عبارت عروه: 211
- 1) عبارت عروه: 211
- 4) نقد کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 212
- 3) کلام مرحوم آقای حکیم در معنای عبارت عروه: 212
- 6) دلایل حکم مزبور در غیر زوجه صغیره: 214
- اشاره 215
- روایت اول موثقه سکونی 215
- اشاره 215
- اشاره 215
- بررسی مسئله 4 عروه: 215
- بررسی روایات: 215
- روایت دوم مرسله صدوق 216
- روایت سوم: صحیفۀ سلیمان بن خالد 216
- ادامه مسئله 4: 218
- کلام محقق (ره) دربارۀ دیۀ افضاء مملوکه 218
- اشاره 218
- روایت پنجم: 218
- اشاره 218
- نقد کلام محقق (ره) 219
- اشاره 219
- مسامحه در تعبیر مرحوم سیّد (ره) 219
- مسئله 5 219
- ادامه مسئله 4 عروه: 219
- اشاره 220
- بررسی اجماع: 220
- دلیل وجوب انفاق در افضاء کبیره 220
- دلیل اول (اجماع) 220
- دلیل دوم: (صحیحۀ حمران عن ابی عبد الله علیه السلام) 221
- دلیل سوم: (صحیحۀ برید بن معاویه عن ابی جعفر علیه السلام) 222
- بیان صاحب جواهر (ره) در حل تعارض دو صحیحۀ حمران و برید و صحیحۀ حلبی 222
- بیان مرحوم آقای حکیم در معنای صحیحۀ حمران 223
- نقد کلام آقای حکیم (ره) 223
- اشاره 225
- ادامۀ مسئلۀ 5 عروه 225
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 225
- نظر صاحب جواهر در حل تعارض بین روایات: 225
- نظر استاد مد ظله: 226
- نظر استاد مد ظله در جمع بیان روایات: 227
- مسئله (6) عروه 228
- اشاره 228
- دیه افضاء صغیر بر خود اوست یا بر عاقله؟ 229
- کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله 229
- نقد کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله 231
- دلیل ثبوت دیه بر عاقله به طور عام 232
- شبهه در استدلال به حدیث عمد الصبی خطأ تحمله العاقله 233
- مسئله 7: عروه 234
- اشاره 235
- 2) بیانات مرحوم آیت الله خوئی: 235
- 1) متن عروه 235
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 235
- الف) بررسی مسئله 8 از فصل احکام دخول در زوجه 235
- ب) بیان مقدّمه جهت روشن شدن عدم جریان استصحاب حکم: 236
- ج) جواب استاد «مد ظله» به فرمایش مرحوم آقای خویی (ره) 238
- د) پاسخ اشکال دوم مرحوم آقای خویی (ره): (تقدم استصحاب موضوعی بر استصحاب حکمی) 239
- اشاره 239
- مناقشه در پاسخ اول: 244
- مناقشه در پاسخ دوم: 244
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 246
- اشاره 246
- ادامۀ بحث مسئله هشتم: 246
- اشاره 246
- اشاره 249
- اشکال سوم به جریان استصحاب حکمی (این استصحاب اخص از مدعا است) 249
- ادامۀ مسئله: 249
- اشکال مرحوم آقای حکیم (ره) و مرحوم آقای خویی (ره) به کلام سیّد (ره): 250
- کلام مرحوم آقای حکیم (ره) و مرحوم آقای خویی (ره) در توجیه کلام سیّد (ره) 250
- بررسی کلام عَلَمَیْن در توجیه کلام مرحوم سیّد (ره): 251
- مناقشه در کلام مرحوم سیّد (ره) 252
- توجیه اصل مثبت در کلام مرحوم سیّد (ره): 252
- اشاره 254
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 254
- اشاره 254
- الف): نقد دیدگاه مرحوم سید پیرامون حرمت ابدی و مثبت بودن اصل: 254
- 1) نظر مرحوم آقای حکیم ره: 255
- 2) نقد استاد - مدّ ظلّه - به کلام مرحوم آقای حکیم ره 255
- 3) نظر استاد - مدّ ظلّه - پیرامون کلام مرحوم سید: 256
- اشاره 257
- 1) توجیه مرحوم آقای حکیم: 257
- ب): بررسی حکم وجوب دیه و نفقه 257
- 3) دفاع مرحوم آقای خوئی از مرحوم سید: 258
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم به کلام مرحوم سید در مورد وجوب دیه 258
- 5) نقد استاد - مدّ ظلّه - به لبّی بودن مخصص اطلاق صحیحه حلبی: 259
- 6) نقد استاد - مدّ ظلّه - در وجه فتوای مرحوم سید به وجوب دیه و انفاق: 261
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 263
- اشاره 263
- الف): تکملۀ بحث پیشین 263
- 1): متن مسئله: 264
- 2): بیان نظر مرحوم سید: 264
- ب): بررسی مسئله 9 باب 2 264
- 3): توضیح استاد مد ظله: 264
- 4): اشکال و پاسخ: 265
- 1): متن مسئله: 266
- 2): توضیح استاد مد ظله: 266
- 4): اقوال در مسئله: 267
- 5): ادامه متن مسئله 10 (عدم سقوط نفقه با عدم مکنت زوج): 268
- 6): ادامه متن مسئله 10 (حکم امتناع زوج از پرداخت نفقه): 269
- 7) ادامۀ مسئلۀ 10 (مراد از عبارت: حکما حکم الزوجه): 270
- 8): نقدی بر عبارت مسئله: 271
- نتیجه گیری: 273
- الف): بررسی سقوط نفقه افضاء با نشوز 274
- 1) تقریب اشکالی به کلام مصنف 274
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 274
- اشاره 274
- 2) پاسخ اشکال 275
- 4) حکم مسئله 276
- 3) تمثیلی در توضیح بیشتر کلام مصنّف 276
- ب): بررسی حکم ثبوت حق برای زن مفضاه پس از مرگ شوهر 277
- 1) توضیح کلام صاحب جواهر و محقق اردبیلی توسط استاد - مدّ ظلّه - 277
- 2) بررسی کلام فوق 277
- 3) اشکالی در جریان استصحاب و پاسخ آن 278
- 1) طرح بحث (یادآوری) 280
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 280
- اشاره 280
- الف): کلام مرحوم آقای حکیم قدس سرّه 280
- 3) تقریب دوم برگرفته از کلام مرحوم آقای حکیم 281
- 2) تقریب اوّل برگرفته از کلام مرحوم آقای حکیم 281
- اشاره 283
- 1) بررسی تقریب اول 283
- اثبات تدریجی بودن اشتغال ذمه به نفقه افضاء 284
- 2) بررسی تقریب دوم 287
- 3) اشکال استاد - مدّ ظلّه - به فرق بین نشوز زوجه و مرگ زوج 288
- اشاره 290
- ج): مروری بر مسئله 10 و نتیجه گیری 290
- 2) رابطه نفقه افضاء با نفقه اقارب 291
- اشاره 294
- 1) تعدد زوجات در عقد دائم: 294
- الف) حکم تعدد زوجات در عقد نکاح و تعدّد اماء در ملک یمین: 294
- خلاصۀ درس این جلسه: 294
- 3) تسامحی در عبارت مرحوم سیّد قدس سرّه: 295
- 2) حکم تملّک و تحلیل امه و تعدد زوجات در عقد انقطاعی: 295
- 6) اشکال مرحوم آقای خویی قدس سرّه به کلام مرحوم سید قدس سرّه: 297
- 5) اشتراک حرّ و عبد در عدم جواز جمع بین سه امه و یک حرّه: 297
- 7) نقد استاد (مدّ ظله): 298
- 8) نظر استاد (مدّ ظله) دربارۀ کلام مرحوم سید قدس سرّه: 298
- 2) نظر مرحوم آقای خویی قدس سرّه: 299
- ب) حکم عبد و امه مبعّض در الحاق و عدم الحاق به حر یا عبد و امه: 299
- 1) متن عروه: 299
- 3) نظر مرحوم آقای حکیم قدس سرّه: 300
- 5) نظر مرحوم سید قدس سرّه: 300
- 4) نظر استاد (مدّ ظلّه): 300
- اشاره 302
- الف): بررسی حکم عبد و امه مبعض از نظر جواز تزویج: 302
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 302
- اشاره 302
- 1) نظر مرحوم سید: 302
- 2) نقض استاد - مدّ ظلّه - 303
- 3) نظر استاد - مدّ ظلّه - و مرحوم آقای حکیم «ره» در نادرستی کنار گذاشتن ادلّه اجتهادی: 303
- 5) نظر مرحوم آقای حکیم دربارۀ استصحاب مذکور: 305
- اشاره 305
- 4) نقد استاد - مدّ ظلّه - به جریان استصحاب حکم رقیت: 305
- *توضیحی از استاد - مدّ ظلّه - 305
- 6) نظر مرحوم آقای حکیم در جریان ادله اصل برائت: 306
- 7) نقد استاد - مدّ ظلّه - بر کلام مرحوم آقای حکیم: 306
- 9) نظر استاد - مدّ ظلّه - 307
- 8) فرمایش مرحوم آقای خوئی در مورد امه مبعضه: 307
- 2) توضیح استاد - مدّ ظلّه - 308
- 1) متن عروه: 308
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 310
- اشاره 310
- 2) بررسی حکم مسئله در مورد مطلقه رجعیه 311
- 1) تحریر محل بحث 311
- 3) بررسی حکم مسئله در مورد مطلقه بائنه 312
- 4) فرمایش مرحوم حکیم در مورد عبارت سید و توضیح آن: 313
- 5) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم «ره» 313
- 6) بررسی کلام سید در مورد حمل مطلقات بر کراهت 314
- 7) اشکالی به تعبیر مرحوم سید «ره» در عروه 314
- 8) آیا از تعلیل وارد در روایات «اذا برئت عصمتها» می توان تعدی به غیر آن موردی که مطلقه خواهر آن زنی است که زوج می خواهد با او ازدواج کند کرد؟ 315
- اشاره 317
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 317
- الف): آیا نسبت به اینکه در طلاق بائن، زوج می تواند در عدّه مطلقه، زن دیگری بگیرد، اجماعی وجود دارد؟: 317
- 1) کلام مرحوم حکیم «ره» و ادعای اجماع: 317
- 2) اشکال آقای خوئی «ره» به کلام مرحوم حکیم «ره»: 318
- 3) تحقیق استاد «مد ظله» نسبت به ادعای اجماع: 318
- اشاره 322
- اشاره 322
- پاسخ استاد «مد ظله»: 322
- 1) دلیل اول: 322
- ج) ادله قائلین به تفصیل: 322
- ب): دلیل قائلین بعدم جواز نکاح زوج قبل از انقضاء عدّه مطلقه مطلقاً (طلاق رجعی و بائن): 322
- اشاره 323
- پاسخ شهید ثانی به این استدلال همراه با توضیح استاد «مد ظله»: 323
- 2) دلیل دوم: 323
- د) تعارض بین اطلاق از معانی آیه شریفه «فَانْکِحُوا ما طابَ لَکُمْ...» با اطلاق ادلّه ناهیه: 324
- 1) نظر محقق کرکی «ره»: 325
- اشاره 325
- اشاره 325
- الف) ادامه بحث در مورد ازدواج با زن پنجم در عدّه زن مطلقه چهارم: 325
- خلاصۀ این جلسه: 325
- 2) نظر شهید ثانی: 325
- 3) نظر مرحوم آقای خویی «ره»: 326
- 4) نقد فرمایش آقای خویی «ره» توسط استاد «مدّ ظلّه»: 327
- 1 - رأی آقایان در مورد مخصّص بودن علت: 329
- 5) توجیه نظر محقق کرکی «ره» توسط استاد «مدّ ظلّه»: 329
- 6) اشکالات استاد «مدّ ظلّه» به استدلال محقق کرکی: 329
- اشاره 329
- 2 نظر استاد «مدّ ظلّه» در مورد مخصّص بودن علت: 330
- 7) نظر نهایی استاد «مدّ ظلّه» در مسئله: 331
- الف) انقلاب نسبت میان ادلۀ متنافیه: 333
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 333
- اشاره 333
- ب) نظر استاد «مدّ ظلّه» در ملاک انقلاب نسبت: 334
- د) تطبیق بحث انقلاب نسبت، در ما نحن فیه: 335
- ج) استثناء از ملاک کلی، در انقلاب نسبت: 335
- اشاره 335
- 1) تقریب بحث، بنا بر مبنای مرحوم آقای خویی در مطلقه رجعیّه: 336
- 2) تقریب مسئله، طبق مبنای مشهور در مطلقه رجعیه: 337
- 1) حمل اخبار بر کراهت: 338
- ه) ادامه مسئله 4: 338
- 2) در آن فرضی که خامسه اخت مطلقه باشد: 338
- اشاره 338
- 3) حکم معتدّۀ به غیر عدّه طلاق: 339
- 2) بیان نظر مرحوم سیّد «ره»: 340
- الف) جواز تزویج خامسه بعد از فوت رابعه: 340
- 1) متن عروه: 340
- اشاره 340
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 340
- 4) نظر مرحوم آقای خویی با توضیحی از استاد «مدّ ظلّه»: 341
- 3) بیان مرحوم آقای حکیم «ره» و نقد استاد «مدّ ظلّه» بر ایشان: 341
- 5) نقد استاد «مدّ ظلّه» بر کلام مرحوم آقای خویی «ره»: 342
- ب) جواز تزویج خامسه در طلاق قبل الدخول: 343
- ج) حرمت تزویج مرأه در عدّه غیر: 343
- 1) متن عروه: 343
- 1) متن عروه: 343
- *1) عزم به معنای اراده است 344
- 4) اشکال به استدلال فوق: 344
- 3) وجه عدم جواز ازدواج در عدّه غیر: 344
- اشاره 344
- نقد استاد «مدّ ظلّه»: 345
- نقد استاد «مدّ ظلّه» بر تقریب و بیان راه حل: 345
- *2) اگر بلافاصله پس از فوت مردی، کسی تصمیم بگیرد بعد از تمام شدن عده وفات با زن او ازدواج کند قطعاً خلاف شرع نیست. 345
- *3) دو تقریب از استاد «مدّ ظلّه» در جواب اشکال به آیه شریفه: 346
- اشاره 348
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 348
- اشاره 351
- ب) ازدواج با معتده: 351
- دلیل اول: آیۀ شریفۀ «وَ لا تَعْزِمُوا عُقْدَهَ النِّکاحِ» 351
- 1) بطلان ازدواج با معتده: 351
- اشکال استدلال به آیه «وَ لا تَعْزِمُوا عُقْدَهَ النِّکاحِ» 352
- مناقشه در دلیل دوّم 353
- نتیجه نهایی بحث: 353
- دلیل دوم: آیات عدّه و تربّص 353
- طائفه اوّل: مثبت مطلق حرمت ابدی 354
- طائفه دوم: نافی مطلق حرمت ابدی 354
- طائفه سوم: مفصّل در حرمت ابد بین علم و جهل 354
- طائفه چهارم: مفصّل در حرمت ابدی بین دخول و عدم دخول 354
- اشاره 354
- تقریب اول در جمع بین روایات 355
- تقریب دوم در جمع بین روایات: 356
- مناقشه استاد مد ظله بر تقریب اول 356
- مناقشه در تقریب دوم در جمع بین روایات 358
- تقریب سوم در جمع بین روایات 360
- اشاره 362
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 362
- الف) روایاتی که می توانند شاهد بین روایات متعارض باشند: 362
- ب) روایتی که حرمت ابد را مطلقاً نفی می کند: 363
- 1) روایت محمد بن مسلم: 363
- ج) روایاتی که مطلقاً حرمت ابد را اثبات کرده اند: 363
- 2) روایت عبد الله بن سنان: 364
- 1) صحیحه اسحاق بن عمار: 365
- د) روایاتی که بین علم و جهل تفصیل داده اند: 365
- 2) صحیحه عبد الرحمن بن حجّاج: 366
- ه) بحث پیرامون فقه الحدیث صحیحه عبد الرحمن بن حجاج: 366
- 1) ارتباط این روایت به بحث برائت و اشتغال: 366
- 2) تفصیل بین جهل به حکم و جهل به موضوع (اشکال مرحوم شیخ): 367
- 3) نظر مرحوم آخوند خراسانی «ره» در حل اشکال شیخ «ره»: 367
- 4) اشکال مرحوم حاج شیخ عبد لکریم در درر بر مرحوم آخوند: 368
- 5) اشکال استاد «مدّ ظلّه» بر مرحوم آخوند: 368
- 6) نظر مرحوم حاج شیخ در حل اشکال شیخ انصاری «ره»: 369
- 7) اشکال استاد «مدّ ظلّه» به بیان شیخ «ره»: 369
- الف): بررسی مجدد فرمایش مرحوم میرزای شیرازی: 370
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 370
- اشاره 370
- 1) اشاره مجدد به سخن مرحوم میرزا «ره»: 370
- اشاره 370
- 2) اشکال استاد «مدّ ظلّه» به سخن میرزا «ره»: 371
- 3) رجوع استاد «مدّ ظلّه» از اشکال مذکور: 371
- 4) یادآوری اشکال حاج شیخ «ره» در درر الفوائد: 372
- 1) ایشان روایت را طور دیگری معنا کرده اند: 372
- ب): بیان مرحوم حاج شیخ در معنای روایت: 372
- 3) تقریب دیگری از سخن مرحوم حاج شیخ «ره»: 373
- 4) پاسخ استاد «مدّ ظلّه»: 373
- اشاره 374
- *جواب مرحوم شیخ «ره» از اشکال فوق: 374
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 378
- اشاره 378
- 1) صحیحه عبد الرحمن بن حجاج: 378
- الف): ادامه بررسی روایاتی که علم را منشأ ثبوت حرمت ابد ذکر نموده است: 378
- 2) تقریب استدلال مرحوم امام قدس سرّه: 380
- 3) نقد کلام مرحوم امام قدس سرّه 380
- 1) روایت صحیحه حلبی: 381
- اشاره 381
- ب): بررسی روایاتی که معیار حرمت ابد را دخول و عدم دخول قرار داده اند: 381
- 2) صحیحه محمد بن مسلم: 382
- 3) موثقه محمد بن مسلم: 382
- 5) صحیفه حلبی: 383
- اشاره 383
- 4) موثقه سلیمان بن خالد: 383
- 6 - صحیحه ابن سنان: 384
- نظر استاد «مدّ ظلّه»: 384
- 7 - روایت حمران: 385
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 386
- الف) کفایت علم احد الزوجین در ثبوت حرمت ابد: 386
- 1) طرح مسئله و دفع یک شبهه: 386
- اشاره 386
- 2) نظر استاد «مدّ ظلّه»: 387
- ج) عدم لحوق ایام استبراء به عدّه در حرمت ابد: 388
- اشاره 388
- *مسامحه در عبارت مرحوم سیّد: 388
- 1) متن عروه: 389
- ه) عدم الحاق وطی به شبهه و زنا در عدّه، به تزویج در حرمت ابد: 389
- 1) متن عروه: 389
- 2) تذکر مرحوم آقای خویی «ره»: 389
- 1) متن عروه: 390
- 2) توضیح استاد «مدّ ظلّه»: 390
- و) احکام تزویج فاسد: 390
- 3) خروج دو مورد از أمثله مرحوم سیّد از محل کلام: 391
- 4) سهوی از مرحوم آقای خویی «ره»: 391
- 5) توجیه عبارت مرحوم سیّد: 391
- 7) اشکال مرحوم حکیم به صاحب جواهر: 392
- 6) تفصیل مرحوم صاحب جواهر در عقد فاسد: 392
- اشاره 393
- الف) توضیحی، نسبت به بحث، جلسات گذشته: 393
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 393
- 1) نظر مرحوم آقای خویی «ره»: 394
- ب) آیا سببیّت تزویج در عدّه برای حرمت ابد مربوط به تزویجی است که لو لا العده صحیح است یا اعم از آن است؟ 394
- 2) تقریب کلام مرحوم آقای خویی «ره»: 395
- 3) مناقشه استاد «مدّ ظلّه» در کلام آقای خویی «ره»: 396
- الف) بررسی یک اشکال در بحث سابق: 399
- 1) طرح اشکال: 399
- اشاره 399
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 399
- 2) مقدمه ای در پاسخ اشکال: 401
- ب) بررسی مسئله 2: 402
- 1) متن مسئله: 402
- 3) توضیح پاسخ اشکال: 402
- 3) تفسیر عبارت متن توسط مرحوم آقای خویی: 403
- 4) مناقشه تفسیر فوق توسط استاد مد ظله: 404
- 1) مرحوم آقای خویی: 408
- اشاره 408
- الف): ایرادهایی که متوجّه کلام صاحب عروه «ره» شده است: 408
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 408
- 2) پاسخ استاد «مد ظله» به اشکال آقای خویی «ره»: 409
- 3) یادآوری نزاع صحیح و اعمّ در رابطه با بحث کنونی: 410
- 5) اشکال استاد «مد ظله» به کلام مرحوم سیّد «ره» 411
- 2) توضیحات عبارت عروه: 412
- ب): حکم ازدواج با زنی که در عدۀ خود شخص است: 412
- 1) متن عروه: 412
- 3) توضیح بیشتر عبارت عروه: 413
- 4) مقصود از موجبات انفساخ در کلام عروه چیست؟: 414
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 416
- اشاره 416
- 1) مرحوم حکیم: 416
- الف) در عده طلاق و وطی به شبهه و عده متعه و فسخ: 416
- ب) در عده انفساخ: 417
- 3) نظر استاد «مدّ ظلّه»: 417
- 2) مرحوم آقای خویی: 417
- اشاره 417
- 1) کلام مرحوم آقای حکیم «ره»: 417
- 2) اشکال مرحوم آقای خویی به کلام آقای حکیم «ره»: 418
- 3) نقد کلام مرحوم آقای خویی «ره»: 418
- 4) ادامه بررسی مسئله 3 عروه: 419
- 6) نقد کلام مرحوم حکیم توسط آقای خویی: 419
- 5) نظر مرحوم آقای حکیم «ره»: 419
- 9) نظر مرحوم آقای حکیم «ره» و نقد آقای خویی «ره»: 420
- 7) نقد جواب مرحوم آقای خویی: 420
- 8) تتمه مسئله 3: 420
- 10) نقد کلام مرحوم آقای خویی «ره»: 421
- 11) نظر استاد «مدّ ظلّه»: 422
- اشاره 423
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 423
- الف) تتمه مسئله (3) عروه: 423
- نظر استاد «مدّ ظلّه»: 425
- اشاره 425
- قول مشهور: 425
- قول دوم: 425
- توضیح: 425
- اشاره 426
- ج) ادامه بررسی مسئله (3) عروه: 426
- توضیح؛ 426
- نظر استاد «مدّ ظلّه»: 426
- 2) توضیح مسئله و کلام مرحوم آقای حکیم «ره»: 428
- اشاره 428
- الف) بررسی مسئله 4: 428
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 428
- 1) متن مسئله: 428
- 3) نقد مرحوم آقای خویی بر کلام مرحوم آقای حکیم «ره»: 429
- 4) بررسی کلام بزرگان، توسط استاد «مدّ ظلّه»: 430
- ب) توضیح بیشتر بحث: 431
- 1) سه تقریب برای اثبات اشتراط دخول در حال عدّه: 431
- 2) نگاهی به روایات باب: 433
- 3) نتیجه بحث: 436
- 4) تذکر یک نکته لفظی: 436
- خلاصۀ این جلسه: 437
- اشاره 437
- 1) متن عروه: 437
- 2) توضیح شقوق مسئله: 437
- الف) بررسی مسئله 5 (شک در عدّه): 437
- اشاره 438
- 3) تذکر دو نکته: 438
- نقد کلام مرحوم آقای حکیم توسط استاد «مدّ ظلّه»: 439
- ب) امکان حکم به حرمت ابد به مجرد استصحاب عدّه: 439
- 1) اشاره به بحث اصولی قیام امارات و اصول مقام قطع: 439
- اشاره 439
- نظر مرحوم آخوند «ره» و پاسخ به آن: 440
- 3) نظر مرحوم حاج آقا رضا و مرحوم حاج شیخ عبد الکریم: 441
- 4) نظر مرحوم میرزای نائینی: 442
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 444
- اشاره 444
- نظریه دوم: 450
- بررسی نظریۀ اول: 450
- توضیح سوم: 451
- 1) روایات قابل استناد در این مسئله: 454
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 454
- اشاره 454
- الف) بررسی روایات مربوط به تصدیق قول زن در اموری مانند عدّه و حیض: 454
- 2) متن روایات مربوطه: 455
- 1) فرمایش مرحوم آقای خویی: 457
- ب) بررسی فرمایش مرحوم آقای خویی دربارۀ اختصاص تصدیق قول زن نسبت به حالت فعلی: 457
- 2) نقد استاد «مدّ ظلّه»: 457
- 3) تفصیل فقهاء دربارۀ مطلب: 457
- 4) روایات قابل استناد برای موضوع مورد بحث: 458
- 3) بررسی و توضیح مسئله 7: 460
- 1) مسئله 6: 460
- ج) توضیح و بررسی مسائل 6 تا 8 باب: 460
- 2) متن مسئله 7: 460
- 4) متن مسئله 8: 462
ندارد. با آنکه مصرف سهم امام خدمۀ شرع است و خدمۀ شرع اعم از طلبه و غیر طلبه می باشد. ولی از آنجا که متعارف طلاّب از خدمتگزاران شرع به شمار می روند، می توان چنین قیدی زد. خلاصه در مواردی که وجود قید در ذات مقیّد غالب باشد (هر چند نسبت آن دو، عموم و خصوص من وجه باشد)، تقیید و حمل مطلق بر مقیّد اشکالی ندارد. در مثال مورد بحث هم وقاع با صغیره غالباً منجر به افضا می شود و غلبه وجود دارد.
ثانیاً: کلام ایشان از نظر صغروی نیز قابل استشکال است. زیرا در مورد ما نحن فیه افضاء تمام موضوع نیست تا تقیید ممکن نباشد. خود آقای حکیم هم پذیرفته اند (و مرحوم مصنف هم آورده) که اگر افضاء یا دخول نباشد و مثلاً با اصبع صورت گیرد، حرمت ابد نمی آورد. به عبارت دیگر، دخول در موضوع حکم حرمت ابد نقش دارد و جزء موضوع است.
خلاصه، هم کبرای مسئله قابل مناقشه است و هم صغرای آن. ما نمی فهمیم که چگونه افضاء از حالات دخول نیست، بلکه از مقارنات است. چرا افضاء جزء حالات دخول نباشد، با آن که دخول دارای اقسام و کیفیات مختلفی است که به خصوصیات و ویژگیهای شخص بستگی دارد. به علاوه، چرا تقارن خارجی قید نتواند موجب تقیید مقیّد شود. مثلاً اگر گفته شود که هبۀ یک مال موجب انتقال مالکیت آن است و موهوب له می تواند فلان تصرف را در آن بکند، هیچ گاه به این تعبیر اشکال نمی کنیم که چرا فی المثل قبض، که از مقارنات الزامی آن عقد است، تقیید شده، با آن که قبض خارجی از مقارنات انشاء عقد است نه از حالات آن. به عبارت دیگر، قید به مقارنات مقید می خورد، همچنان که به خود مقید می خورد. در ما نحن فیه هم اشکالی وجود ندارد که دخول همراه با افضاء موضوع حکم حرمت ابد واقع شود، هر چند افضاء را از مقارنات دخول بدانیم.
ب) دلایل طرد مرسلۀ یعقوب بن یزید:
اشاره
مرسلۀ یعقوب بن یزید علاوه بر اشکال سندی، اشکالاتی دارد که موجب عدم